Розширений пошук

138 результатів

Словник букмола 24 oppslagsord

veik, vek

прикметник

Походження

norrønt veikr; beslektet med vike (1

Значення та вживання

Приклад
  • ha en veik rygg;
  • veik i knærne;
  • være veik og sykelig;
  • ha en veik karakter;
  • en veik regjering

vike 1

дієслово

Походження

norrønt vík(j)a

Значення та вживання

  1. trekke seg (langsomt) tilbake;
    gå til side
    Приклад
    • kjøretøy skal vike for trafikk fra høyre;
    • natta må vike for dagen;
    • hun viker ikke tilbake for å bruke makt;
    • vike av fra kursen;
    • vike unna, til side(n)
  2. Приклад
    • vike formannsplassen;
    • vike prioritetavstå

Фіксовані вирази

  • ikke fire/vike en tomme
    stå fast på standpunktet sitt
  • på vikende front
    i ferd med å gi opp, gi etter eller lignende;
    på defensiven
    • epidemien er på vikende front

fisk 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt fiskr

Значення та вживання

  1. virveldyr som lever i vann og puster med gjeller
    Приклад
    • få mye fisk;
    • sette ut fisk i en dam;
    • fisken biter ikke
  2. matvare av fisk (1, 1)
    Приклад
    • kokt fisk;
    • ha fisk til middag
  3. Приклад
    • ørreten er rød i fisken
  4. i astrologi: person som er født i stjernetegnet Fiskene (mellom den 19. februar og 20. mars)
    Приклад
    • han er fisk

Фіксовані вирази

  • falle i fisk
    mislykkes
  • fast i fisken
    • spenstig, stø
      • jeg trener for å bli fast i fisken
    • som ikke gir etter for press
      • være fast i fisken når det gjelder de beslutningene som blir tatt
  • frisk som en fisk
    helt frisk
  • kald fisk
    hard og hensynsløs person
  • løs i fisken
    slapp, veik
  • ta for god fisk
    godta, tro på
  • trives som fisken i vannet
    være i sitt rette element;
    ha det bra
  • verken fugl eller fisk
    verken det ene eller det andre

stakkar

іменник чоловічий

Походження

norrønt stafkarl ‘tigger’, opprinnelig ‘kar som går med stav’

Значення та вживання

  1. hjelpeløs, ynkverdig person eller skapning
    Приклад
    • en fattig stakkar;
    • stakkaren var livredd
  2. redd, veik og feig person
    Приклад
    • jeg trodde ikke du var en slik stakkar
  3. brukt i omtale eller tiltale for å vise medfølelse eller ømhet
    Приклад
    • fikk du ikke bli med du, stakkar?
    • de var helt hjelpeløse, stakkar

svak

прикметник

Походження

av lavtysk swak

Значення та вживання

  1. som har liten styrke;
    Приклад
    • ha svake muskler;
    • han er fysisk svakere enn de andre guttene;
    • en svak vind;
    • motoren er for svak
  2. som tåler lite;
    sykelig, skrøpelig
    Приклад
    • ha svake nerver;
    • han er svak etter operasjonen
  3. som har liten innvirkning eller kraft
    Приклад
    • en svak protest;
    • svak motstand;
    • en svak gruppe
    • brukt som substantiv:
      • de svake i samfunnet;
      • ta vare på de svakeste
    • brukt som adverb:
      • de svakest stilte skal skjermes
  4. som har liten makt eller autoritet
    Приклад
    • en svak ledelse
  5. som en nesten ikke legger merke til
    Приклад
    • kjenne en svak lukt;
    • høre en svak lyd;
    • en svak nedgang i arbeidsledigheten;
    • inflasjonen ble svakere enn ventet
    • brukt som adverb:
      • rommet er svakt opplyst;
      • terrenget helte svakt
  6. lite fast;
    unnfallende
    Приклад
    • være svak i troen
  7. lite solid;
    usikker
    Приклад
    • ha svak økonomi
  8. lite vellykket;
    dårlig
    Приклад
    • en svak prestasjon;
    • svake resultater;
    • laget har fått en svak start på sesongen;
    • en av forfatterens svakeste bøker;
    • å slippe inn mål på slutten av kampen er for svakt
    • brukt som adverb:
      • den norske krona står svakt
  9. i språkvitenskap: med regelmessig bøying;
    til forskjell fra sterk (11)

Фіксовані вирази

  • det svake kjønn
    utdatert betegnelse for kvinner
  • svak bøyning
    bøying med tillagt bøyingsendelse i preteritum;
    til forskjell fra sterk bøyning
  • svak side
    feil, mangel
    • trekke fram en svak side ved organisasjonen;
    • forslaget har sine svake sider
  • svake substantiv
    substantiv som ender på trykksvak vokal;
    til forskjell fra sterke substantiv
  • svake verb
    verb som får bøyingsendelse i preteritum;
    til forskjell fra sterke verb
    • 'lese' og 'regne' er eksempler på svake verb
  • være svak for
    gjerne ville ha;
    ikke kunne motstå
    • han er svak for sjokolade

myk, mjuk

прикметник

Походження

norrønt mjúkr

Значення та вживання

  1. som lett gir etter for trykk;
    motsatt hard (1)
    Приклад
    • mykt smør;
    • mykt skinn;
    • jeg sover helst på en myk madrass
    • brukt som adverb:
      • sitte mykt i den nye stolen
  2. Приклад
    • få en myk overgang til pensjonisttilværelsen
    • brukt som adverb:
      • bilen stoppet mykt
  3. ledig, smidig;
    motsatt stiv (1)
    Приклад
    • en myk gren;
    • være myk i kroppen
  4. ettergivende, føyelig;
    ydmyk;
    veik
    Приклад
    • gjøre seg myk;
    • få noen til å bli myk;
    • bli myk som voks
  5. som gjelder følelser og livskvalitet;
    som legger vekt på omsorg for og hensyn til andre
    Приклад
    • myke verdier

Фіксовані вирази

  • bløtt/mykt stål
  • myk mann
    mann som (bevisst) går mot den tradisjonelle mannsrollen
  • myke trafikanter
    fotgjengere og syklister
  • mykt vann
    kalkfattig vann;
    bløtt vann

løs, laus

прикметник

Походження

norrønt lauss; samme opprinnelse som tysk los

Значення та вживання

  1. som ikke er bundet eller festet til noe;
    som har løsnet eller kan løses lett
    Приклад
    • rive seg løs;
    • hunden er løs;
    • en sofa med løse puter;
    • sjuåringen har flere løse tenner;
    • slippe hestene løs;
    • slike folk skulle ikke ha lov til å gå løs
    • brukt som adverb:
      • ha håret løst;
      • latteren sitter løst
  2. som ikke er samlet til et hele;
    i enkelte deler
    Приклад
    • løse deler;
    • notere på løse lapper
  3. som ikke er strammet eller kompakt, som ikke er fast oppbygd
    Приклад
    • en løs knute;
    • et løst håndtrykk;
    • en løs deig;
    • løs grus
    • brukt som adverb:
      • et løst vevd stoff;
      • ha kåpen løst over skuldrene;
      • romanen er løst komponert
  4. som ikke er grundig;
    upålitelig
    Приклад
    • et løst overslag;
    • løst snakk;
    • løse rykter
  5. uten forpliktelser
    Приклад
    • et løst forhold;
    • være løs og ledig;
    • ha en løsere tilknytning til arbeidslivet
  6. Приклад
    • løs ild;
    • det gikk på helsa løs

Фіксовані вирази

  • bryte løs
    begynne plutselig og voldsomt
    • uværet brøt løs
  • gyve løs på
  • gå løs på
    • angripe
      • de går løs på hverandre
    • begynne med;
      ta fatt på
      • gå løs på nye oppgaver
  • ha en skrue løs
    være litt skrullete
  • i løs vekt
    om vare: som ikke er pakket og veiet på forhånd
    • kjøpe godteri i løs vekt;
    • spesialbutikker selger kaffe i løs vekt
  • i løse lufta
    • fritt ut i lufta
      • hun så alvorlig ut i løse lufta;
      • ting forsvinner i løse lufta
    • uten tilknytning til noe
      • spørsmålene henger i løse lufta
  • løs i fisken
    slapp, veik
  • løs i snippen
    uhøytidlig, løssluppen
    • konserten er uformell og løs i snippen
  • løse forbindelser
    midlertidige seksuelle forbindelser
  • løse fugler
    personer som har falt utenfor i samfunnet og som gjerne ikke har noe fast sted å bo
    • venterommet tiltrakk seg gjenger og løse fugler
  • løst og fast
    likt og ulikt
    • en prat om løst og fast
  • slå seg løs
    riktig more seg

flau

прикметник

Походження

fra lavtysk ‘matt, veik’

Значення та вживання

  1. Приклад
    • flau vin;
    • en ost med flau smak
  2. som er eller viser at noen er pinlig berørt;
    Приклад
    • bli flau over noe;
    • en flau tenåring;
    • flau latter
  3. som gjør en skamfull;
    Приклад
    • en flau affære;
    • dette var flaut
  4. Приклад
    • fortelle flaue vitser

Фіксовані вирази

  • flau vind
    vind med hastighet 0,3–1,5 m/s

vesal

прикметник

Походження

norrønt vesall, samme opprinnelse som sæl

Значення та вживання

  1. sped, liten, svak;
    skrøpelig
    Приклад
    • veik og vesal;
    • være vesal i fingrene
  2. dårlig, ussel, elendig
    Приклад
    • et vesalt verk

tasal

прикметник

Значення та вживання

Словник нюношка 114 oppslagsord

veik 1, veike 2

іменник чоловічий

Походження

frå lågtysk

Значення та вживання

tråd, strimmel av tvinna eller vove garn som syg opp brennstoff i lys (1, 6) eller lampe og brenn med klar flamme

veik 2

прикметник

Походження

norrønt veikr; samanheng med vike (1

Значення та вживання

  1. som har lita makt, som toler lite;
    Приклад
    • veik i armane;
    • ha ein veik rygg;
    • vere veik og sjukleg;
    • ha ein veik karakter;
    • kjenne seg veik om hjartetmjuk
    • som har (heller) små evner; jamfør evneveik
      • hjelpe dei veikaste elevane
  2. dårleg, lite dugande
    Приклад
    • eit veikt punkt i framstillinga;
    • ei veik regjering
  3. om smak, verknad: linn, tynn
    Приклад
    • veikt øl
  4. Приклад
    • veik lukt, lyd, varme, vind

veike 3, veikje 2

veika, veikja

дієслово

Походження

norrønt veikja ‘bøye’

Значення та вживання

gjere veik (2, veikare
Приклад
  • sjukdom veiker kroppen;
  • tvilsame døme veiker framstillinga

vike 1

vika

дієслово

Походження

norrønt vík(j)a

Значення та вживання

  1. dra seg attende;
    gå til sides
    Приклад
    • fienden vik attende;
    • køyretøy skal vike for trafikk frå høgre;
    • natta må vike for dagen;
    • vike av frå kursen;
    • vike unna, til sides
    • i presens partisipp:
  2. gje etter;
    Приклад
    • den vik som veit mest;
    • vike formannsplassen;
    • vike prioritetavstå

Фіксовані вирази

  • ikkje fire/vike ein tomme
    stå fast på standpunktet sitt
    • kommunen firer ikkje ein tomme på krava;
    • dei var standhaftige og veik ikkje ein tomme
  • på vikande front
    i ferd med å gje opp, gje etter eller liknande;
    på defensiven

fisk 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt fiskr

Значення та вживання

  1. virveldyr som lever i vatn og pustar med gjeller
    Приклад
    • få mykje fisk;
    • haiane høyrer til fiskane
  2. matvare av fisk (1, 1)
    Приклад
    • kokt fisk;
    • ha fisk til middag
  3. Приклад
    • auren er raud i fisken
  4. i astrologi: person som er fødd i stjerneteiknet Fiskane (mellom den 19. februar og 20. mars)
    Приклад
    • ho er fisk

Фіксовані вирази

  • falle i fisk
    mislykkast
  • fast i fisken
    • spenstig, stø
      • bilen er stramt sett opp og fast i fisken
    • som ikkje gjev etter for press
      • han må vere tydeleg på kva han vil, vere fast i fisken
  • frisk som ein fisk
    heilt frisk
  • kald fisk
    hard og omsynslaus person
  • korkje fugl eller fisk
    korkje det eine eller det andre
  • laus i fisken
    veik, slapp
  • ta for god fisk
    godta som godt nok
  • trivast som fisken i vatnet
    vere i sitt rette element;
    ha det bra

sløv

прикметник

Походження

frå dansk, same opphav som slø

Значення та вживання

  1. om reiskap med egg (1, 1): som bit dårleg;
    ukvass, slø (1)
    Приклад
    • sløve knivar
  2. svekt, veik;
    Приклад
    • ha sløvt syn;
    • vere gammal og sløv
  3. dorsk og lat;
    Приклад
    • sløve elevar

trask 1

іменник чоловічий

Значення та вживання

liten, veik og uhuga stakkar

stakkar

іменник чоловічий

Походження

norrønt stafkarl ‘tiggar’; opphavleg ‘kar som går med stav’

Значення та вживання

  1. hjelpelaus person eller skapnad som det er synd i
    Приклад
    • ein fattig stakkar;
    • stakkaren var livredd
  2. redd, veik og feig person
    Приклад
    • ein klønete stakkar
  3. brukt i omtale eller tiltale for å vise medkjensle eller ømheit
    Приклад
    • fekk du ikkje vere med, stakkar?
    • dei var heilt forkomne av svolt, stakkarane

tander

прикметник

Походження

frå fransk; av latin tener ‘sart, sped’

Значення та вживання

som toler lite;
Приклад
  • bleik og tander;
  • ha tander hud

spak 2

прикметник

Походження

norrønt spakr ‘klok, varsam’

Значення та вживання

  1. om folk: fredsam, roleg, stillvoren
    Приклад
    • ho var spak og smålåten
  2. om folk: som er lett å ha med å gjere;
    Приклад
    • bråkmakaren vart spak da politiet kom
  3. om dyr: som er varig tamd;
  4. om luft og sjø: utan sterke rørsler;
    still, veik
    Приклад
    • vinden var spak