Розширений пошук

29 результатів

Словник букмола 13 oppslagsord

substans

іменник чоловічий

Походження

fra latin, opprinnelig ‘det som står under, bærer noe’

Значення та вживання

  1. i filosofi: det konstante, som en antar ligger bak fenomenenes ytre egenskaper og forandringer;
    indre vesen, kjerne
  2. stoff, materie
    Приклад
    • en kjemisk substans;
    • en gjenstand av en ubestemmelig substans

masse 1

іменник чоловічий

Походження

av latin ‘deig, klump’; av gresk maza ‘meldeig’, av massein ‘kna’

Значення та вживання

  1. (formløst) stoff;
    substans, ofte som råmateriale til noe
    Приклад
    • en glødende masse;
    • kjøre vekk masse fra tunnelarbeidet
  2. i fysikk: stoffmengde i et legeme, målt i kilogram;
    til forskjell fra vekt (1)
    Приклад
    • treg masse;
    • tung masse
  3. særlig i bestemt form: folk flest;
    de brede lag av folket
    Приклад
    • den store masse;
    • lederne har liten kontakt med massene

Фіксовані вирази

  • kritisk masse
    den minste mengden av et radioaktivt stoff som skal til for å sette i gang en kjedereaksjon

horn

іменник середній

Походження

norrønt horn

Значення та вживання

  1. utvekst av keratin på hodet hos visse hovdyr
    Приклад
    • kuer og geiter kan ha horn;
    • oksen tok gutten på hornene og slengte ham bortover
  2. hard substans som horn (1) er laget av;
    Приклад
    • knapper av horn;
    • være hardt som horn
  3. gjenstand laget av horn fra ku eller lignende
    Приклад
    • blåse i horn;
    • drikke fra hornet
  4. ting som ligner eller opprinnelig lignet horn (1)
  5. blåseinstrument av messing med traktformet åpning
    Приклад
    • hun spiller horn i korpset
  6. krumt bakverk med spiss i begge endene
    Приклад
    • vi spiste horn med ost til lunsj
  7. brukt i stedsnavn: form i landskap som stikker ut eller ligner et horn
    Приклад
    • Romsdalshornet er en populær topptur;
    • landene på Afrikas Horn;
    • seile rundt Kapp Horn

Фіксовані вирази

  • engelsk horn
    treblåseinstrument som ligner obo, men er stemt en kvint lavere enn vanlig obo
  • få horn
    bli bedradd av noen
  • ha et horn i siden til
    bære nag til
  • hornet på veggen
    brukt om situasjon der den eldste, ofte innen en organisasjon, prøver å påvirke med sine gammeldagse meninger;
    jamfør sjuende far i huset
    • fra hornet på veggen hørtes protestene fra den tidligere lederen
  • løpe/stange hornene av seg
    ha en vill og energisk periode for siden å falle til ro
    • han må få stange hornene av seg mens han er ung;
    • stormen har løpt hornene av seg
  • sette horn på
    være utro (2) mot
  • ta tyren/oksen ved hornene
    gå bestemt i gang med en vanskelig oppgave
    • la oss ta tyren ved hornene!
    • hvis vi ikke tar oksen ved hornene, vil problemet øke
  • trekke hornene til seg
    slutte å vise motvilje

substantiv

іменник середній

Походження

av latin (nomen) substantivum ‘(nomen) som betegner substans’

Значення та вживання

ord som refererer til skapninger, gjenstander, handlinger, tilstander eller abstrakte fenomener og som i norsk kan bøyes i bestemt og ubestemt form, entall og flertall, og ord som blir brukt som navn på personer, dyr, steder, institusjoner og annet (skrevet med stor forbokstav);
Приклад
  • ord som ‘menneske’, ‘stein’, ‘kjærlighet’, ‘skriking’ og ‘Per’ er substantiver

slagordpreget, slagordprega, slagordspreget, slagordsprega

прикметник

Значення та вживання

preget av enkle slagord, men ofte uten faktisk substans
Приклад
  • en slagordpreget og lite nyansert diskusjon

lymfevev

іменник середній

Значення та вживання

substans av bindevev og hvite blodceller som fins i lymfeknutene og andre organer som er viktige for immunforsvaret

stoff

іменник середній

Походження

gjennom lavtysk og, gammelfransk opphavlig kanskje; fra gresk

Значення та вживання

  1. Приклад
    • det er (et) nydelig stoff i den dressen;
    • kjøpe stoff til ny anorakk;
    • kjolestoff
  2. Приклад
    • brennbare stoffer;
    • kjemiske stoffer;
    • stoff, grunnstoff
  3. Приклад
    • det er godt stoff i den gutten
  4. Приклад
    • ha stoff til flere romaner, avisartikler;
    • nyhetsstoff
  5. bunnstoff til fartøy
  6. narkotisk middel
    Приклад
    • gå på stoff;
    • (mis)bruke stoff

beinsubstans, bensubstans

іменник чоловічий

Значення та вживання

kjerneløs, kjernelaus

прикметник

Значення та вживання

  1. uten kjerne
    Приклад
    • en kjerneløs eggcelle
  2. i overført betydning: innholdsløs;
    Приклад
    • en kjerneløs politisk værhane

humusinnhold

іменник середній

Значення та вживання

mengde av organisk substans i jorda uttrykt i vektprosent

Словник нюношка 16 oppslagsord

substans

іменник чоловічий

Походження

frå latin, opphavleg ‘det som står under, ber noko’

Значення та вживання

  1. i filosofi: det verkelege, konstante;
    indre vesen, kjerne, grunnhått i ein ting
  2. emne, materie, stoff
    Приклад
    • kjemisk substans;
    • ein ting med diffus substans

masse 1

іменник чоловічий

Походження

av latin massa ‘deig, klump’; av gresk maza ‘mjøldeig’, av massein ‘kna’

Значення та вживання

  1. (formlaust) stoff;
    substans, ofte som råmateriale til noko
    Приклад
    • ein glødande masse;
    • køyre vekk masse frå tunnelarbeidet
  2. i fysikk: stoffmengd i ein lekam, målt i kilogram;
    til skilnad frå vekt (1)
    Приклад
    • ein masse på 1 kilogram veg om lag 1 newton på jorda
  3. særleg i bunden form: folk flest;
    dei breie laga av folket
    Приклад
    • leiarane har lite kontakt med massane

Фіксовані вирази

  • kritisk masse
    minste mengd av eit radioaktivt stoff som skal til for å starte ein kjedereaksjon

horn

іменник середній

Походження

norrønt horn

Значення та вживання

  1. utvokster av keratin på hovudet hos visse hovdyr
    Приклад
    • kyr kan ha horn;
    • oksen tok han på horna og slengde han bortover
  2. hardvoren substans som horn (1) er laga av;
    Приклад
    • knappar av horn;
    • vere hardt som horn
  3. gjenstand laga av horn av ku eller liknande
    Приклад
    • blåse i horn;
    • drikke av hornet
  4. ting som liknar eller opphavleg likna horn (1)
  5. blåseinstrument av messing med traktforma opning
    Приклад
    • han spelar horn i korpset
  6. lite, krumt bakverk med spiss i båe endane
    Приклад
    • vi åt horn med ost til kvelds
  7. brukt i stadnamn: form i landskap som stikk ut eller liknar eit horn
    Приклад
    • Romsdalshornet er ein av dei mest populære toppane i Noreg;
    • segle rundt Kapp Horn;
    • landa på Afrikas Horn

Фіксовані вирази

  • engelsk horn
    treblåseinstrument som liknar obo, men er stemt ein kvint lågare enn ein vanleg obo
  • få horn
    bli bedregen av nokon
  • ha eit horn i sida til
    bere nag til nokon
  • hornet på veggen
    brukt om situasjon der den eldste, ofte i ei organisasjon, prøver å påverke med dei gammaldagse meiningane sine;
    jamfør sjuande far i huset
    • vi skal sleppe å høyre så mykje frå han som heng i hornet på veggen
  • renne/stange horna av seg
    ha ein vill og energisk periode for sidan å falle til ro
    • ho må få stange horna av seg medan ho er ung;
    • stormen har rent horna av seg
  • setje horn på
    vere utru mot
  • ta tyren/oksen ved horna
    gå rett på vanskane
    • lat oss ta tyren ved horna!
    • dei tok oksen ved horna
  • trekkje horna til seg
    slutte å vise motvilje

substantiv

іменник середній

Походження

av latin (nomen) substantivum ‘(nomen) som står for substans’

Значення та вживання

ord som refererer til skapningar, ting, handlingar, tilstandar og abstrakte fenomen og som i norsk kan bøyast i ubunden og bunden form, eintal og fleirtal, og ord brukt som namn på personar, dyr, stader, institusjonar og anna (skrive med stor førebokstav);
Приклад
  • ord som ‘hest’, ‘stein’, ‘kjærleik’, ‘skriking’ og ‘Kari’ er substantiv

slagordprega, slagordsprega

прикметник

Значення та вживання

prega av enkle slagord, men ofte utan faktisk substans
Приклад
  • partiprogrammet var slagordprega og lite nyansert

emne 1

іменник середній

Походження

norrønt efni; same opphav som evne (1

Значення та вживання

  1. naturleg eller grovt utforma stykke til å lage noko av;
    Приклад
    • del deigen opp i høvelege emne til flatbrødleivar;
    • ho øksa emne til ei skei
  2. fysisk materiale;
    Приклад
    • faste emne;
    • vatn er eit flytande emne
  3. sak som ein tek for seg;
    del av eit fag
    Приклад
    • eit viktig emne;
    • drøfte eit emne;
    • saka vart eit emne for debatt;
    • ta munnleg eksamen i emnet
  4. det som noko utviklar seg av;
    Приклад
    • dette er emne til noko stort
  5. person som er eigna eller etla til å bli noko særskilt
    Приклад
    • han er eit godt emne

humusinnhald

іменник середній

Значення та вживання

mengd av organisk substans i jorda uttrykt i vektprosent

grjot

іменник середній

Походження

norrønt grjót; samanheng med gryte (1 og graut

Значення та вживання

  1. (slag av) stein
    Приклад
    • det er godt grjot i kverna
  2. Приклад
    • det er godt grjot i han

kjernelaus

прикметник

Значення та вживання

  1. utan kjerne
    Приклад
    • ei kjernelaus eggcelle
  2. i overført tyding: utan innhald, utan substans (1)

patogen 2

прикметник

Походження

av gresk pathos ‘pine’ og -gen (2

Значення та вживання

Приклад
  • ein patogen substans