Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
149 результатів

Словник букмола 75 oppslagsord

kritisk

прикметник

Походження

fra tysk kritisch, av fransk critique; jamfør kritikk

Значення та вживання

  1. som har lett for å kritisere (1);
    streng, negativ
    Приклад
    • stille seg kritisk til noe;
    • hun er alltid så kritisk
  2. granskende, undersøkende
    Приклад
    • arbeidet tåler en kritisk vurdering
  3. som gjelder eller er tegn på en krise;
    avgjørende, farlig
    Приклад
    • sykdommen gikk inn i en kritisk fase;
    • situasjonen er kritisk
  4. som er svært viktig for at et samfunn skal fungere
    Приклад
    • vannforsyning er en kritisk samfunnsfunksjon
  5. i fysikk: som danner en overgang eller en ytre grense
    Приклад
    • kritisk hastighet;
    • kritisk masse;
    • kritiske temperatur

Фіксовані вирази

  • kritisk punkt
    1. sted i unnarennet i hoppbakke der overgangen begynner
      • bakkens kritiske punkt er på 90 meter
    2. svært viktig eller avgjørende del av noe
      • prisen er et kritisk punkt i forhandlingene
Сторінка статті

ukritisk

прикметник

Значення та вживання

som er for lite kritisk (1);
uten (bruk av) kritisk sans;
Приклад
  • de frykter ukritisk bruk av kunstig intelligens
  • brukt som adverb:
    • de godtar alt ukritisk
Сторінка статті

tidsbruk

іменник чоловічий або середній

Значення та вживання

bruk eller disponering av tid
Приклад
  • han er kritisk til tidsbruken i skolen
Сторінка статті

utvikle

дієслово

Походження

etter tysk auswickeln og entwickeln; etter fransk développer og latin evolvere

Значення та вживання

  1. la oppstå;
    Приклад
    • utvikle nye produkter;
    • filosofene utvikler ulike teorier;
    • utvikle et system;
    • utvikle ny teknologi
  2. gradvis omdanne;
    endre, modne
    Приклад
    • utvikle muskler gjennom trening;
    • utvikle evnen til kritisk tenkning
    • brukt som adjektiv:
      • et tidlig utviklet barn;
      • et utviklende og stimulerende miljø;
      • ha en høyt utviklet sans for estetikk
  3. legge fram;
    forklare, redegjøre for
    Приклад
    • filmens historie utvikles i et møysommelig tempo;
    • historikeren utvikler revolusjonens årsaker gjennom tre svære bind
  4. bli rammet av sykdom eller annen kroppslig tilstand
    Приклад
    • utvikle kreft;
    • utvikle symptomer på depresjon;
    • utvikle en allergi

Фіксовані вирази

  • utvikle seg
    endre seg eller oppstå gradvis
    • krisen kan utvikle seg til krig;
    • samtalen utviklet seg i gal retning;
    • det utviklet seg sopp i kjelleren;
    • barnet utvikler seg raskt
Сторінка статті

woke

прикметник

Вимова

våok

Походження

fra engelsk, av wake ‘våkne opp’

Значення та вживання

som er preget av høy bevissthet om sosial urettferdighet, rasisme eller lignende, ofte brukt kritisk om motdebattant;
Приклад
  • en woke politiker;
  • woke ungdommer;
  • bli beskyldt for å være altfor woke
Сторінка статті

heve

дієслово

Походження

norrønt hefja, trolig av tysk heben; jamfør dansk hæve

Значення та вживання

  1. gjøre eller sette høyere;
    løfte
    Приклад
    • heve taktstokken;
    • heve en sunket båt;
    • de har hevet taket i stua;
    • gjestene hever glassene til ære for vertskapet;
    • vingen hevet blikket og så spissen ledig foran mål
    • brukt som adjektiv:
      • sitte til bords med hevet glass
  2. gjøre bedre;
    styrke, øke
    Приклад
    • heve prisene;
    • nivået må heves
    • brukt som adjektiv:
      • økende velstand og hevet levestandard
  3. få utbetalt
    Приклад
    • heve lønn;
    • heve et beløp i banken
  4. gjøre slutt på;
    bryte
    Приклад
    • heve forlovelsen;
    • heve en kontrakt;
    • møtet ble hevet klokka 23

Фіксовані вирази

  • føle seg hevet over
    1. føle seg bedre enn
      • noen føler seg hevet over resten av oss
    2. mene at regler, normer og lignende ikke gjelder en selv
      • han føler seg hevet over loven
  • heve seg
    stige, vokse
    • deigen hever seg;
    • landet har hevet seg etter istiden;
    • langt der ute hever åsene seg over slettene
  • heve seg over
    ikke bry seg om;
    ikke ta hensyn til
    • hun hevet seg over kritikken
  • heve stemmen
    snakke høyere
  • heve taffelet
    avslutte måltidet
  • heve øyebrynene
    vise kritisk forbauselse
  • med hevet hode
    stolt, selvbevisst
  • på tå hev
    1. på tærne
      • stå på tå hev
    2. i skjerpet, våken tilstand
      • folk har stått på tå hev for å hjelpe ham
  • være hevet over
    1. være upåvirket av
      • de er hevet over kritikk
    2. ikke være til å ta feil av
      • han ville tjene penger, det er hevet over tvil
Сторінка статті

anmeldelse 1

іменник чоловічий

Значення та вживання

  1. melding til politiet om mulig ulovlig virksomhet
    Приклад
    • trekke anmeldelsen tilbake;
    • politiet mottok flere anmeldelser for nasking
  2. kritisk vurdering av et åndsverk i en avis, et magasin eller liknende;
    Приклад
    • skrive en anmeldelse i avisen;
    • stykket fikk flere gode anmeldelser;
    • det nye albumet fikk dårlige anmeldelser
Сторінка статті

negativ 2

прикметник

Походження

fra latin; jamfør negere

Значення та вживання

  1. nektende
    Приклад
    • få negativt svar
    • brukt som substantiv: noe som blir pekt ut som usant eller ukorrekt
      • testen kan i noen tilfeller gi falske negativer eller falske positiver
  2. som ikke svarer til forventningene;
    som mangler noe;
    Приклад
    • negative økonomiske resultater;
    • de positive og negative sidene ved å bo i en storby
  3. lite givende eller oppmuntrende;
    Приклад
    • en negativ kritikk
  4. Приклад
    • han er alltid så negativ;
    • hun var negativ til planene
  5. Приклад
    • et negativt samsvar
  6. i medisin: som ikke inneholder det en har testet for
    Приклад
    • testen var negativ for korona
  7. i matematikk: som er mindre enn null
    Приклад
    • negative tall
Сторінка статті

kresen

прикметник

Походження

beslektet med norrønt krás ‘velsmakende rett’

Значення та вживання

  1. som bare liker enkelte typer mat;
    vanskelig i matveien
    Приклад
    • kresne barn som ikke spiser fisk
  2. kritisk og nøye når det gjelder å velge, godta eller verdsette noe
    Приклад
    • kresne kunder;
    • han er kresen på musikk;
    • et kresent utvalg
Сторінка статті

antegnelse

іменник чоловічий

antegning

іменник чоловічий або жіночий

Походження

av antegne

Значення та вживання

  1. det å antegne
  2. (kritisk) skriftlig bemerkning
    Приклад
    • gjøre antegnelser til noe
Сторінка статті

Словник нюношка 74 oppslagsord

kritisk

прикметник

Походження

frå tysk kritisch, av fransk critique; jamfør kritikk

Значення та вживання

  1. som har lett for å kritisere (1);
    streng, negativ
    Приклад
    • ikkje sjå så kritisk ut!
  2. granskande, undersøkjande
    Приклад
    • ei kritisk prøving av praksisen
  3. som gjeld eller er teikn på ei krise;
    avgjerande, farleg
    Приклад
    • sjukdomen tok ei kritisk vending;
    • situasjonen er kritisk
  4. som er svært viktig for at eit samfunn skal fungere
    Приклад
    • straumnettet er kritisk infrastruktur i eit moderne samfunn
  5. i fysikk: som dannar ein overgang eller ei ytre grense
    Приклад
    • kritisk masse;
    • kritisk temperatur

Фіксовані вирази

  • kritisk punkt
    1. stad i unnarennet i hoppbakke der overgangen byrjar
      • det kritiske punktet i bakken er på 90 meter
    2. svært viktig eller avgjernde del av noko
      • prisen er eit kritisk punkt i forhandlingane
Сторінка статті

ukritisk

прикметник

Значення та вживання

som er for lite kritisk (1);
utan (bruk av) kritisk sans;
Приклад
  • ein ukritisk bruk av offentlege midlar
  • brukt som adverb:
    • dei godtek alt ukritisk
Сторінка статті

woke

прикметник

Вимова

våok

Походження

frå engelsk, av wake ‘vakne opp’

Значення та вживання

som er prega av høgt medvit om sosial urettferd, rasisme eller liknande, ofte brukt kritisk om motdebattant;
Приклад
  • ein woke politikar;
  • woke ungdomar;
  • bli kritisert for å vere altfor woke
Сторінка статті

måle 1

måla

дієслово

Походження

norrønt mæla; av mål (1

Значення та вживання

  1. finne storleik, mengd eller liknande med hjelp av målereiskap;
    ta mål av
    Приклад
    • vege og måle;
    • måle lengda og breidda på noko;
    • dei måler temperaturen i vatnet dagleg;
    • politet målte farta til 103 kilometer i timen;
    • sjukepleiaren har ikkje målt blodtrykket enno
  2. vurdere verdien av;
    verdsetje
    Приклад
    • avkasting målt i utanlandsk valuta;
    • eit tap som ikkje kan målast i pengar
  3. ha ein viss storleik eller lengd
    Приклад
    • han måler nesten to meter

Фіксовані вирази

  • måle krefter
    prøve styrke i konkurranse eller liknande;
    kjempe om å bli best;
    kappast
  • måle med auga
    sjå kritisk granskande på
  • måle opp
    finne eller fastsetje målet på noko
    • måle opp ei tomt;
    • måle opp tre meter til kjoletøy;
    • måle opp to liter vatn
  • måle seg med
    vere jamgod med
Сторінка статті

mage 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt magi

Значення та вживання

  1. sekkforma utviding av fordøyingskanalen;
    Приклад
    • kua har fire magar
  2. samnemning for magesekk og tarmkanal
    Приклад
    • ha vondt i magen;
    • luft i magen
  3. avføring
    Приклад
    • ha dårleg mage;
    • treg mage;
    • hard mage;
    • laus mage
  4. framside av overkroppen mellom brystet og underlivet;
    Приклад
    • liggje på magen;
    • mage og rygg;
    • gå med bar mage
  5. utbuling av magen (1, særleg på grunn av fedme eller graviditet;
    (stor) vom (2)
    Приклад
    • ein gammal mann med mage;
    • ho har barn i magen
  6. i overført tyding: område i mageregionen der ein tykkjest merke kjensler som spenning, uro og liknande
    Приклад
    • kjenne eit sug i magen;
    • det kriblar i magen;
    • det knytte seg i magen;
    • gå på skulen med ein vond klump i magen

Фіксовані вирази

  • gå med ein … i magen
    ha ambisjonar om å bli (det nemnde)
    • gå med ein skodespelar i magen
  • ha is i magen
    vere kald og roleg i ein kritisk situasjon;
    ikkje miste fatninga;
    halde hovudet kaldt
  • ha sommarfuglar i magen
    ha ei kriblande kjensle i magen fordi ein er spent;
    vere nervøs
  • på tom mage
    utan å ha ete
    • arbeide på tom mage
Сторінка статті

utfordre

utfordra

дієслово

Походження

etter lågtysk; tysk

Значення та вживання

  1. oppmode sterkt til handling;
    Приклад
    • utfordre nokon til duell;
    • han gav 1000 kroner til innsamlinga og utfordra alle andre til å gjere det same
  2. vere eller opptre kritisk overfor nokon (slik at dei reagerer);
    Приклад
    • utfordre det etablerte samfunnet
  3. stille krav til
    Приклад
    • bli utfordra intellektuelt;
    • utviklinga utfordrar samfunnet

Фіксовані вирази

  • utfordre lagnaden
    gjere noko vågalt
Сторінка статті

masse 1

іменник чоловічий

Походження

av latin massa ‘deig, klump’; av gresk maza ‘mjøldeig’, av massein ‘kna’

Значення та вживання

  1. (formlaust) stoff;
    substans, ofte som råmateriale til noko
    Приклад
    • ein glødande masse;
    • køyre vekk masse frå tunnelarbeidet
  2. i fysikk: stoffmengd i ein lekam, målt i kilogram;
    til skilnad frå vekt (1)
    Приклад
    • ein masse på 1 kilogram veg om lag 1 newton på jorda
  3. særleg i bunden form: folk flest;
    dei breie laga av folket
    Приклад
    • leiarane har lite kontakt med massane

Фіксовані вирази

  • kritisk masse
    minste mengd av eit radioaktivt stoff som skal til for å starte ein kjedereaksjon
Сторінка статті

skjeldyr

іменник середній

Значення та вживання

pattedyr av ordenen Pholidota som er dekt av overlappande skjel (3) og lever i Afrika og Søraust-Asia;
Приклад
  • skjeldyra er kritisk truga;
  • skjeldyret rullar seg saman som eit forsvar mot rovdyr
Сторінка статті

temperatur

іменник чоловічий

Походження

av latin temperatura ‘høveleg blanding’

Значення та вживання

  1. grad av varme
    Приклад
    • høg temperatur;
    • måle temperaturen i havet;
    • i dag er det behageleg temperatur
  2. temperatur (1) uttrykt som tal på ein skala
    Приклад
    • liste over temperaturane ulike stader;
    • kva er temperaturen?
  3. kroppsvarme
    Приклад
    • du har normal temperatur;
    • barnet har litt høg temperatur
  4. i overført tyding: grad av kjenslemessig engasjement;
    Приклад
    • temperaturen i debatten er høg
  5. i overført tyding: grad av aktivitet
    Приклад
    • drive opp temperaturen i økonomien
  6. i musikk: avvik frå absolutt reinstemming i eit orgel eller liknande

Фіксовані вирази

  • absolutt temperatur
    temperatur målt frå det absolutte nullpunktet
  • kritisk temperatur
    temperatur da ei kjemisk eller fysisk endring går føre seg
  • ta temperaturen
    1. måle grad av varme
      • ta temperaturen på nokon
    2. skaffe seg eit inntrykk av eller overblikk over noko
      • ta temperaturen på stemninga blant publikum
Сторінка статті

kritisk temperatur

Значення та вживання

temperatur da ei kjemisk eller fysisk endring går føre seg;
Сторінка статті