Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
17 результатів

Словник букмола 0 oppslagsord

Словник нюношка 17 oppslagsord

adeleg

прикметник

Походження

frå tysk

Значення та вживання

som gjeld adelen
Приклад
  • adelege personar
Сторінка статті

borgarleg

прикметник

Значення та вживання

  1. som er tilhengjar av ein konservativ, liberal eller kristeleg ideologi;
    ikkje-sosialistisk
    Приклад
    • dei borgarlege partia;
    • borgarleg regjering
    • brukt som adverb
      • røyste borgarleg
  2. som ikkje er kyrkjeleg eller religiøs;
    Приклад
    • borgarleg vigsel
    • som adverb
      • dei gifte seg borgarleg
  3. som gjeld, har med borgarklassa å gjere;
    som er særmerkt for mellomklassa sine normer
  4. som vedkjem eller er særmerkt for ein statsborgar;
    Приклад
    • borgarlege rettar
  5. Приклад
    • den borgarlege straffelova
  6. ikkje adeleg eller kongeleg
    Приклад
    • borgarleg ektefelle
    • som adverb
      • prinsessa gifte seg borgarleg

Фіксовані вирази

  • borgarleg moral
    tilsynelatande lytefri moral
Сторінка статті

blod

іменник середній

Походження

norrønt blóð

Значення та вживання

  1. hos menneske og høgareståande dyr: raud kroppsvæske som hjartet pumpar gjennom blodårene, og som fører oksygen og andre næringsemne til kroppscellene og avfallsstoff bort frå dei
    Приклад
    • gje blod;
    • skjere seg til blods;
    • blodet spruta da grisen vart stukken
  2. i overført tyding: livskraft (1), huglag, temperament
    Приклад
    • heitt blod;
    • setje blodet i brann
  3. avstamming, skyldskap
    Приклад
    • av same blod

Фіксовані вирази

  • blod er tjukkare enn vatn
    slektskap betyr meir enn venskap
  • blått blod
    brukt i uttrykk for å ha adeleg opphav
    • ha blått blod i årene;
    • ei kvinne av blått blod
  • eige kjøt og blod
    eigne etterkomarar
  • friskt blod
    nye og yngre krefter
  • få blod på tann
    bli sterkt oppteken av noko og ha hug til å halde fram med det
  • gå nokon i blodet
    bli ein del av nokon
    • arbeidet har gått han i blodet
  • helle/slå kaldt vatn i blodet på nokon
    dempe sterke kjensler hos nokon
  • med kaldt blod
    utan skruplar;
    roleg og med overlegg
  • setje vondt blod mellom
    skape uvilje eller harme mellom
Сторінка статті

blå 2

прикметник

Походження

norrønt blár ‘blå, mørk, svart’

Значення та вживання

  1. som har ei farge som skyfri himmel (og som ligg mellom grønt og fiolett i fargespekteret)
    Приклад
    • blå himmel;
    • blå jakke;
    • blå bil;
    • blå auge;
    • fryse så ein er blå i andletet;
    • slå seg både gul og blå
  2. politisk konservativ;
    høgreorientert;
    til skilnad frå raud (2)
    Приклад
    • ei blå regjering;
    • vere politisk blå
  3. som er knytt til kulde og kuldegrader
    Приклад
    • strålande sol og blått føre;
    • det var blå grader og gnistrande skiføre
  4. brukt som substantiv: kuldegrad
    Приклад
    • det var 15 blå ute
  5. forsterkande: rein (3, 6), skir;
    berre
    Приклад
    • dei sprang på blåe livet
  6. Приклад
    • vere berre blåe barnet

Фіксовані вирази

  • bli blå for
    vere viss på ikkje blir noko av;
    ikkje lukkast i
  • blå resept
    resept for visse legemiddel og medisinsk utstyr som folketrygda dekkjer
  • blå tone
    tone eller melodi med melankolsk preg som blir laga ved å senke tersen (1 eller septimen, særleg i jazz og blues
    • publikum fekk servert både blå tonar og klassisk gitarmusikk
  • blått blod
    brukt i uttrykk for å ha adeleg opphav
    • ha blått blod i årene;
    • ei kvinne av blått blod
  • brenne eit blått lys for
    nærme seg slutten for
    • det brenn eit blått lys for skyssbåten
  • i det blå
    i det uvisse
    • ei fredsavtale synest å vere heilt i det blå;
    • ombyggingsplanane er skotne ut i det blå
Сторінка статті

nåde 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt náð ‘fred, vern, nåde’

Значення та вживання

  1. i religiøst språk: Guds kjærleik og miskunn
    Приклад
    • Vårherre, sjå i nåde til oss!
    • forkynne synd og nåde
  2. Приклад
    • be om nåde;
    • dei viste ingen nåde mot motspelarane
  3. i jus: minking av eller fritak for straff
    Приклад
    • den dømde søkte om nåde
  4. om eldre eller utanlandske forhold: brukt i tiltale til og omtale av adeleg eller geistleg person
    Приклад
    • Dykkar nåde

Фіксовані вирази

  • av Guds nåde
    som er svært evnerik
    • ein kunstnar av Guds nåde
  • avskjed i nåde
    avgang etter oppnådd aldersgrense eller etter søknad
    • ho fekk avskjed i nåde
  • finne nåde for nokons auge
    bli godteken av nokon
  • la nåde gå for rett
    døme mildare enn lova krev
  • leve på nåde
    vere avhengig av velvilje frå andre
  • på nåde og unåde
    utan vilkår
    • gje seg over på nåde og unåde
  • ta til nåde att
    gje tilgjeving og oppreising
Сторінка статті

hus

іменник середній

Походження

norrønt hús

Значення та вживання

  1. bygning (med tak og vegger) brukt til bu- eller tilhaldsstad for menneske og dyr, til lagringsstad og liknande
    Приклад
    • byggje hus;
    • ha både hus og hytte;
    • eit hus med tre etasjar;
    • setje opp nye hus på garden
  2. Приклад
    • ha hus og heim;
    • vere herre i eige hus;
    • kona i huset;
    • stelle i huset
  3. personar som bur i eit hus;
    husstand, huslyd, familie
    Приклад
    • vekkje heile huset;
    • ein ven av huset
  4. kongeleg eller adeleg familie eller slekt
    Приклад
    • huset Habsburg styrte Austerrike-Ungarn
  5. del av nasjonalforsamling i visse land
  6. brukt som etterledd i samansetningar som nemner noko som tener som overbygning
  7. brukt som etterledd i samansetningar som nemner større forretningstiltak
  8. brukt som etterledd i samansetningar som nemner ein type behaldar eller hylster
  9. brukt som etterledd i samansetningar som nemner noko som vernar
  10. i spel: kombinasjon av tre kort av éin talverdi og to kort med anna verdi i kortspel;
    kombinasjon av tre terningar med same tal uage og to terningar med same tal auge i yatzy

Фіксовані вирази

  • fullt hus
    • sal, rom eller liknande med alle plassar opptekne
      • artisten samla fullt hus kvar kveld
    • i poker: tre kort med same talverdi i kombinasjon med eit par kort med anna verdi
    • beste moglege resultat
      • skiskyttaren skaut fullt hus i siste runde
  • gå hus forbi
    ikkje bli lagd merke til, ikkje bli oppfatta
    • humoristiske poeng går publikum hus forbi;
    • mykje av det som vart sagt, gjekk hus forbi
  • gå mann av huse
    gå ut alle som ein (for å vere med på noko)
  • halde ope hus
    ta imot gjester utan særskild innbeding
  • hus under kvar busk
    tilhaldsstad kor som helst
  • i hus
    under tak;
    innandørs
    • få avlinga i hus;
    • kome i hus før uvêret bryt laus
  • ikkje til å vere i hus med
    umogleg å bu saman med
  • på huset
    • på arbeidsplassen;
      internt
      • vi jobbar med idéutvikling her på huset
    • som blir betalt av ein restaurant eller liknande
      • denne ølflaska er på huset
Сторінка статті

slott

іменник середній

Походження

frå lågtysk

Значення та вживання

stor og prydeleg bygning som er eller har vore bustad for ein adeleg eller kongeleg person
Приклад
  • Slottet i Oslo;
  • i England er det mange gamle slott;
  • huset var eit slott å kalle
Сторінка статті

blått blod

Значення та вживання

brukt i uttrykk for å ha adeleg opphav;
Sjå: blod, blå
Приклад
  • ha blått blod i årene;
  • ei kvinne av blått blod
Сторінка статті

junker

іменник чоловічий

Походження

norrønt junkeri, jungherra; av lågtysk junk(h)er ‘ung herre’

Значення та вживання

  1. om eldre eller utanlandske forhold: ung adelsmann
  2. adeleg prøyssisk godseigar på 1800–talet som var medlem av eit særs konservativt politisk parti
Сторінка статті

adelsmann

іменник чоловічий

Значення та вживання

adeleg mann
Сторінка статті