Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
35 treff

Nynorskordboka 35 oppslagsord

X 1, x 1

substantiv hankjønn

Uttale

eks

Tyding og bruk

  1. uttalt som s framfor vokal i framlyd, elles hovudsakleg ks
    Døme
    • stor X;
    • liten x
  2. ukjend, uspesifisert eller uidentifisert faktor, storleik eller person;
    jamfør x-faktor
    Døme
    • politiet søkjer etter ein mister X;
    • eg trur ikkje det har noko å seie om eg vel x eller y

Faste uttrykk

  • x tal
    ukjent eller uspesifikt tal;
    ein del
    • eg har jobba med saka i x tal timar allereie;
    • restaureringa vil koste x tal millionar
Artikkelside

x 2

symbol

Tyding og bruk

  1. i matematiske likningar: nemning for den første ukjende storleiken;
    jamfør y (2, 1)
  2. i matematikk: teikn for verdiar på x-aksen i eit koordinatsystem;
    jamfør y (2, 2)
Artikkelside

førsteakse, fyrsteakse

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

vassrett akse i eit plant koordinatsystem;
Døme
  • diagrammet har dagar langs førsteaksen og personar langs andreaksen
Artikkelside

z 2

symbol

Tyding og bruk

  1. i matematiske likningar: nemning for den tredje ukjende storleiken;
  2. i matematikk: teikn for verdiar på z-aksen;
Artikkelside

z-akse

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

i matematikk: nemning for den tredje aksen i eit tredimensjonalt koordinatsystem;
jamfør x-akse og y-akse
Artikkelside

x tal

Tyding og bruk

ukjent eller uspesifikt tal;
Sjå: X
Døme
  • eg har jobba med saka i x tal timar allereie;
  • restaureringa vil koste x tal millionar
Artikkelside

x-faktor, X-faktor

substantiv hankjønn

Opphav

etter engelsk X factor

Tyding og bruk

  1. utslagsgjevande faktor (2), eigenskap eller talent
    Døme
    • selskapet treng nokon med teft og x-faktor;
    • laget manglar x-faktor
  2. faktor eller aspekt ein manglar informasjon om
    Døme
    • folkehelsa er påverka av mange x-faktorar
Artikkelside

X-kromosom, x-kromosom

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

i biologi: nemning for eitt av to kjønnskromosom som finst hos menneske, dyr og somme planter, og som i par med eit anna kjønnskromosom avgjer kjønnet til eit individ;
til skilnad frå Y-kromosom
Døme
  • kvinner har to X-kromosom;
  • menn har eitt X-kromosom og eitt Y-kromosom
Artikkelside

speletid

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. tid som er fastsett for ein idrettskamp
    Døme
    • speletida for kampen er 2 x 12 minutt
  2. tid ein spelar er på bana og ikkje på innbytarbenken
    Døme
    • alle spelarane får mykje speletid
  3. tid ein film, ein konsert eller liknande varer
    Døme
    • ein stumfilm med 13 minutt speletid
Artikkelside

stafett

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk, frå italiensk av staffa ‘stigbøyel’; opphavleg frå germansk ‘steg’

Tyding og bruk

  1. om eldre forhold: (ridande) ilbod, kurer
  2. lagkonkurranse, der kvar deltakar gjennomfører ein del av den totale distansen;
    jamfør stafettløp
    Døme
    • springe stafett;
    • vinne 4 x 100 m stafett
  3. i overført tyding: oppdrag, bodskap eller liknande som blir levert vidare i ubroten rekkje
    Døme
    • den nye boka skal ta stafetten vidare;
    • han kunne ikkje svare på spørsmålet, så stafetten gjekk vidare
  4. Døme
    • føre stafetten vidare;
    • miste stafetten
Artikkelside