Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
70 treff

Nynorskordboka 70 oppslagsord

opne

opna

verb

Opphav

norrønt opna; jamfør open

Tyding og bruk

  1. gjere open
    Døme
    • opne døra;
    • opne brevet;
    • ho opna jakka;
    • han opnar fisken for å ta ut innvolane
  2. gjere tilgjengeleg;
    Døme
    • opne vegen for biltrafikk;
    • opne konto i ein bank;
    • opne ei ny bru
  3. Døme
    • kafeen opnar om føremiddagen
  4. gå i gang med;
    byrje
    Døme
    • opne butikk;
    • opne ei samtale;
    • opne eit møte;
    • opne skuledagen med song

Faste uttrykk

  • opne for
    gjere mogleg;
    godta
    • vedtaket opnar for at senteret kan byggjast
  • opne munnen
    byrje å snakke
    • elevar som ikkje vågar å opne munnen
  • opne seg
    1. om landskap: vide seg ut
      • dalen opnar seg
    2. bli tilgjengeleg
      • ei ny von har opna seg for henne
    3. tru seg utan atterhald til nokon
      • ho opna seg for læraren
    4. gjere seg mottakeleg
      • opne seg for synspunkta til motparten
Artikkelside

tårekanal

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kanal (2) som leier tårevæska frå auga til nasen
Døme
  • operere ein tett tårekanal;
  • opptredenen opna tårekanalane til heile publikumet
Artikkelside

sniktitt

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kort titt på eller innblikk i noko som til vanleg er løynd eller som ikkje er gjort offentleg enno
Døme
  • få ein sniktitt inn i kvardagslivet til dronninga;
  • journalisten fekk ein sniktitt på utstillinga før ho opna
Artikkelside

fane

substantiv hokjønn

Opphav

frå lågtysk opphavleg ‘tøystykke’; jamfør norrønt gunnfani ‘hærmerke’

Tyding og bruk

  1. dekorert tøystykke festa på ei stong, brukt som samlingsmerke for foreining eller liknande;
    Døme
    • gå i tog med flagg og faner;
    • lage ei ny fane til idrettslaget
  2. del av skiljekort i kartotek som stikk opp
  3. del av opna internettside (med namn på sida)
    Døme
    • ha fleire faner opne;
    • opne ei ny fane
  4. skråstrek på note

Faste uttrykk

  • halde fana høgt
    forsvare eller kjempe for visse prinsipp
    • halde det frie ords fane høgt
  • samle seg under fanene
    samle seg om ei felles kampsak
Artikkelside

kulturelite

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

samfunnsgruppe som er oppteken av finkultur og verkar som dei fremste representantane for denne
Døme
  • heile kultureliten var til stades da dei opna den nye operaen
Artikkelside

praksis

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk prattein ‘gjere, handle’

Tyding og bruk

  1. måte å gjere noko på;
    handling som realiserer ein intensjon, plan, teori eller ei lære;
    motsett teori (2)
    Døme
    • elevane skal lære både teori og praksis
  2. yrkesverksemd eller fagleg gjeremål
    Døme
    • fysioterapeuten har opna eigen praksis
  3. del av teoretisk studium der ein får praktisk øving i faget ved å jobbe i ei bedrift;
    jamfør praksisplass
    Døme
    • eg håpar å ha praksisen min på ein barneskule
  4. opplæring eller røynsle gjennom praktisk øving
    Døme
    • skaffe seg relevant praksis gjennom sommarjobb;
    • elevane er ute i praksis
  5. skikk og bruk;
    det som er vanleg å gjere
    Døme
    • vanleg praksis er at dei besøkjande må vise legitimasjon;
    • i samsvar med dagens praksis

Faste uttrykk

  • i praksis
    i røynda, i realiteten
    • intensjonen er god, men dei får det ikkje til i praksis
Artikkelside

tradisjon

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin

Tyding og bruk

  1. det som særleg munnleg blir ført vidare frå generasjon til generasjon, til dømes folkeminne, segner og truer;
    jamfør folklore (1)
    Døme
    • etter tradisjonen var haugen ei vikinggrav;
    • eit område med rike tradisjonar
  2. sed og skikk;
    hevdvunnen sedvane
    Døme
    • for mange er det tradisjon å gå i kyrkja på dei store høgtidene;
    • julefeiringa er ein gammal tradisjon;
    • tradisjonen tru vekte russen lærarane om morgonen 17. mai;
    • somme rettsavgjerder må byggje på tradisjon
  3. overlevert kunnskap om eit fagområde;
    Døme
    • dikttolkingane hennar skapte tradisjon

Faste uttrykk

  • tradisjonen tru
    i samsvar med tradisjonen
    • tradisjonen tru opna dei med ein song
Artikkelside

jernbane, jarnbane

substantiv hokjønn eller hankjønn

Opphav

etter tysk Eisenbahn

Tyding og bruk

  1. skjenelagd bane for tog;
    Døme
    • leggje jernbane;
    • jernbana mellom Oslo og Eidsvoll vart opna i 1854
  2. Døme
    • reise med jernbane;
    • bruke jernbana til transport
  3. Døme
    • gå ned på jernbana;
    • ha kort veg til jernbane og buss
  4. organisasjon som driv transport med tog
    Døme
    • vere tilsett ved jernbana
Artikkelside

storting

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt stórþing ‘felleskyrkjeleg møte’; jamfør ting (2

Tyding og bruk

  1. i bunden form eintal: nasjonalforsamlinga i Noreg
    Døme
    • Stortinget vedtek lover og løyver pengar over statsbudsjettet
  2. sesjon for storting (1)
    Døme
    • kongen erklærte Stortinget for opna;
    • løyse opp Stortinget
  3. bygning for storting (1)
    Døme
    • Stortinget ligg ved Karl Johans gate
Artikkelside

seglingslei, siglingslei

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

lei (1, 1) for båtar
Døme
  • ei kjend seglingslei;
  • nye seglingsleier har opna seg dei siste åra
Artikkelside