Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
57 treff

Nynorskordboka 57 oppslagsord

erfaring

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. dugleik, kunnskap eller innsikt som er tileigna gjennom eiga oppleving eller øving;
    røynsle
    Døme
    • ho har lang erfaring som redaktør
  2. hending, observasjon eller oppleving som gjev innsikt;
    røynsle
    Døme
    • erfaringane frå den kalde krigen;
    • vi har god erfaring med …

Faste uttrykk

  • av erfaring
    bygd på eiga oppleving
    • ho veit av erfaring at ho må greie seg sjølv
Artikkelside

førstefødselsrett, fyrstefødselsrett

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør rett (2

Tyding og bruk

  1. førerett (1 som ein førstefødd har
    Døme
    • historia i Bibelen om Esau som selde førstefødselsretten til bror sin for ei skål med linser
  2. i overført tyding: førsterett eller privilegium basert på erfaring, styrke eller liknande
    Døme
    • partiet hadde så å seie førstefødselsretten i denne saka, men selde han for ingenting
Artikkelside

tindekliving

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

ferd til ein høg fjelltopp;
jamfør tind (2)
Døme
  • ha lang erfaring med tindekliving og lange ekspedisjonar
Artikkelside

ukvalifisert

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje er kvalifisert (1);
    som ikkje er utdanna eller dugande nok;
    Døme
    • verksemda bruker ukvalifisert arbeidskraft;
    • ho er ukvalifisert for stillinga
  2. som ikkje byggjer på kunnskap eller erfaring
    Døme
    • han kjem med ukvalifiserte påstandar
Artikkelside

vere uven/uvener med

Tyding og bruk

Sjå: uven
  1. ha eit (mellombels) dårleg forhold til
    Døme
    • eg er uvener med sjefen om dagen;
    • etter arveoppgjeret vart ho uvener med broren sin
  2. ha dårlig oppleving eller erfaring med
    Døme
    • laget såg ut til å vere uven med ballen;
    • han vart uven med matematikken allereie som barn
Artikkelside

uven, uvenn

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

person som ein har eit dårleg forhold til eller har ein konflikt med
Døme
  • både vener og uvener;
  • tilgje uvenene sine;
  • bli uven med naboane

Faste uttrykk

  • vere uven/uvener med
    1. ha eit (mellombels) dårleg forhold til
      • eg er uvener med sjefen om dagen;
      • etter arveoppgjeret vart ho uvener med broren sin
    2. ha dårlig oppleving eller erfaring med
      • laget såg ut til å vere uven med ballen;
      • han vart uven med matematikken allereie som barn
Artikkelside

stressituasjon, stress-situasjon

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

situasjon som skaper stress (1)
Døme
  • vere i ein stressituasjon;
  • med lang erfaring som ambulansesjåfør er ho god på å takle stressituasjonar
Artikkelside

vege opp for

Tyding og bruk

motverke ein mangel eller veikskap med å styrkje andre funksjonar eller eigenskapar;
Sjå: vege
Døme
  • lang erfaring kan vege opp for manglande formell kompetanse
Artikkelside

veksel

substantiv hankjønn

Opphav

frå tysk ‘endring’; i tydinga til veksel (1) etter italiensk (lettera di) cambio ‘veksel(brev)’

Tyding og bruk

  1. dokument der underskrivaren sjølv tek på seg å betale ein viss sum innan ei viss tid til ein annan
    Døme
    • ferde ut ein veksel på ein bank;
    • løyse inn ein veksel;
    • vekselen forfell i morgon
  2. Døme
    • han fekk veksel i euro

Faste uttrykk

  • trekkje/dra vekslar på
    få hjelp av;
    nytte seg av
    • trekkje vekslar på mange års erfaring;
    • dei drog vekslar på kvarandre
Artikkelside

vege 2

vega

verb
kløyvd infinitiv: vega

Opphav

norrønt vega

Tyding og bruk

  1. finne eller fastsetje vekta eller tyngda av noko
    Døme
    • helsesjukepleiaren veg og måler høgda på alle skulebarna;
    • vege slaktet;
    • vege seg;
    • ho vog opp 5 kg poteter
  2. ha ei viss vekt;
    Døme
    • pakka veg 2 kg;
    • vege over 70 kg
  3. i overført tyding: gje noko eit visst verd (3, 2) eller ei viss tyngd (5)
    Døme
    • hennar meining veg tungt;
    • alle føremonene vog opp denne ulempa
  4. i overført tyding: vurdere ulike moglegheiter;
    tenkje nøye gjennom noko
    Døme
    • vege fleire omsyn mot kvarandre;
    • han vog for og imot tilbodet
  5. korrigere for systematiske feil og skeivskapar;
    jamfør vekte (2)
  6. liggje ustøtt
    Døme
    • stokken ligg og veg

Faste uttrykk

  • bli vegen og funnen for lett
    bli vurdert og avvist
  • vege opp for
    motverke ein mangel eller veikskap med å styrkje andre funksjonar eller eigenskapar;
    kompensere (3) for
    • lang erfaring kan vege opp for manglande formell kompetanse
  • vege orda sine
    tenkje seg godt om før ein seier noko;
    jamfør vege orda sine på gullvekt
Artikkelside