Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
25 treff

Nynorskordboka 25 oppslagsord

eldstad

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

tillaga stad, rom eller liknande til å gjere opp varme i, til dømes åre (3, grue (1, peis (1, omn
Døme
  • opne eldstader
Artikkelside

smieavl

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

eldstad i ei smie (1;
jamfør avl (2
Artikkelside

fokus

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå latin ‘eldstad’

Tyding og bruk

  1. det å samle interessa om noko;
    Døme
    • setje noko i fokus;
    • med helse i fokus;
    • ha auka fokus på psykiske problem;
    • ha eit særskilt fokus på mangfald
  2. det som interessa samlar seg om;
    Døme
    • ha feil fokus;
    • det som er fokus i saka
  3. i fysikk: punkt der lystrålar blir samla etter å ha gått gjennom ei linse;
  4. i medisin: utgangspunkt for infeksjon eller liknande
  5. i språkvitskap: del av språkleg bodskap som avsendaren framhevar gjennom til dømes trykk (3, 4)
Artikkelside

årestad

substantiv hankjønn

Opphav

av åre (3

Tyding og bruk

  2. i overført tyding: stad der noko blir til;
    Døme
    • jazzklubben er ein musikalsk årestad
Artikkelside

åre 3

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt árinn; same opphav som dansk og bokmål arne

Tyding og bruk

om eldre forhold: open eldstad utan pipe midt på golvet i ljorestove eller røykstove
Artikkelside

pipe 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt pípa; frå latin

Tyding og bruk

  1. røyrforma musikkinstrument eller del av musikkinstrument
  2. røyrforma gjenstand med holrom
  3. mura kanal som fører røyk frå eldstad opp og ut over hustaket;
    del av skorstein som ragar over taket
    Døme
    • feie pipa
  4. reiskap til å røykje tobakk med
    Døme
    • kveikje pipa

Faste uttrykk

  • danse etter nokon si pipe
    gjere som nokon vil;
    følgje ordrane til nokon
    • eg nektar å danse etter deira pipe;
    • dei kjem ikkje til å danse etter nokon si pipe
  • pipa får ein annan låt/lyd
    seie noko anna enn før;
    bli medgjerleg
  • stikke pipa i sekken
    bli mållaus;
    gje seg
Artikkelside

gjelgje

substantiv hokjønn

Opphav

av galge

Tyding og bruk

stong over ein eldstad som skjerdingen er festa til
Artikkelside

foajé, foaje

substantiv hankjønn

Uttale

foajeˊ

Opphav

gjennom fransk foyer ‘eldstad’; frå latin focarium, opphavleg ‘oppvarma rom’

Tyding og bruk

  1. større rom innanfor inngangen i til dømes eit teater, ein kino eller eit hotell der folk kan opphalde seg
  2. rom bak scena for skodespelarane
Artikkelside

brannmur

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. branntrygg mur, til dømes i veggen kring ein eldstad eller mellom hus som ligg inntil einannan
  2. del av datasystem som skal hindre uynskt tilgjenge til systemet
Artikkelside

lad

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt hlað; jamfør lade (2

Tyding og bruk

  1. oppbygd mengd av noko;
    Døme
    • eit stort lad med ved;
    • leggje tørrfisk i lad
  2. låg mur eller lågt steinlag, til dømes på sida av ein eldstad
  3. slags hovudplagg til brurebunad;
    til skilnad frå brurekrone
Artikkelside