Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
83 treff

Nynorskordboka 83 oppslagsord

do 1

substantiv hankjønn

Uttale

då

Opphav

frå italiensk på 1600-talet brukt i staden for ut (første tonen i ein skala på seks tonar med namn etter førstestavingane i ei latinsk hymne nytta i songøvingar) av velklangsomsyn

Tyding og bruk

første tone i durskalaen
Døme
  • do re mi …
Artikkelside

trinn 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå bokmål; samanheng med tre (3

Tyding og bruk

  1. Døme
    • høyre trinn utfor døra
  2. tverrtre til å stå på;
  3. grad eller punkt i ein skala;
Artikkelside

vindskala

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

skala med gradering for vindstyrke
Døme
  • Beauforts vindskala går frå 0 (stille) til 12 (orkan)
Artikkelside

grad 1

substantiv hankjønn eller hokjønn

Opphav

av latin gradus ‘steg, trinn’

Tyding og bruk

  1. steg på ein konkret eller abstrakt skala;
    Døme
    • landet har stor grad av sjølvforsyning;
    • ulike grader av straff;
    • grada av stønad kan variere;
    • i den grad ein kan kalle dette venskap
  2. rang, nivå av utvikling
    Døme
    • ei akademisk grad;
    • embetseksamen av lågare grad
  3. i språkvitskap: nemning for formene positiv, komparativ og superlativ av eit adjektiv (eller adverb)
    Døme
    • norske adjektiv blir bøygde i grad (fin – finare – finast) og genus
  4. i matematikk: potens (2)
    Døme
    • ei likning av første, andre eller tredje grad har den ukjende i første, andre eller tredje potens
  5. eining for vinkelmål som svarer til ¹⁄₉₀ av ein rett vinkel, ¹⁄₃₆₀ av ein sirkel;
    jamfør gon
    Døme
    • ein vinkel på 60 grader;
    • eit vinkelmål på 60°
  6. eining for inndeling i meridianar og parallellsirklar
    Døme
    • på 67 grader nordleg breidd;
    • 70° nord
  7. eining for temperatur
    Døme
    • vatn koker ved 100 grader celsius (100 °C);
    • det er 25 grader ute

Faste uttrykk

  • forhøyr av tredje grad
    forhøyr under tortur
  • gå gradene
    avansere steg for steg (i eit yrke eller liknande)
  • i/til ei viss grad
    til dels, litt
    • i ei viss grad kan ein seie det;
    • eg er til ei viss grad einig med deg
  • stige i gradene
    rykkje opp;
    avansere
  • så til dei grader
    brukt forsterkande;
    særs, veldig, i høg grad
    • konserten innfridde så til dei grader;
    • ho var så til dei grader misunneleg
Artikkelside

tolvtonerekkje, tolvtonerekke

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

kromatisk (1) skala med tolv tonar i halvtrinn;
Artikkelside

tolvtoneskala

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kromatisk (1) skala med tolv tonar i halvtrinn;
Artikkelside

tonetrinn

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

avstand mellom trinna i ein skala (1)
Døme
  • øvingar med heile og halve tonetrinn
Artikkelside

toneskala

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

skala (1) eller trinn av toner
Artikkelside

toppnivå

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

høgaste nivå eller plan på ein rangorden, skala, eit hierarki eller liknande;
Døme
  • leiarene på toppnivået;
  • aksjekursen har nådd eit toppnivå;
  • dei er musikarar på internasjonalt toppnivå
Artikkelside

tonerekkje, tonerekke

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

Artikkelside