Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
15 treff

Nynorskordboka 15 oppslagsord

uvand 2

adjektiv

Tyding og bruk

  1. enkel (2), vanleg
    Døme
    • uvande klede;
    • uvand levemåte
  2. Døme
    • uvandt arbeid;
    • eit uvandt problem;
    • det er uvandt å love, verre å halde
  3. ikkje kresen eller nøyen;
    Døme
    • vere uvand på det
Artikkelside

fin

adjektiv

Opphav

seint norrønt fínn ‘blank, glatt’; opphavleg av latin finis med tyding ‘avslutta, fullført’

Tyding og bruk

  1. Døme
    • fin mat;
    • fin ordning;
    • fine opplevingar;
    • fine forhold;
    • ha det fint;
    • fint vêr;
    • det er fint å kjenne seg trygg;
    • fine ord og gode intensjonar;
    • eg er i finare form no
    • brukt som adverb
      • greie seg fint
  2. som det er lett å like;
    behageleg, pen
    Døme
    • fin jente;
    • fine fargar;
    • fint utsyn;
    • ein fin dag;
    • ta på seg dei finaste kleda sine
  3. Døme
    • vere av fin familie
    • brukt som substantiv
      • skal du mengje deg med dei fine?
    • brukt som adverb
      • snakke fint
  4. Døme
    • eit tvers igjennom fint menneske;
    • ha eit fint sinn
  5. varsam, taktfull
    Døme
    • på ein fin måte
    • brukt som adverb
      • fare fint med sølvtøyet
  6. brukt ironisk for å uttrykkje skepsis eller mild kritikk
    Døme
    • det var ei fin historie;
    • du er meg ein fin fyr!
  7. tynn, spe
    Døme
    • fin tråd;
    • fin røyst
  8. glatt, mjuk
    Døme
    • fin silke
  9. småkorna, findelt
    Døme
    • fin sand;
    • fint regn;
    • fint mjøl
    • brukt som adverb
      • hakke noko fint
  10. kjensleg, nøyaktig
    Døme
    • ha fin høyrsel;
    • fine nyansar;
    • det er fint handarbeid å lage sylgjer
    • brukt som adverb
      • fint gradert
  11. Døme
    • fint gull
  12. brukt som forsterkande adverb: heilt, pent
    Døme
    • ho blir fint nøydd til å kome heim

Faste uttrykk

  • fin i farten
    rusa
    • han er alt temmeleg fin i farten
  • fin på det
  • fint lite
    svært lite
  • sitje fint i det
    vere ille ute
Artikkelside

vand 2

adjektiv

Opphav

norrønt vandr, opphavleg ‘bakvend’; truleg av vinde (2

Tyding og bruk

  1. vanskeleg, innfløkt
    Døme
    • det er vandt å vite;
    • ei vand bok
  2. Døme
    • vand på maten
Artikkelside

gris 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt gríss

Tyding og bruk

  1. husdyr av svinefamilien med tjukk kropp, korte bein, små auge og tryne;
    tamsvin
    Døme
    • halde gris og sau;
    • slakte grisen til jul;
    • feit som ein gris
  2. ureinsleg eller slurven person
    Døme
    • ikkje søl slik, din gris!
  3. uanstendig eller umoralsk person
    Døme
    • ein gammal gris
  4. kortspel for barn
    Døme
    • skal vi spele gris?

Faste uttrykk

  • alt går i grisen
    uttrykk for ikkje å vere kresen
  • fy til grisen
    brukt for å uttrykkje beundring, avsky eller annan reaksjon
    • fy til grisen, så kjedeleg det er!
  • hyle/skrike som ein stukken gris
    skrike høgt og skjerande, særleg av smerte
  • ikkje likne grisen
    vere uakseptabel eller forkasteleg;
    vere dårleg eller meiningslaus
    • dette liknar ikkje grisen!
  • pynte/sminke grisen
    framstille noko betre enn det er;
    pynte/sminke brura, pynte/sminke liket
    • politikarane forsøkjer å pynte grisen for å overtyde veljarane;
    • asfalteringa vart gjord for å sminke grisen
Artikkelside

gane 1

substantiv hankjønn

Opphav

samanheng med norrønt gan ‘gap, skrik’

Tyding og bruk

  1. skiljevegg mellom munn- og nasehola;
    tak i munnhola;
    Døme
    • den harde ganen;
    • den mjuke ganen
  2. gane (1, 2) tenkt som stad for smakssansen
    Døme
    • ein kresen gane;
    • maten var ei oppleving både for sinn og gane

Faste uttrykk

Artikkelside

alt går i grisen

Tyding og bruk

uttrykk for ikkje å vere kresen;
Sjå: gris
Artikkelside

fin på det

Tyding og bruk

Artikkelside

kostforaktar

substantiv hankjønn

Opphav

av kost (3

Tyding og bruk

person eller dyr som er kresen på maten
Artikkelside

forvand, forvend, forvent

adjektiv

Opphav

perfektum partisipp av forvenje

Tyding og bruk

Døme
  • ein forvent tenåring;
  • dei er ikkje forvente med vin
Artikkelside

kresen

adjektiv

Opphav

samanheng med norrønt krás ‘velsmakande rett’; jamfør krås (1

Tyding og bruk

  1. som berre liker visse slag mat;
    vanskeleg i matvegen;
    Døme
    • kresne barn som ikkje vil ete grønsaker
  2. kritisk og nøyen når det gjeld å velje, godta eller verdsetje noko
    Døme
    • kresne tilhøyrarar;
    • vere kresen på fisken;
    • lage eit krese utval av julesongane
Artikkelside