Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
183 treff

Nynorskordboka 183 oppslagsord

val 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt vaðill ‘vadestad, grunn stad’; av va

Tyding og bruk

vik med grunt vatn
Artikkelside

val 2

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt valr ‘dei falne’

Tyding og bruk

om eldre forhold eller i overført tyding: slagmark;
Døme
  • stupe på valen
Artikkelside

val 3

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt val

Tyding og bruk

  1. det å velje (1);
    det å ta noko heller enn noko anna;
    høve til å velje
    Døme
    • dei gjorde eit klokt val;
    • det var eit lett val;
    • det er på tide å ta eit val;
    • valet fall på meg;
    • han flytta etter eige val;
    • vi har ikkje noko val
  2. røysting for å peike ut personar til verv, stillingar eller liknande
    Døme
    • det blir val av nytt styre;
    • eg stiller til val;
    • den tidlegare leiaren tapte valet;
    • partiet gjorde eit godt val

Faste uttrykk

  • ta imot val
    la seg velje
  • vere på val
    1. vere ved enda valperiode, slik at ein må vinne eit nytt val for å halde fram i vervet
      • mange av veteranane i partiet er på val i år
    2. om verv eller stilling: vere gjenstand for val
      • alle posisjonane i styret er på val kvart år
Artikkelside

velje

velja

verb
kløyvd infinitiv: velja

Opphav

norrønt velja; samanheng med val (3 og vilje (1

Tyding og bruk

  1. av eigen vilje bestemme seg for (noko);
    Døme
    • velje å bli lærar;
    • velje orda sine med omhug;
    • velje ut det beste;
    • eg valde feil løysing;
    • ho valde å ikkje seie noko;
    • dei kjem til å velje det tryggaste alternativet;
    • i dag kan du få velje kva vi skal ete;
    • la barna velje sjølv;
    • eg er så glad for at eg valde deg
  2. peike ut ved røysting eller sjefsavgjerd;
    Døme
    • velje nytt styre;
    • velje nokon til lagkaptein;
    • bli vald inn på Stortinget;
    • vere einrøystes vald;
    • dei har valt feil person til oppgåva
  3. gjere bruk av;
    Døme
    • eg valde heilt klart feil tidspunkt å le på;
    • nei, no valde du feil avkøyring;
    • ho kjem til å velje sykkelen til jobb i dag;
    • dømet er ikkje tilfeldig valt

Faste uttrykk

  • ha/vere å velje i
    kunne velje mellom
    • festivalen har mykje å velje i;
    • i ei lita bygd er det så klart mindre å velje i enn i byen;
    • eg liker å ha litt å velje i i kjøleskapet
  • velje bort
    la vere å velje;
    velje noko anna enn
    • løysinga vart vald bort fordi ho var for dyr
  • velje mellom
    plukke ut mellom ei bestemd gruppe alternativ
    • eg klarar ikkje velje mellom teater og musikk;
    • dei har mange dyktige folk å velje mellom
  • velje og vrake
    ta det ein helst vil ha
    • det er berre å velje og vrake frå menyen;
    • du kan velje og vrake frå eit utval italienske vinar
  • velje seg
    plukke ut til seg sjølv
    • jenta valde seg ein grøn ball;
    • eg ville valt meg eit meir pynta antrekk
  • velje ut
    gå inn for mellom fleire eller mange alternativ;
    plukke ut, peike ut
    • ein jury valde ut vinnaren av prisen;
    • velje ut låtar til konserten
Artikkelside

vegval

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. val av veg eller retning
  2. val av (framtidig) trasé for veg
  3. i overført tyding: val av framgangsmåte eller retning for å nå eit mål;
    Døme
    • bedrifta stod framfor eit viktig vegval;
    • eit politisk vegval
Artikkelside

stå ved eit vegskilje

Tyding og bruk

stå framfor eit avgjerande val;
Sjå: vegskilje
Artikkelside

vegskilje

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør skilje (1

Tyding og bruk

  1. stad der ein veg deler seg i to eller fleire delar;
  2. i overført tyding: avgjerande val
    Døme
    • dette er eit vegskilje i politikken

Faste uttrykk

Artikkelside

vegkryss

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. stad der to eller fleire vegar kryssar einannan;
  2. i overført tyding: avgjerande val;
Artikkelside

vegkross

substantiv hankjønn

vegkors

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. stad der to eller fleire vegar kryssar einannan;
  2. i overført tyding: avgjerande val;
Artikkelside

vegskil, vegeskil

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. stad der ein veg greinar seg i to eller fleire vegar;
    Døme
    • møtast i ein vegskil
  2. i overført tyding: avgjerande val;
    Døme
    • ein vegskil i livet
Artikkelside