Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
17 treff

Nynorskordboka 17 oppslagsord

studium

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt studium; av latin, opphavleg ‘flid, ihuge’

Tyding og bruk

  1. studieprogram på høgskule eller universitet
    Døme
    • eit vitskapleg studium;
    • det gamle kartet er eit studium verdt;
    • statsvitskaplege studium
  2. tidsrom eller forløp der ein følgjer eit eller fleire studieprogram på høgskule eller universitet
    Døme
    • vere ferdig med studia ved universitetet;
    • vere opptatt med studiet;
    • ta opp att studia sine
Artikkelside

utestengd

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som er stengd ute;
    som er hindra frå å komme inn
  2. som er halden utanfor ei gruppe eller eit fellesskap;
    Døme
    • han er utestengd frå studiet;
    • alle dei utestengde utøvarane hadde positiv dopingprøve
Artikkelside

sosialantropologi

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

grein av antropologien som omfattar det samanliknande studiet av menneskelege samfunnsformer og sosiale system;
jamfør etnografi
Artikkelside

økonomi

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom latin, frå gresk ‘hushald’; av øko- (1 og -nomi

Tyding og bruk

  1. økonomisk tilstand i stat, kommune, bedrift eller hushaldning;
    finansiell stilling
    Døme
    • ha god økonomi;
    • økonomien i kommunen var særs dårleg
  2. vitskap som handlar om studiet av finansielle eller økonomiske forhold i forretningslivet, i det offentlege livet eller liknande;
  3. økonomisk system eller måte som produksjon og omsetnad går føre seg på

Faste uttrykk

  • lineær økonomi
    økonomisk system som inneber at produkt blir brukt ei kort tid og så kasta
  • sirkulær økonomi
    økonomisk system som inneber at materiale og produkt blir gjenbrukt
Artikkelside

plass

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt plaz, gjennom lågtysk, frå latin platea ‘brei gate’; samanheng med plate

Tyding og bruk

  1. ope område i by, omgjeve av bygningar og ofte med benker, planter og liknande
    Døme
    • byen har mange fine plassar
  2. større, ope område som blir brukt til eit særskilt føremål
  3. stad der nokon driv ei viss verksemd
  4. Døme
    • kome til ein ny plass;
    • langs vegen var det mange fine plassar der vi kunne raste
  5. om eldre forhold: husmannsplass
  6. avgrensa stad der ein kan sitje, stå eller liggje
    Døme
    • hesten står på plassen sin i stallen;
    • det er framleis ledige plassar på toget
  7. stad der noko høyrer til eller skal vere
    Døme
    • ho fekk plass på studiet i Bergen
  8. volum eller areal som trengst eller kan fyllast;
    Døme
    • ha god plass;
    • det var ikkje plass til dei på bussen
  9. posisjon, rang;
    plassering
    Døme
    • ha ein framskoten plass i partiet;
    • ho kom på andre plass i NM

Faste uttrykk

  • falle på plass
    ordne seg;
    bli klar
    • viss finansieringa fell på plass, blir brua ferdig om to år
  • setje på plass
    • snakke nokon til rette;
      stramme opp, refse
      • ho sette motdebattantane på plass
    • gjere det klart korleis ting skal vere
      • setja tinga på plass
  • ta plass
    setje seg;
    stille seg opp
  • vere på sin plass
    vere passande, relevant eller liknande
    • orsakinga var heilt på sin plass
Artikkelside

normere

normera

verb

Tyding og bruk

  1. fastsetje eller gjelde som norm;
    jamfør normalisere
    Døme
    • studiet er normert til tre år
  2. få til å samsvare med ei norm;
    Døme
    • normere skrivemåten av eit ord

Faste uttrykk

  • normerte prøver
    standardiserte prøver i skulen med landsnormer og detaljerte fasitar
Artikkelside

parømiologi, paremiologi

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

studiet av ordspråk
Artikkelside

medisinsk

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som gjeld legevitskapen
    Døme
    • det medisinske studiet
  2. indremedisinsk;
    til skilnad frå kirurgisk
    Døme
    • medisinsk avdeling på sjukehuset
  3. som gjeld eller blir brukt i legebehandling
    Døme
    • få medisinsk behandling;
    • medisinske instrument;
    • medisinske planter;
    • bomull til medisinsk bruk
Artikkelside

kombinasjon

substantiv hankjønn

Opphav

frå seinlatin; jamfør kombinere

Tyding og bruk

  1. det å kombinere to eller fleire delar
    Døme
    • studiet er ein kombinasjon av teori og praksis;
    • ein heldig kombinasjon av stil og styrke
  2. samanstilling av tal eller andre teikn i ei bestemd rekkjefølgje
    Døme
    • ein må kjenne kombinasjonen til låsen for å kunne opne han
  3. i idrett: rekkjefølgje av handlingar
    Døme
    • laget har trent på fleire kombinasjonar i angrepet
Artikkelside

holisme

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk holos ‘heil, fullstendig’

Tyding og bruk

vitskapleg metode (i somme fag) som finn forklaring i heilskapen heller enn i studiet av isolerte trekk
Artikkelside