Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
30 treff

Nynorskordboka 30 oppslagsord

sprøyte 2

sprøyta

verb

Opphav

av nederlandsk spuiten; omlaga etter sprute

Tyding og bruk

  1. sende ut væske i strålar
    Døme
    • bonden sprøyter frukttrea mot skadedyr;
    • han sprøytte måling på huset;
    • vatnet vart sprøytt utover åkeren
  2. Døme
    • vatnet sprøytte innover dekk

Faste uttrykk

  • sprøyte inn
    bidra med;
    investere
    • staten har sprøytt inn millionar i tiltaket
Artikkelside

sprøyte 1

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. reiskap til å sprøyte (2, 1) med
    Døme
    • vi brukt sprøyte da huset skulle målast
  2. reiskap til å injisere medikament eller liknande med
    Døme
    • setje ei sprøyte med roande medisin
  3. Døme
    • pasienten fekk ei sprøyte med adrenalin
Artikkelside

sprøyte 3

adverb

Tyding og bruk

heilt, totalt
Døme
  • sprøyte galen;
  • sprøyte full
Artikkelside

galen

adjektiv

Opphav

norrønt galinn, opphavleg ‘fortrolla’; opphavleg perfektum partisipp av gale

Tyding og bruk

  1. som er frå vitet, frå seg sjølv
    Døme
    • eg trur eg blir galen av dette bråket;
    • mannen må jo vere sprøyte galen;
    • te seg som galne
  2. styrlaus, vill (4), laussleppt;
    sinna
    Døme
    • galne påfunn;
    • vere ung og galen;
    • bli galen på ein for noko;
    • full og galen
  3. svært ihuga, huga eller hugteken;
    vill etter
    Døme
    • ho er heilt galen etter han;
    • han er galen etter å spele fotball;
    • vere galen etter søtt;
    • dei er dei galnaste supporterane i landet
  4. Døme
    • kua er galen
  5. ikkje korrekt;
    Døme
    • ta galen lei;
    • rette og galne svar;
    • riv ruskande galne opplysningar;
    • det er noko gale med motoren
    • brukt som adverb
      • klokka går gale;
      • dei fór gale i denne saka
  6. ikkje bra;
    Døme
    • ho er ikkje galnare enn at ho klarer seg greitt på eigahand;
    • det er noko gale fatt;
    • det er for gale at han aldri skulle gifte seg;
    • gå frå gale til verre;
    • det heldt på å gå gale på køyreturen;
    • det er så gale med meg no at eg søv ikkje om nettene
  7. ulovleg, moralsk klanderverdig
    Døme
    • det er gale å lyge;
    • dette er gale av deg;
    • kome på galne vegar;
    • kva har eg eigenleg gjort deg gale?

Faste uttrykk

  • aldri så gale at det ikkje er godt for noko
    ei hending som berre ser uheldig ut, kan likevel føre med seg noko positivt
Artikkelside

tørròte, tørr-ròte, tørrote, tørr-rote, turròte, turr-ròte, turrote, turr-rote

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

ròte (1) på rotvekstar (særleg poteter)
Døme
  • sprøyte mot tørròte;
  • ein potetsort som er motstandsdyktig mot tørròte
Artikkelside

sprøytenarkomani

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

eldre nemning på avhengnad av rusmiddel som ein injiserer med sprøyte
Artikkelside

vasskanon

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

apparat som kan sprøyte ut store mengder vatn på kort tid
Døme
  • brannvesenet brukte vasskanonar i sløkkingsarbeidet;
  • politiet brukte vasskanon mot demonstrantane
Artikkelside

gyte 2

gyta

verb

Opphav

norrønt gjóta; samanheng med gyse (1

Tyding og bruk

  1. Døme
    • gyte olje på elden
  2. om fisk: leggje rogn eller sprøyte ut mjølke
    Døme
    • laksen har gytt
Artikkelside

sprøyte inn

Tyding og bruk

bidra med;
investere;
Sjå: sprøyte
Døme
  • staten har sprøytt inn millionar i tiltaket
Artikkelside

sprute

spruta

verb

Opphav

samanheng med norrønt sproti ‘ungt skot på tre’; opphavleg ‘skyte fram, spire’

Tyding og bruk

  1. sleppe ut væske
    Døme
    • det spruta vatn ut av slangen
  2. Døme
    • dra til nokon så blodet sprutar;
    • regne så det sprutar;
    • søla spruta kring føtene
  3. Døme
    • køyre så grusen sprutar;
    • snøen spruta unna skiene
  4. sende ut væske i strålar (1 eller dropar;
    Døme
    • sprute vatn på nokon
  5. sende ut
    Døme
    • sprute gneistar
  6. Døme
    • sprute ut i lått
Artikkelside