Avansert søk

70 treff

Nynorskordboka 70 oppslagsord

søt

adjektiv

Opphav

norrønt sǿtr

Tyding og bruk

  1. med behageleg og god smak eller lukt som minner om sukker eller honning;
    motsett sur (1)
    Døme
    • søte kaker;
    • safta var litt for søt;
    • han kjøpte den søte sjokoladen;
    • den søte lukta av jordbær;
    • brødet er søtare enn eg er van med
    • brukt som adverb:
      • kakene smaker søtt;
      • det angar søtt av blomstrar
  2. brukt som substantiv: mat med søt smak
    Døme
    • noko søtt til kaffien;
    • han er glad i det søte
  3. Døme
    • søt mjølk;
    • søtt vatn
  4. som er lett å like;
    Døme
    • ei søt forteljing;
    • for ein søt unge!
    • den søte, raude sommarkjolen hennar;
    • dette huset er verkeleg søtt
  5. som uttrykkjer varme og inderlege kjensler;
    Døme
    • eit søtt kyss;
    • han kviskra søte ord i øyret mitt
    • brukt i tiltale:
      • god natt, søte du
  6. som gjev ei kjensle av hugnad, velvære, fred eller liknande;
    Døme
    • liggje i sin søtaste søvn;
    • søte draumar;
    • den søte juletida
    • brukt som adverb:
      • sove søtt
  7. Døme
    • vere søt mot alle

Faste uttrykk

  • det søte livet
    (etter italiensk la dolce vita) eit liv i fest og luksus
    • leve det søte livet;
    • draumen om det søte livet
  • hemnen er søt
    det kjennes godt å gjere opp etter noko ein ser som urett eller krenking
  • søt musikk
    • gjensidig erotisk tiltrekking
      • han og ho møtest, og søt musikk oppstår
    • noko som vekkjer glede
      • tankar om økonomisk rettferd læt som søt musikk
  • søte bror
    (oftast i den uoffisielle forma søta bror);
    Sverige, svenskar
    • Ola og Kari Nordmann dreg over til søta bror for å handle;
    • nordmannen kom i mål like etter søta bror
  • søte saker

søte 2

søta

verb

Tyding og bruk

gjere søt eller søtare
Døme
  • søte teen sin;
  • han søta grauten med honning

cookie

substantiv hankjønn

Uttale

kukˊki

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

  1. Døme
    • ete ein cookie til kaffien
  2. i IT: lita fil (2, 2) med informasjon som blir lagra på harddisken når ein besøkjer ei nettside;
    Døme
    • slette cookiar frå harddisken

sur

adjektiv

Opphav

norrønt súrr

Tyding og bruk

  1. med skarp smak eller lukt (som av sitron eller eddik);
    til skilnad frå søt (1), bitter (2, 1) og salt (2
    Døme
    • sure plommer;
    • få sure oppstøytar;
    • sur røyk;
    • mjølka er vorte sur
  2. i kjemi: som har eigenskapar som ei syre (1, 1);
    som har ein pH-verdi under 7;
    motsett basisk
    Døme
    • ei sur løysning;
    • sur nedbør;
    • sure vassdrag
  3. Døme
    • sur jord
  4. kald og rusken;
    Døme
    • det er surt ute i dag;
    • sur vind
  5. hard, stri, vanskeleg
    Døme
    • surt slit;
    • gjere livet surt for nokon
    • brukt som adverb:
      • surt tente pengar
  6. misnøgd, mutt, gretten
    Døme
    • vere sint og sur;
    • få sur kritikk
    • brukt som adverb:
      • sjå surt på nokon

tokaiar

substantiv hankjønn

Opphav

etter namnet på byen Tokaj i Ungarn

Tyding og bruk

søt (kvit) dessertvin

sirupssøt

adjektiv

Tyding og bruk

  1. svært søt
    Døme
    • sirupsssøt saus
  2. i overført tyding: overdrive kjensefull;
    sentimental
    Døme
    • ei sirupssøt historie

smeren

adjektiv

Opphav

opphavleg ‘stroken’; samanheng med smeikje

Tyding og bruk

  1. med ein søt- eller feittsmak som byr imot;
    Døme
    • desserten var smeren

tiramisu

substantiv hankjønn

Opphav

av italiensk tira mi su ‘dra meg opp’

Tyding og bruk

dessert som er laga av søt kake med mellom anna kremost og sjokolade gjennombløytt med kaffi og til dømes likør eller sterkvin

softdrink

substantiv hankjønn

Uttale

såfˊtdrink

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

søt drikk utan alkohol

søte bror

Tyding og bruk

(oftast i den uoffisielle forma søta bror);
Sverige, svenskar;
Sjå: søt
Døme
  • Ola og Kari Nordmann dreg over til søta bror for å handle;
  • nordmannen kom i mål like etter søta bror