Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
24 treff

Nynorskordboka 24 oppslagsord

maskindel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

del av ein maskin
Døme
  • vi må byte ein maskindel for å få produksjonen i gang att
Artikkelside

tilbringar

substantiv hankjønn

Opphav

etter tysk Zubringer

Tyding og bruk

  1. del i skytevåpen som fører ei patron frå magasinet til ladestilling
  2. maskindel som fører noko frå ein stad til ein annan
Artikkelside

sleid, sleide

substantiv hankjønn

Opphav

av engelsk slide ‘noko som glir eller kan skuvast’

Tyding og bruk

  1. maskindel som opnar og stengjer for inn- og utstrøyming i ein sylinder i til dømes ein dampmaskin, ein regulator eller eit trykkluftverktøy
  2. maskindel som styrer ei glidande rørsle langs ei skinne;
Artikkelside

utkastar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. dørvakt på utestad eller liknande
  2. maskindel eller mekanisme som kastar ut noko (til dømes patronhylse frå skytevåpen eller snø frå snøfresar)
Artikkelside

akselkopling, akslekopling

substantiv hokjønn

Opphav

av aksel (3

Tyding og bruk

maskindel som bind saman fleire akslar eller aksel og hjul
Artikkelside

tennplugg

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

maskindel i forbrenningsmotor som lagar ein gneiste som tenner ei komprimert blanding av gass og luft
Artikkelside

sko 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt skór, opphavleg ‘noko som dekkjer’

Tyding og bruk

  1. fottøy som ikkje rekk lenger enn til okla
    Døme
    • eit par sko;
    • ta på seg skoa
  2. Døme
    • setje sko på hesten
  3. reiskaps- eller maskindel som skal stø opp om noko, bremse eller hindre slit

Faste uttrykk

  • fylle skoa etter nokon
    få same rolle eller funksjon som forgjengaren
  • gå skoa av seg
    dumme seg ut;
    misfare seg
  • kvar skoen trykkjer
    kvar vanskane ligg
    • leiinga må vite kvar skoen trykkjer;
    • innbyggjarane kjenner kvar skoen trykkjer;
    • dei legg ikkje skjul på kvar skoen trykkjer
  • over ein låg sko
    i fleng, uhemma
    • dei bedrog kvarandre over ein låg sko
  • springe skoa av seg
    forhaste eller skunde seg
Artikkelside

lager

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå tysk, samanheng med liggje; same opphav som leir (1 og læger

Tyding og bruk

  1. opplagsstad for varer, avling eller liknande
    Døme
    • gå og hente noko på lageret;
    • produsere noko for lager
  2. forråd, varemengd
    Døme
    • ha eit lager med ost;
    • selje ut lageret
  3. maskindel som held på plass ein roterande aksling;
    jamfør kulelager

Faste uttrykk

  • ha på lager
    1. ha tilgjengeleg på eit lager
      • ha kjøt på lager
    2. sitje inne med og vere klar til å hente fram
      • ho hadde alltid ei god historie på lager
Artikkelside

stempel

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå lågtysk; samanheng med stampe (2

Tyding og bruk

  1. reiskap brukt til å stemple på mønster, bokstavar eller liknande
    Døme
    • ha sitt eige stempel med namn og adresse
  2. merke eller avtrykk etter stempel (1)
    Døme
    • ein mynt med kongens stempel;
    • det var stempel på frimerket
  3. verktøy til å stanse (3 ut hol eller liknande med
  4. maskindel som går att og fram i ein sylinder
  5. i overført tyding: ord, rykte
    Døme
    • ho fekk stempelet på seg som upåliteleg
  6. i overført tyding: preg, særmerke
    Døme
    • setje eit personleg stempel på noko
Artikkelside

markør

substantiv hankjønn

Uttale

markøˊr

Opphav

frå fransk; jamfør markere

Tyding og bruk

  1. noko som markerer eller står for ein eigenskap, identitet eller liknande
    Døme
    • ein kulturell markør;
    • musikken dei høyrer på, er ein markør for kva gruppe dei identifiserer seg med
  2. ting, maskindel eller liknande som markerer ei stilling, linje eller grense
    Døme
    • setje ut markørar for å vise kvar bana er
  3. person som markerer såra person, motstandar eller liknande under ei øving
  4. rørleg merke som viser ein posisjon på ein dataskjerm;
  5. person som viser treffpunkt på ei skyteskive
  6. person som noterer poeng i biljard eller liknande
  7. teikn som blir brukt til å identifisere ein tilstand eller sjukdom
    Døme
    • på sjukehuset fann dei ein markør på X-kromosomet
  8. innretning på havbotnen eller på havoverflata for å gjere det lettare å finne att noko
Artikkelside