Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
8 treff

Nynorskordboka 8 oppslagsord

valkonge

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

konge som kjem på trona fordi han er vald;
til skilnad frå arvekonge
Artikkelside

fråseie

fråseia

verb
kløyvd infinitiv: fråseia

Faste uttrykk

  • fråseie seg
    seie frå seg;
    gje avkall på
    • fråseie seg retten til;
    • fråseie seg trona
Artikkelside

trone 1

substantiv hokjønn

Opphav

frå gresk ‘stol’

Tyding og bruk

  1. gild, utsmykka (og opphøgd) stol som sete for høgtståande person, regjerande monark, pave eller liknande
    Døme
    • ei trone med løveforma sidestykke;
    • stå for Guds trone
  2. stilling eller mynde som øvste statsoverhovud;
    Døme
    • kronprinsen tok over trona etter faren;
    • vippe dei borgarlege partia ned frå trona
  3. dominerande posisjon i idrett eller annan konkurransesituasjon
    Døme
    • den norske løparen tok over trona

Faste uttrykk

  • sitje på trona
    ha posisjon som monark;
    regjere
Artikkelside

arve 2

arva

verb

Opphav

av arv; jamfør erve (2

Tyding og bruk

  1. få (noko) til eige frå (avliden) person
    Døme
    • arve ein formue;
    • arve trona etter mora si;
    • arve klede
  2. få, ta over
    Døme
    • arve mange problem frå den førre regjeringa
  3. få overført eigenskapar eller særmerke (gjennom kjønnsceller) frå opphavsindivid
    Døme
    • arve nasen til faren og humøret til mora

Faste uttrykk

  • arve ned
    la gå i arv;
    gje i arv
    • huset blir arva ned til neste generasjon;
    • ord som er arva ned
Artikkelside

fråseie seg

Tyding og bruk

seie frå seg;
gje avkall på;
Sjå: fråseie
Døme
  • fråseie seg retten til;
  • fråseie seg trona
Artikkelside

tronranar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

person som raner til seg trona (1 utan lovleg rett
Artikkelside

detronisere

detronisera

verb

Opphav

gjennom latin thronus; frå gresk thronos ‘trone’

Tyding og bruk

  1. støyte frå trona;
    Døme
    • kongen vart detronisert
  2. i overført tyding: ta leiarstillinga frå
    Døme
    • bli detronisert av den hardaste konkurrenten
    • brukt som adjektiv
      • ein detronisert skikonge
Artikkelside

restaurasjon

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  2. det at eit kongehus får attende arveretten til trona (etter ein revolusjon)
    Døme
    • den engelske restaurasjonen
  3. eldre nemning for restaurant
Artikkelside