Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
9 treff

Nynorskordboka 9 oppslagsord

stereotypisering

substantiv hokjønn

Opphav

av stereotypisere

Tyding og bruk

det å framstille noko på ein stereotyp (2, 1) måte
Døme
  • stereotypisering er det første steget til fordomar
Artikkelside

telofase

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk telos ‘slutt’ og fase (1

Tyding og bruk

siste steget av ei celledeling
Artikkelside

sekundær

adjektiv

Opphav

frå latin, av secundus ‘andre’

Tyding og bruk

  1. som høyrer til det andre steget (eller eit seinare steg) i ei utviklingsrekkje;
    som følgjer etter eller er avleidd av noko anna;
    motsett primær (1)
    Døme
    • sekundære kjønnsmerke som stemmeskifte og skjegg;
    • ei sekundær ordform
  2. mindre viktig;
    Døme
    • eit sekundært spørsmål
Artikkelside

steg

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt stig; jamfør stige (2

Tyding og bruk

  1. det å flytte ein fot framover
    Døme
    • gå med lange steg
  2. i overført tyding: handling som ledd i verksemd, utvikling, prosess eller liknande
    Døme
    • ta eit avgjerande steg;
    • eit steg i rett lei;
    • ta steget fullt ut
  3. Døme
    • lære seg stega i tango
  4. avstand mellom kvar fot når ein går
    Døme
    • ho gjekk eit steg til sida
  5. tverrtre til å trø på
    Døme
    • det øvste steget i stigen
  6. grad eller punkt i ein skala;
    fase eller stadium i ei utvikling;
    trinn

Faste uttrykk

  • steg for steg
    litt etter litt;
    gradvis
    • verksemda nærmar seg målet steg for steg
Artikkelside

første, fyrste 2

adjektiv

Opphav

same opphav som først (3

Tyding og bruk

  1. som er nummer éin i ei rekkjefølgje;
    rekkjetal til éin (1.)
    Døme
    • for første gong;
    • ta det første steget;
    • første mai;
    • første verdskrigen;
    • i første omgang;
    • eit første steg på vegen
    • brukt som substantiv
      • ho vil støtt vere den første;
      • dei siste skal bli dei første;
      • det første som eg hugsar;
      • for det første vil eg ikkje, for det andre kan eg ikkje
  2. lengst framme, best, viktigast
    Døme
    • kome i første rekkje;
    • reise på første klasse;
    • det første og mest grunnleggjande prinsippet

Faste uttrykk

  • aller første
    før alt anna (i ei rekkjefølgje)
    • dette var den aller første konserten deira
  • første og beste
    som er det første ein finn utan omsyn til kvalitet
    • han valde den første og beste sykkelen han kunne finne
  • med det første
    snart; førebels
Artikkelside

kartleggingsprøve

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

prøve for å evaluere nivået til skuleelevar i til dømes rekning, lesing, engelsk eller digitale ferdigheiter
Døme
  • det er innført obligatoriske kartleggingsprøver på andre steget
Artikkelside

elitelag

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. lag eller gruppe som tilhøyrer eliten i si idrettsgrein eller sin disiplin (2)
    Døme
    • spelaren tok steget opp på elitelaget
  2. lag eller gruppe som er dei fremste på sitt område
Artikkelside

avgjerande

adjektiv

Tyding og bruk

  1. Døme
    • prisen er avgjerande for folk;
    • spele ei avgjerande rolle
  2. Døme
    • det siste, avgjerande steget mot fred
Artikkelside

hovudfag

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. viktig(aste) fag
    Døme
    • norsk er eit hovudfag i den vidaregåande skulen
  2. om eldre forhold: viktigaste, største faget eller høgaste steget i studiet innan eit historisk-filosofisk, matematisk-naturvitskapleg eller samfunnsvitskapleg fag ved norske universitet;
    jamfør grunnfag og mellomfag
Artikkelside