Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
20 treff

Nynorskordboka 20 oppslagsord

åndig

adjektiv

Opphav

gjennom dansk; frå tysk geistig

Tyding og bruk

Artikkelside

åndeleg

adjektiv

Opphav

jamfør norrønt andaligr, andligr

Tyding og bruk

  1. som gjeld kjenslelivet;
    til skilnad frå lekamleg (1), sanseleg (1)
    Døme
    • han er eit dugande menneske både åndeleg og kroppsleg
  2. som har med religion å gjere;
    motsett verdsleg (2)
    Døme
    • åndelege songar;
    • samtale om åndelege ting
  3. som gjeld bruk av intellekt og skaparevne
    Døme
    • kunstnarisk eller anna åndeleg verksemd

Faste uttrykk

  • åndeleg føde
    noko som tener til inspirasjon
Artikkelside

psykisk

adjektiv

Uttale

syˊkisk eller  psyˊkisk

Tyding og bruk

som gjeld sjelelivet;
til skilnad frå fysisk (4)
Døme
  • han var heilt knekt, både fysisk og psykisk;
  • ho har vore utsett for eit sterkt psykisk press;
  • dei har psykiske lidingar
Artikkelside

sårheit

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å vere sår (2, 1) på grunn av skade, infeksjon eller liknande
    Døme
    • redusere sårheita i musklane;
    • kløe og sårheit i huda
  2. det å være prega av sjeleleg smerte, liding eller sorg;
    det å vere sår (2, 2)
    Døme
    • forteljinga var full av sårheit og sakn
Artikkelside

sår 2

adjektiv

Opphav

norrønt sárr

Tyding og bruk

  1. som er vond, svidande og øm, ofte på grunn av skade, infeksjon eller liknande;
    som verkjer og gjev smerte
    Døme
    • ha sår hals;
    • såre hender;
    • raude og såre auge;
    • føtene var såre etter den lange turen
  2. som er prega av sjeleleg smerte, liding eller sorg
    Døme
    • høyre sår gråt;
    • såre hikst;
    • ein sår saknad
  3. som lett blir fornærma (1) eller snurt (2;
    jamfør hårsår (2)
    Døme
    • ha lett for å bli sår
  4. brukt som adverb: bittert, smertefullt
    Døme
    • smile sårt;
    • ho angra sårt på det ho gjorde
  5. brukt som adverb: i stor grad;
    Døme
    • begge laga treng sårt å vinne i dag;
    • vente sårt på nokon

Faste uttrykk

  • sårt tiltrengd
    særs eller heilt naudsynt
    • bygget fekk ei sårt tiltrengd oppussing
Artikkelside

sår 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt sár; jamfør sår (2

Tyding og bruk

  1. skade på hud eller slimhinne
    Døme
    • forbinde eit sår;
    • eit sår på leggen;
    • såret har slutta å blø
  2. skade på overflata av noko
    Døme
    • ei furu med svære sår i borken;
    • sår i lakken;
    • store sår i landskapet etter utbygginga
  3. sjeleleg smerte;
    sorg, hugverk, pine
    Døme
    • rive opp gamle sår

Faste uttrykk

  • plaster på såret
    noko ein får som erstatning for det ein ville ha;
    lindring, trøyst
  • slikke såra sine
    prøve å kome til krefter att;
    prøve å kome seg att etter eit nederlag
  • strø salt i såret
    gjere vondt verre
Artikkelside

upsykologisk

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje har ein gunstig eller ynskt sjeleleg verknad
Døme
  • det er upsykologisk å gå frå eit fortvila og gråtande barn
Artikkelside

ve 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt vé

Tyding og bruk

  1. periodisk, smertefull samantrekking av livmora under ein fødsel;
    Døme
    • kjenne veane
  2. (sjeleleg) smerte, lengt
    Døme
    • ve og verk
Artikkelside

yoga

substantiv hankjønn

Uttale

jåˊga eller  joˊga

Opphav

frå sanskrit

Tyding og bruk

  1. indisk filosofisk system som mellom anna går ut på systematisk øving i askese (1) og kontroll av kroppen, som saman med åndeleg konsentrasjon skal føre til sjeleleg frigjering og sameining med guddomen
  2. system for konsentrasjon og kroppskontroll som byggjer på yoga (1), men utan samanheng med yoga som filosofisk system
Artikkelside

sjelsevne

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

sjeleleg evne;
Artikkelside