Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
23 treff

Nynorskordboka 23 oppslagsord

symbiose

substantiv hankjønn

Opphav

frå gresk ‘samliv’

Tyding og bruk

  1. samliv mellom to ulike organismar som begge har fordel av
  2. i overført tyding: nært tilhøve eller samarbeid mellom to partar (til dømes menneske eller institusjonar) som gagnar begge
    Døme
    • symbiosen mellom mor og barn;
    • det var ein tett symbiose mellom skulen og næringslivet
Artikkelside

ulykkeleg, ulukkeleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje kjenner lykke (3);
    sorgfull, trist, lei seg
    Døme
    • vere djupt ulykkeleg over noko;
    • vere einsam og ulykkeleg
  2. som gjev lite lykke og glede;
    Døme
    • ulykkeleg barndom;
    • eit ulykkeleg ekteskap
  3. Døme
    • ei ulykkeleg utvikling
  4. som ikkje blir gjengjeld eller fører til lykkeleg samliv;
    Døme
    • ulykkeleg kjærleik;
    • ei ulykkeleg forelsking
Artikkelside

papirlaus

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje har gyldige legitimasjons- eller identifikasjonspapir
    Døme
    • papirlause flyktningar
    • brukt som substantiv:
      • vi treng eit helsetilbod til dei papirlause
  2. som ikkje nyttar papir, men heller ulike digitale løysingar
    Døme
    • det papirlause kontoret er enno berre ein draum

Faste uttrykk

Artikkelside

leve 2

leva

verb
kløyvd infinitiv: leva

Opphav

norrønt lifa

Tyding og bruk

  1. ha liv;
    vere til;
    jamfør levande (1)
    Døme
    • leve lenge;
    • ho levde i nesten i hundre år;
    • lever bestefar din enno?
  2. livnære seg;
    livberge seg
    Døme
    • ikkje ha noko å leve av;
    • dei levde på knekkebrød og nudlar;
    • vi lever for hundre kroner dagen;
    • dei har levd på trygd dei siste månadene
  3. vere i ein viss tilstand eller på ein viss stad;
    ha det på ein viss måte;
    Døme
    • eg levde lenge på den gode opplevinga;
    • leve lykkeleg;
    • dei har levd i utlandet i mange år;
    • vi lever i overflod
  4. stelle seg;
    bere seg åt
    Døme
    • dei lever farleg;
    • studentane må leve opp til visse krav
  5. vere aktuell;
    bli ståande;
    Døme
    • Ibsen sine drama kjem til å leve vidare;
    • minnet om henne lever framleis
  6. brukt i helsingar
    Døme
    • du får leve så vel!
    • lev vel!
  7. brukt i ynske eller utrop
    Døme
    • leve kongen!
    • kongen leve!

Faste uttrykk

  • den som lever, får sjå
    den som lever lenge nok, vil få vite korleis det går;
    det vil framtida vise
  • leve av/på luft og kjærleik
    leve utan materielle gode
    • de kan ikkje leve på luft og kjærleik;
    • paret levde av luft og kjærleik
  • leve for noko/nokon
    ofre seg for noko eller nokon
    • ho lever for ungane;
    • dei levde for kunsten
  • leve frå hand til munn
    leve på ein måte så ein berre så vidt har nok til å klare seg
  • leve i håpet
    trøyste seg med at det vil bli bra i framtida
  • leve i lag
    bu saman (og ha seksuelt samliv)
    • dei har levd i lag i mange år
  • leve livet
    nyte livet
    • i ferien skal eg berre slappe av og leve livet
  • leve med
    finne seg i;
    tole
    • eg må berre leve med ryggplagene
  • leve med i
    vere engasjert i
  • leve opp
    nå vaksen alder
  • leve på nokon
    la nokon andre forsørgje seg
    • ho lever på foreldra
  • leve på stor fot
    leve flott;
    ha eit stort forbruk
  • leve ut
    få utløp for, til dømes eit behov;
    realisere
    • no lever eg ut den store draumen
  • lære så lenge ein lever
    stadig lære noko nytt i livet;
    aldri bli utlært
Artikkelside

ekteskap

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

samliv mellom to personar, bygd på rettsleg bindande avtale med offentleg status;
Døme
  • inngå ekteskap;
  • leve i ekteskap;
  • begge hadde tidlegare ekteskap bak seg

Faste uttrykk

  • bryte ekteskapet
    vere utru
  • løyse opp ekteskapet
  • papirlaust ekteskap
    avtalt samliv utan vigsel;
    sambuarforhold
Artikkelside

trettenårig

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som varer eller har vart i 13 år
    Døme
    • ein trettenårig skulegang;
    • eit 13-årig samliv
  2. som er 13 år gammal;
    Døme
    • ein trettenårig syklist;
    • ein 13-årig gut
Artikkelside

leve i lag

Tyding og bruk

bu saman (og ha seksuelt samliv);
Sjå: leve
Døme
  • dei har levd i lag i mange år
Artikkelside

papirlaust ekteskap

Tyding og bruk

avtalt samliv utan vigsel;
Artikkelside

familieliv

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

samliv og samvære i ein familie
Døme
  • ha eit godt familieliv
Artikkelside

likekjønna

adjektiv

Tyding og bruk

som gjeld forhold eller samliv mellom personar av same kjønn
Døme
  • retten til likekjønna ekteskap
  • brukt som substantiv:
    • ekteskap mellom likekjønna
Artikkelside