Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
8 treff

Nynorskordboka 8 oppslagsord

torn

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt þorn

Tyding og bruk

  1. hard, spiss og stikkande utvekst på plante;
    Døme
    • buskane er fulle av tornar;
    • katten fekk ein torn i poten
  2. beinliknande spiss og stikkande utvekst på nokre dyr
  3. hard klump i overhuda, særleg på tærne, med ein hard spiss som veks innover og gjev smerter;
  4. i overført tyding: noko ubehageleg;
    Døme
    • kvardagen er full av tornar

Faste uttrykk

  • ein torn i auget
    årsak til uvilje, misunning, irritasjon eller liknande;
    noko som (stendig) plagar ein
    • nybygget var ein torn i auget på naboane
  • inga rose utan tornar
    sjølv den vakraste ting har feil, ulemper eller problem
Artikkelside

hår

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt hár

Tyding og bruk

  1. trådforma utvokster eller hudvedheng hos fleircella dyregrupper;
    særleg brukt om tynt strå av forhorna overhudsceller hos menneske og andre pattedyr
    Døme
    • han hadde ikkje mange håra att på hovudet
  2. samla hårvekst, særleg på hovudet
    Døme
    • ha raudt, tjukt hår;
    • få grått hår;
    • vaske og føne håret;
    • setje opp håret i ein topp
  3. i botanikk: trådliknande utvokster frå cellene i overhuda på planter

Faste uttrykk

  • eit hår i suppa
    noko som er ubehageleg eller passar dårleg
  • gje nokon grå hår
    vere årsak til at nokon opplever sorg eller irritasjon
  • henge i eit hår
    så vidt kunne bergast;
    henge i ein tynn tråd
  • ikkje eit hår betre
    ikkje det spor betre
  • ikkje krumme eit hår på hovudet til nokon
    ikkje skade nokon fysisk i det heile
  • ikkje skode hunden på håra
    ikkje døme nokon etter det ytre
  • lyfte seg sjølv etter håret
    setje seg sjølv i ein betre situasjon ved hjelp av eigne krefter
  • med hud og hår
    fullstendig
    • ulven slukte byttet med hud og hår;
    • han slukte historia med hud og hår
  • med hår på brystet
    mandig;
    sterk og barsk
    • laget treng ein spelar med hår på brystet
  • på hengande håret
    berre så vidt;
    med naud og neppe
  • på håret
    så vidt
    • det var på håret at vi rakk ferja
  • slå ut håret
    (etter engelsk let one’s hair down) slå seg laus og more seg
  • stryke med håra
    føye eller smiske med
    • det er best å stryke han med håra
Artikkelside

kutikula

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin , diminutiv av cutis ‘hud’

Tyding og bruk

  1. i zoologi: vernande lag som dekkjer kroppen til virvellause dyr;
    ytste forhorna lag av overhuda hos mange dyr
  2. i botanikk: vernande hinne som dekkjer overhuda på stenglar og blad
Artikkelside

overhud

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. ytste hudlag;
    til skilnad frå lêrhud og underhud
  2. i zoologi: vernande lag som dekkjer kroppen til virvellause dyr;
  3. i botanikk: vernande hinne som dekkjer overhuda på stenglar og blad;
Artikkelside

lêrhud, lerhud

substantiv hokjønn

Opphav

av lêr

Tyding og bruk

tjukt, fast lag av bindevev under overhuda hos virveldyr
Artikkelside

narv

substantiv hankjønn

Opphav

frå lågtysk , opphavleg ‘arr’

Tyding og bruk

  1. side av lêr som overhuda og hårlaget er fjerna frå
  2. mønster som blir pressa inn i lêr
Artikkelside

liktorn

substantiv hankjønn

Opphav

av lik (1 med tydinga ‘lekam’, opphavleg ‘torn i lekam’

Tyding og bruk

hard klump i overhuda, særleg på tærne, med ein torn som veks innover og gjev smerter
Artikkelside

kitin

substantiv inkjekjønn

Opphav

av gresk khiton ‘dekke’

Tyding og bruk

hornliknande stoff som mellom anna dannar overhuda på leddyr
Artikkelside