Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 14 oppslagsord

vigorøs

adjektiv

Opphav

gjennom fransk, frå latin vigor ‘livskraft, styrke’

Tyding og bruk

kraftig (1), sterk (1), vital (1)

Artikkelside

vigør

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom fransk; frå latin ‘livskraft, styrke’

Faste uttrykk

i vigør
frisk og sterk; i godt humør; ved god helse
ungen er i vigør frå tidleg om morgonen;
ho byrjar bli gammal, men ho er no i full vigør framleis

Artikkelside

blod

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt blóð

Tyding og bruk

hos menneske og høgareståande dyr: raud kroppsvæske som hjartet pumpar gjennom blodårene, og som fører oksygen og andre næringsemne til kroppscellene og avfallsstoff bort frå dei
Døme
- gje blod;
- skjere seg til blods;
- blodet spruta da grisen vart stukken
i overført tyding: livskraft (1), huglag, temperament
Døme
- heitt blod;
- setje blodet i brann
avstamming, skyldskap
Døme
- av same blod

Faste uttrykk

blod er tjukkare enn vatn
slektskap betyr meir enn venskap
blått blod
brukt i uttrykk for å ha adeleg opphav
ha blått blod i årene;
ei kvinne av blått blod
eige kjøt og blod
eigne etterkomarar
friskt blod
nye og yngre krefter
få blod på tann
bli sterkt oppteken av noko og ha hug til å halde fram med det
gå nokon i blodet
bli ein del av nokon
arbeidet har gått han i blodet
helle/slå kaldt vatn i blodet på nokon
dempe sterke kjensler hos nokon
med kaldt blod
utan skruplar;
roleg og med overlegg
setje vondt blod mellom
skape uvilje eller harme mellom

Artikkelside

livsens

adjektiv

Opphav

opphavleg genitiv av liv

Tyding og bruk

som høyrer livet til

Døme

livsens veg;
seie eit livsens ord

Faste uttrykk

livsens tre
i mytologi og religion: tre med frukter som gjev livskraft

Artikkelside

liv

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt líf; samanheng med leve (

Tyding og bruk

det å leve;
levande tilstand, eksistens, tilvære
Døme
- halde liv i noko;
- redde livet;
- risikere liv og lemer;
- ta livet av nokon;
- ta sitt eige liv;
- kjempe for livet;
- ta livet med ro;
- bøte med livet;
- det står om livet;
- det gjeld livet;
- det er livet om å gjere;
- livet går vidare;
- er det liv på Mars?
livleg rørsle eller verksemd;
livskraft, energi, iver
Døme
- eit yrande liv;
- det var liv og røre på torget;
- det er så mykje liv i kattungane;
- etter ein kvil kom det liv i dei att;
- skildringa var full av liv
levetid
Døme
- eit langt liv;
- bu på same plassen heile livet;
- det er det beste eg har smakt i mitt liv!
måte å leve på;
livsform
Døme
- eit roleg liv;
- leve sitt eige liv;
- eit liv i fattigdom;
- livet i gamle dagar;
- livet på moen
- - hundeliv
område for menneskeleg verksemd
Døme
- det praktiske livet
- - arbeidsliv
  - kjensleliv
  - næringsliv
moro, leven
Døme
- er det noko liv i byen?
noko som lever;
levande skapning
Døme
- det var ikkje eit liv å sjå
- - dyreliv
  - planteliv
tenkt tilvære etter døden
Døme
- ha von om eit æveleg liv;
- i det neste livet
kropp
Døme
- få ein skrekk i livet;
- har du ingen kjensler i livet?
(nedre del av) overkropp;
midje
Døme
- vere lang i livet;
- smal om livet;
- ta nokon rundt livet;
- buksa er vid i livet
mage, buk
Døme
- få litt mat i livet
livmor
Døme
- barnet i mors liv
(ermelaust) klesplagg som dekkjer overkroppen;
livstykke på klesplagg
Døme
- bunaden har svart stakk og raudt liv
- - kjoleliv
  - snøreliv

Faste uttrykk

aldri i livet
absolutt ikkje
blåse liv i
få i gang att
saka bles liv i gamle politiske motsetnader
det evige livet
livet etter døden
tru på Gud og det evige livet
gå på livet laus
gå hardt for seg
ha livets rett
ha rett til å eksistere
ha ni liv
opphavleg om kattar: vere seigliva
halde frå livet
halde (nokon) på avstand
i levande live
1. i levande tilstand
  eg trudde ikkje eg skulle få sjå han att i levande live
2. i røynda
  dei har møtt filmstjerna i levande live
i live
levande, verksam, i funksjon
halde seg i live;
ho vart funnen i live
ikkje eige skam i livet
ikkje ha skamkjensle for noko
kjenne liv
merke at fosteret rører på seg
kome nærmare inn på livet
bli betre kjend med
leve livet
nyte livet
i ferien skal eg berre slappe av og leve livet
liv i leiren
liv og oppstyr i flokken
liv og lære
det ein gjer, og det ein seier ein bør gjere;
teori og praksis
hos henne er det langt mellom liv og lære
liv og røre
livleg verksemd;
høg aktivitetet
på laurdag blir det liv og røre i Storgata;
det er liv og røre på stranda
livs levande
tydeleg i live;
lys levande
med liv og sjel
heilt og fullt
kjempe med liv og sjel for å realisere ein plan
med livet i hendene
med fare for når som helst å miste livet
på/for harde livet
så fort eller mykje ein kan;
alt ein orkar;
av all makt
dei trente på harde livet før konkurransen;
vi jobbar for harde livet
på liv og død
som gjeld livet;
som står om overleving
ein kamp på liv og død
setje livet inn
risikere å døy
dei sette livet inn for fridomen
setje livet til
omkome, døy (i ulykke eller liknande)
setje til livs
ete og drikke;
fortære
setje ut i livet
realisere ein plan;
setje i verk
skyte hjartet opp i livet
ta mot til seg
stå om livet
1. vere fare for at nokon kan døy
  det stod om livet dersom han ikkje fekk legehjelp
2. vere svært viktig for å kunne halde fram med ein aktivitet
  det synest å stå om livet for fiskerinæringane
stå til liv
gå (nokolunde) bra
til live
til ein aktiv og levande tilstand
vekkja verkstaden til live att;
aksjonen vakna til live;
la draumen kome til live
vere liv laga
vere levedyktig;
ha ei framtid;
vere liv lage
verksemda er liv laga
vere ute på livet
feste, rangle
vilje til livs
1. ynskje eller prøve å ta livet av
  han hadde mange fiendar som ville han til livs
2. få slutt på
  det er sterke krefter som vil samvirket til livs

Artikkelside

vivasitet

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin; jamfør vivace

Tyding og bruk

det å vere livleg;

livsglede, livskraft

Artikkelside

vitalistisk

adjektiv

Opphav

jamfør vitalisme

Tyding og bruk

som er prega av livskraft og livsutfalding

Døme

vitalistisk biletkunst

Artikkelside

vitalisme

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

i filosofi: teori som hevdar at organisk liv ikkje berre har fysikalske og kjemiske årsaker, men også skriv seg frå ei ukjend livskraft
i kunst og litteratur: dyrking av livskraft og livsutfalding

Artikkelside

livsens tre

Tyding og bruk

i mytologi og religion: tre med frukter som gjev livskraft;

Sjå: livsens

Artikkelside

livskraftig

adjektiv

Tyding og bruk

som er full av livskraft;

sprek, vital

Døme

ei livskraftig spire;
ein livskraftig kultur;
ein livskraftig organisasjon;
ein livskraftig jubilant

Artikkelside

Resultater per side: