Avansert søk

Nynorskordboka 17 oppslagsord

substantiv inkjekjønn

sirkoˊn

gjennom fransk eller italiensk; frå persisk zargun ‘gyllen’

krystalliserande, hardt, brunt eller gulraudt mineral

substantiv hankjønn

frå fransk

substantiv hankjønn

gjennom tysk, frå latin regula ‘linjal, rettesnor’; jamfør regle (

norm (1) som ein rettar seg etter;
rettesnor, forskrift
Døme
- klassa har reglar for god åtferd;
- ho følgjer alltid reglane;
- det er ein uskriven regel at bursdagsbarnet har med kake på jobben
- - kommaregel
  - leveregel
  - speleregel
tilhøve som stadig tek seg opp att
Døme
- han har gjort det til ein fast regel å ta trappa i staden for heisen

etter alle kunstens reglar
etter god skikk for det som skal gjerast;
svært grundig
gyllen regel
klok og god regel
det er ein gyllen regel aldri å gå frå eit brennande lys
i regelen
som oftast;
vanlegvis
ingen regel utan unntak
det finst alltid enkelte tilfelle der regelen ikkje gjeld
som regel
som oftast;
til vanleg

adjektiv

frå lågtysk

som er av gull;
som er forgylt
Døme
- gyllen ring;
- gyllen kant;
- gyllen ramme
gulliknande, gullgul og skinande
Døme
- gyllen glans;
- ei gyllen sky
strålande, herleg, storarta
Døme
- gylne tider;
- gylne draumar;
- gylne lovnader
klok, god, utmerka
Døme
- ein gyllen regel

den gylne middelvegen
måtehalden, balansert framgangsmåte eller utveg
finne den gylne middelvegen;
gå den gylne middelvegen;
velje den gylne middelvegen
det gylne snittet
todeling av ei linje som gjev same forholdet mellom den største og minste delen som mellom heile linja og den største delen
gyllen fallskjerm
i overført tyding: godtgjering som personar i leiarstillingar kan få om dei må slutte før kontrakttida er ute

substantiv inkjekjønn

norrønt gull, goll; samanheng med gul ( , opphavleg ‘gult metall’

gulraudt, edelt metallisk grunnstoff (1) med atomnummer 79;
kjemisk symbol Au
Døme
- grave etter gull;
- vere tru som gull
brukt som adjektiv: av gull, gyllen (2)
Døme
- eit gull armbandsur
legering (2) av gull (1) og anna metall
Døme
- ein ring av gull;
- ei kjede i gull;
- få Kongens fortenestemedalje i gull
rikdom, pengar, store verdiar
Døme
- vinne gods og gull;
- eige gods og gull
gullmedalje
Døme
- ta tre gull i OL
noko forgylt eller skinande;
gyllen farge
Døme
- mønster i blått og gull
brukt som kjælenamn
Døme
- gullet mitt

bondens gull
gjødsel
det er ikkje gull alt som glimrar
ein må ikkje døme berre ut frå eit fint ytre;
ikkje alt som ser fint ut, er verdifullt
god som gull
heilt framifrå
ha eit hjarte av gull
vere svært snill
love gull og grøne skogar
love rikdom eller andre gode
vere gull verd
vere svært viktig
opplysninga er gull verd