Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
10 treff

Nynorskordboka 10 oppslagsord

herre 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt herra, herri, av gammallågtysk herro, komparativ av her ‘fornem’; jamfør herleg

Tyding og bruk

  1. Døme
    • herre konge!
    • bli herre over heile landet;
    • dei høge herrane i Kreml og Washington
  2. overhovud for huslyd;
    Døme
    • tene to herrar;
    • vere herre i huset;
    • vere herre i eige hus;
    • vere sin eigen herre
  3. Døme
    • te seg som ein herre;
    • mine damer og herrar;
    • ein herre på byen;
    • eit trimparti for herrar
  4. brukt som særnamn: Gud
    Døme
    • Herren vår Gud;
    • Herren vere med deg!
    • i genitiv brukt for å forsterke ei utsegn
      • eit herrens vêr;
      • for mange herrens år sidan;
      • kva i herrens namn er dette?

Faste uttrykk

  • leve herrens glade dagar
    vere sorglaust oppteken med fest og moro
  • vere herre over
    meistre
    • vere herre over situasjonen;
    • bli herre over sitt eige liv
Artikkelside

søppelpost

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

uynskt e-post med reklame, svindelforsøk eller liknande som firma eller privatpersonar uoppmoda sender ut;
Døme
  • innboksen min var full av søppelpost med lovnader om store pengar og vakre damer
Artikkelside

skinnbukse

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

bukse laga av skinn (2);
Døme
  • han tek alltid på seg skinnbuksa når han skal sjekke damer
Artikkelside

ragge 3

ragga

verb

Opphav

frå svensk

Tyding og bruk

  1. køyre rundt i bil (som fritidssyssel);
    jamfør raggar;
    Døme
    • no raggar han rundt i ein gammal Porche
  2. (prøve å) finne ein mellombels seksuell partnar;
    sjekke opp
    Døme
    • han ville ragge damer på bensinstasjonen

Faste uttrykk

  • ragge opp
    (prøve å) finne nokon (til noko)
    • vi prøvde å ragge opp fleire frivillige
Artikkelside

småpen

adjektiv

Tyding og bruk

pen eller respektabel, men utan noko spesielt særdrag;
jamfør små- (2)
Døme
  • småpene damer;
  • eit småpent skihopp
Artikkelside

chemise

substantiv hankjønn

Uttale

sjemiˊse

Opphav

gjennom fransk; frå latin camisia ‘skjorte’

Tyding og bruk

undertrøye for damer
Artikkelside

dametoalett

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

toalett for damer
Døme
  • stå i kø til dametoalettet
Artikkelside

dame

substantiv hokjønn

Opphav

gjennom fransk; frå latin domina ‘herskarinne’

Tyding og bruk

  1. vaksen kvinne
    Døme
    • ei gammal dame;
    • ei ung dame;
    • mine damer og herrar;
    • vere populær blant damene
  2. kvinne av fornem byrd;
    kvinne med fin framferd
    Døme
    • te seg som ei fin dame;
    • sjå ut som ei dame;
    • du liknar på ei klassisk dame
  3. kvinneleg kjærast
    Døme
    • få seg dame;
    • flytte saman med dama;
    • helse på dama til nokon
  4. biletkort med verdien 12 i kortstokk
    Døme
    • dame i ruter
  5. dronning i sjakk
    Døme
    • angripe med dama
Artikkelside

dametekke

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

tekke (3, tiltrekking på damer;
evne til å forføre damer
Døme
  • ha overdriven tru på eige dametekke;
  • han mangla sjarm og dametekke
Artikkelside

damemagnet

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

person eller ting som har stor tiltrekkingskraft på damer
Døme
  • han har alltid vore ein damemagnet
Artikkelside