Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
11 treff

Nynorskordboka 11 oppslagsord

våpenstrid

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

strid med bruk av våpen;
Døme
  • landa gjekk til kamp i ein blodig våpenstrid
Artikkelside

stammefeide

substantiv hankjønn

Opphav

av stamme (1

Tyding og bruk

  1. feide (1, 2) eller strid mellom ulike folkegrupper eller stammer (1
    Døme
    • ein blodig stammefeide mellom dei to folkegruppene
  2. usemje mellom ulike grupper eller ulike deler av ei gruppe
    Døme
    • vi må få slutt på stammefeidane i partiet
Artikkelside

krig

substantiv hankjønn

Opphav

lågtysk krich ‘strev, strid’

Tyding og bruk

  1. stor konflikt med våpenkampar mellom to eller fleire statar eller folkegrupper
    Døme
    • føre krig;
    • falle i krigen;
    • det vart ein blodig krig;
    • under krigen var det rasjonering;
    • etter krigen byrja gjenreisinga
  2. hard strid utan at ein bruker våpenmakt;
    sterk usemje
    Døme
    • det var full krig mellom brørne
  3. sterk konkurranse;
    jamfør priskrig
  4. stor innsats mot noko uynskt;
    Døme
    • krig mot svolt og naud

Faste uttrykk

  • heilag krig
    krig som blir ført av religiøse grunnar
    • kalifen erklærte heilag krig mot dei vantru
  • kald krig
    spent og fiendtleg tilhøve mellom to eller fleire statar, men utan våpenbruk
  • krig på kniven
    skarp motsetnad;
    kamp utan skånsel
Artikkelside

alvor

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt alvara, opphavleg ‘det å vere heilt sann, ærleg’

Tyding og bruk

  1. verkeleg meining, fast overtyding
    Døme
    • meine noko i fullt alvor;
    • på ramme alvor;
    • seie noko med stort alvor;
    • blande skjemt og alvor
  2. (hard) røyndom, realitet;
    Døme
    • uvêret tok til for alvor;
    • ikkje forstå alvoret i situasjonen;
    • dødsens alvor;
    • blodig alvor;
    • gjere alvor av noko
  3. stø framferd;
    alvorleg lag (11)
    Døme
    • det finst ikkje alvor i ho, ho berre tøysar;
    • det gjeld å syne alvor i arbeidet

Faste uttrykk

  • ta på alvor
    ta noko(n) høgtideleg, seriøst;
    medgi tydinga, rekkjevidda av noko(n)
    • ta klimaendringar på alvor;
    • dei synest ikkje dei blir tekne på alvor;
    • dette er eit problem som må takast på alvor
Artikkelside

sveitt

adjektiv

Opphav

opphavleg av norrønt sveitast ‘sveitte, bli våt, blodig’

Tyding og bruk

klam og våt av sveitte (1
Døme
  • vere så sveitt at det renn;
  • arbeide seg varm og sveitt
Artikkelside

blodig

adjektiv

Opphav

norrønt blóðugr

Tyding og bruk

  1. tilsulka med blod
  2. som fører til blodspille
    Døme
    • ein blodig krig
  3. hard, fæl;
    hjartelaus, meiningslaus
    Døme
    • ein blodig urett;
    • blodige prisar
    • brukt som adverb
      • dette er blodig urettferdig
  4. Døme
    • dei blodige scenene i filmen
Artikkelside

blodspor

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

Døme
  • sjå blodspor i snøen
Artikkelside

blodete

adjektiv

Tyding og bruk

Døme
  • ein blodete kniv
Artikkelside

dysenteri

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk dys- og enteron ‘tarm’; jamfør dys-

Tyding og bruk

tarmsjukdom med blodig avføring
Døme
  • bli smitta av dysenteri
Artikkelside

drama

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå gresk ‘handling’

Tyding og bruk

  1. (alvorleg) skodespel
  2. skakande hending
    Døme
    • familiedrama;
    • eit blodig drama
  3. skulefag der ein arbeider med skodespel(teori) og dramatisering og øver seg opp i å uttrykkje seg med kroppen og stemma
Artikkelside