Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
15 treff

Nynorskordboka 15 oppslagsord

avlatspengar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

pengar som blir betalte for å få avlat (1)
Artikkelside

sølv, sylv

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt silfr, sylfr

Tyding og bruk

  1. edelt og glinsande kvitt, metallisk grunnstoff (1) med atomnummer 47;
    kjemisk symbol Ag
    Døme
    • reint sølv
  2. legering (2) av sølv (1) og anna metall nytta til å lage ulike gjenstandar
    Døme
    • ei mugge i sølv
  3. gjenstand i sølv (2)
    Døme
    • sølv er populært hos antikvitetshandlarane
  4. nest beste prestasjon
    Døme
    • ho fekk sølv i NM
  5. om eldre forhold: betalingsmiddel;
    rikdom, pengar
    Døme
    • han betalte tre lodd sølv
  6. farge som liknar sølv (1);
    kvitleg, glinsande farge
    Døme
    • ein sykkel i blått og sølv;
    • månen skein som sølv

Faste uttrykk

  • havets sølv
  • tale er sølv, men tagnad er gull
    det er ofte betre å teie enn å seie noko
Artikkelside

disponibel inntekt

Tyding og bruk

inntekt ein har til rådvelde når skattar og faste utgifter er betalte;
Døme
  • folk flest vil få høgare disponibel inntekt
Artikkelside

part

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt partr; av latin pars ‘del’

Tyding og bruk

  1. del av ein heilskap
    Døme
    • alle betalte sin part
  2. person eller gruppe i høve til andre, til dømes i ein konflikt
    Døme
    • ein av partane blir garantert ikkje nøgd
  3. Døme
    • ha part i ein båt

Faste uttrykk

  • for sin part
    på eigne vegner
    • eg for min part hadde slutta å kvi meg
  • part i saka
    person eller gruppe som har personlege interesser i ei sak
Artikkelside

gjengjeld

substantiv hokjønn

Opphav

av dansk gengæld, opphavleg med tyding ‘tibakebetaling’

Tyding og bruk

handling som er ei reaksjon på ei anna handling, ofte av same slaget som denne
Døme
  • det var tid for å gjere gjengjeld;
  • kva skal du gjere i gjengjeld?

Faste uttrykk

  • til gjengjeld
    1. som motyting
      • han betalte ikkje leige, men til gjengjeld heldt han huset i orden
    2. på den andre sida, derimot, i staden
      • ho arbeider ikkje fort, men til gjengjeld er ho nøyaktig
Artikkelside

disponibel

adjektiv

Opphav

av disponere

Tyding og bruk

som er til disposisjon (2);
som er til rådvelde;
som er ledig (3)
Døme
  • kundane får mindre disponibelt på konto;
  • alt disponibelt mannskap er ute;
  • vere disponibel for oppdrag;
  • desse midlane vil bli disponible frå i morgon

Faste uttrykk

  • disponibel inntekt
    inntekt ein har til rådevelde når skattar og faste utgifter er betalte
    • folk flest vil få høgare disponibel inntekt
Artikkelside

biff 1

substantiv hankjønn

Opphav

av engelsk beef

Tyding og bruk

  1. skive av (okse)kjøt, raskt bruna
    Døme
    • ein møyr biff;
    • biff med lauk
  2. matrett som liknar biff (1, 1)
    Døme
    • biff à la Lindstrøm

Faste uttrykk

  • fikse/ordne/klare biffen
    overvinne vanskane;
    greie å utføre ei vanskeleg oppgåve
    • banksjefen fiksa biffen og betalte ut pengane;
    • dei ordna den biffen òg
Artikkelside

skatteetat

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

offentleg etat med ansvar for at skattar og avgifter blir betalte
Døme
  • ein effektiv skatteetat;
  • vere tilsett i Skatteetaten
Artikkelside

til gjengjeld

Tyding og bruk

Sjå: gjengjeld
  1. som motyting
    Døme
    • han betalte ikkje leige, men til gjengjeld heldt han huset i orden
  2. på den andre sida, derimot, i staden
    Døme
    • ho arbeider ikkje fort, men til gjengjeld er ho nøyaktig
Artikkelside

giro

substantiv hankjønn

Uttale

sjiˊro

Opphav

frå italiensk; frå gresk ‘krins’

Tyding og bruk

  1. overføring av pengar frå ein konto til ein annan
    Døme
    • vil du betale med giro eller kontant?
  2. kortform for giroblankett
    Døme
    • han betalte med giro
Artikkelside