Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
10 treff

Nynorskordboka 10 oppslagsord

gras

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt gras

Tyding og bruk

  1. plante(r) i grasfamilien eller andre liknande (blomsterlause) vekstar som veks i store mengder
    Døme
    • liggje i det grøne, duftande graset;
    • graset veks;
    • graset kitla mellom tærne
  2. gras (1) som dekkjer eit område, til dømes beitemark, plen eller idrettsbane
    Døme
    • spele tennis på gras
  3. blad og stilk på rotvekst eller liknande;
    til dømes potetgras
  4. Døme
    • røykje gras

Faste uttrykk

  • bite i graset
    tole nederlag;
    tape (2, 2)
  • graset er alltid grønare på andre sida av gjerdet
    det andre har, verkar betre enn det ein sjølv har
  • medan graset gror, døyr kua
    dersom førebuingane tek for lang tid, blir det heile for seint eller uaktuelt
  • på gras
    på vent;
    i bakhanda
    • ha ein vikar gåande på gras i tilfelle ein fast tilsett blir sjuk
  • som eld i tørt gras
    svært fort
    • rykta spreidde seg som eld i tørt gras
  • tene pengar som gras
    tene mykje pengar raskt
Artikkelside

ha ein trumf i ermet/bakhanda

Tyding og bruk

ha noko hemmeleg i reserve som avgjer ei sak eller liknande;
Sjå: trumf
Døme
  • opposisjonen hadde ein trumf i bakhanda;
  • spionen hadde ein trumf i ermet som skulle redde han
Artikkelside

trumf

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk, frå fransk; same opphav som triumf

Tyding og bruk

  1. farge (1, 3) i kortspel som blir gjeven ein større verdi enn dei andre fargene;
    kortfarge (1) som stikk (2 kort av andre fargar
    Døme
    • ruter er trumf
  2. spelkort i trumf (1);
    Døme
    • bruke ein trumf for å ta stikket
  3. i overført tyding: argument, middel eller liknande som gjer at ein vinn
    Døme
    • forhandlingsleiaren har spela ut alle trumfane sine;
    • leggje ein trumf i bordet

Faste uttrykk

  • ha ein trumf i ermet/bakhanda
    ha noko hemmeleg i reserve som avgjer ei sak eller liknande
    • opposisjonen hadde ein trumf i bakhanda;
    • spionen hadde ein trumf i ermet som skulle redde han
Artikkelside

spegel

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt spegill, gjennom lågtysk; frå latin speculum

Tyding og bruk

  1. blank plate av metall eller glas (med belegg på baksida) som reflekterer lysstrålar og dermed gjev bilete
    Døme
    • sjå seg i spegelen;
    • hengje opp ein ny spegel
  2. blank, glatt overflate
  3. avgrensa overflate

Faste uttrykk

  • riset bak spegelen
    trugsmål som ein har i bakhanda
Artikkelside

ris 3

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt hrís

Tyding og bruk

  1. kvister og greiner (med lauv eller bar på);
  2. bunt av kvister (brukt til å slå med)
    Døme
    • truge med riset
  3. Døme
    • få ris
  4. Døme
    • få både ros og ris

Faste uttrykk

  • lage ris til eigen bak
    gjere noko som kjem til å skade ein sjølv
  • riset bak spegelen
    trugsmål som ein har i bakhanda
Artikkelside

erme

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt ermr femininum; av arm (1

Tyding og bruk

stykke av klesplagg som dekkjer (ein del av) armane;

Faste uttrykk

  • ha i ermet
    ha i reserve;
    ha i bakhanda
    • ha ei overrasking i ermet
  • riste noko ut av ermet
    skaffe noko uventa;
    trylle fram noko
Artikkelside

bakhand

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

i kortspel: plass i spelet der ein kan spele ut sist eller etter den som spelar ut
Døme
  • sitje, vere i bakhanda

Faste uttrykk

  • i bakhand
    i reserve, på lager;
    på lur
    • ha pengar i bakhand;
    • ha ei overrasking i bakhand
Artikkelside

på gras

Tyding og bruk

på vent;
i bakhanda;
Sjå: gras
Døme
  • ha ein vikar gåande på gras i tilfelle ein fast tilsett blir sjuk
Artikkelside

riset bak spegelen

Tyding og bruk

trugsmål som ein har i bakhanda;
Sjå: ris, spegel
Artikkelside

ha i ermet

Tyding og bruk

ha i reserve;
ha i bakhanda;
Sjå: erme
Døme
  • ha ei overrasking i ermet
Artikkelside