Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
18 treff

Nynorskordboka 18 oppslagsord

al 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt aðal ‘ibuande natur’; same opphav som adel

Tyding og bruk

  1. kjerneved (av furu);
    til skilnad frå geite
    Døme
    • det er god al i stokken
  2. i overført tyding: godt to (2, 2)
    Døme
    • det er al i guten
Artikkelside

odel

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt óðal; samanheng med adel

Tyding og bruk

  1. Døme
    • ta att ein gard på odel
  2. eigedom som det er odelsrett til

Faste uttrykk

  • få til odel og eige
    få som eigedom
    • få ein vandrepokal til odel og eige
Artikkelside

edel

adjektiv

Opphav

frå lågtysk; samanheng med adel

Tyding og bruk

  1. av særleg god eller fornem karakter
    Døme
    • ein edel hesterase;
    • edle andletsdrag;
    • den edle kunsten å bryggje skikkeleg øl
  2. Døme
    • eit edelt menneske;
    • eit edelt sinnelag;
    • få medalje for edel dåd

Faste uttrykk

  • edelt metall
    metall som ikkje oksiderer eller rustar, til dømes gull, sølv og platina
  • edle dropar
    alkoholhaldig drikke av høg kvalitet
    • servere edle dropar til maten;
    • sikre seg edle dropar før høgtida
Artikkelside

uradel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

adel (1) med svært gammalt adelskap;
jamfør ur- (1)
Artikkelside

borgarstand

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

jamfør stand (3

Tyding og bruk

om eldre forhold: stand (3, 1) som femnde om særleg handelsfolk og handverkarar i byane;
til skilnad frå adel, bondestand og presteskap
Artikkelside

borgarskap

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. det å vere borgar
  2. før: rett til å drive ei viss næring
  3. i bunden form: borgarane i ein by; til skilnad frå adel og arbeidarklasse
Artikkelside

lensadel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

om eldre forhold: adel som rår over eit len (1)
Artikkelside

hoffadel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

om eldre forhold: adel knytt til eit hoff (1);
til skilnad frå landadel
Artikkelside

adelsmerke

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

teikn på gode, særeigne eigenskapar;
jamfør adel (3)
Døme
  • friviljug medverknad er eit adelsmerke som pregar lokalsamfunnet
Artikkelside

adelsprivilegium

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

(arveleg) særrett for adel (1);
jamfør privilegium
Artikkelside