Skip to main content
Accessibility
ordbøkene.no, Bokmålsordboka and Nynorskordboka

Advanced search

Simple search
About advanced search
15 results

Nynorsk dictionary 15 entries

kommandere

kommandera

verb

Etymology

gjennom fransk commander, frå mellomalderlatin, frå latin con- og mandare ‘overlate’; jamfør kon-

Senses and Example Sentences

  1. påleggje nokon å gjere noko;
    gje ordre;
    Example
    • eg let meg ikkje kommandere
  2. ha kommando (2) over
    Example
    • kommandere ein tropp
Article page

la 3, late 3

lata

verb
split infinitive: lata

Etymology

same opphav som late (1

Senses and Example Sentences

  1. gje lov eller høve til å;
    tillate å;
    ikkje hindre eller setje seg imot
    Example
    • vi får la henne gjere det;
    • vi lèt dei sleppe fri;
    • dei lét henne kome;
    • vi har late dei drive på med sitt;
    • du må la meg tenkje meg om
  2. syte for at noko blir gjort;
    få til å
    Example
    • dei lét advokaten setje opp eit testament
  3. brukt i imperativ for å kommandere eller oppmode til
    Example
    • la dette bli mellom oss!
    • la meg vere i fred!
    • la oss gå!

Set phrases

  • ikkje la seg merke med
    ikkje vise reaksjon
  • la bli
    ikkje gjere
    • kan du la bli å forstyrre meg!
  • la det skure
    ikkje gripe inn når noko går gale
  • la det stå til
    ha von om at noko skjer på beste måte
  • la gå at
    det får så vere at (noko er slik)
  • la gå!
    1. om bord i båt: kast!
      • la ankeret gå!
    2. ok, det får bli slik!
  • la høyre frå seg
    seie ifrå, gje beskjed;
    gje lyd frå seg
    • ho har ikkje late høyre frå seg på ei stund
  • la seg ...
    gje tillating eller moglegheit til å
    • la seg intervjue;
    • ho lét seg ikkje skremme;
    • dei lot seg ikkje lure;
    • han vonar det lèt seg gjere å skaffe opplysningar
  • la vente på seg
    kome seint
    • snøen lèt vente på seg
  • la vere
    ikkje bry seg om;
    halde seg unna;
    avstå frå
    • eg klarer ikkje å la vere;
    • dei lét vere å reise
Article page

utkommandere

utkommandera

verb

Senses and Example Sentences

kalle til dømes militære eller politifolk til teneste;
kommandere ut
Example
  • dei vart utkommanderte til militærteneste;
  • dei var utkommanderte for å slåst
  • brukt som adjektiv:
    • utkommanderte soldatar
Article page

føre 4

føra

verb

Etymology

norrønt fǿra, opphavleg ‘få til å fare’

Senses and Example Sentences

  1. flytte frå eitt punkt til eit anna;
    Example
    • båten fører folk og gods;
    • gassen blir ført i land på Nord-Jæren
  2. vise veg frå eitt punkt til eit anna;
    gje tilgjenge (til)
    Example
    • stigen fører opp på loftet;
    • den smale trappa som fører ned i kjellaren;
    • vegen fører opp til huset
  3. få til å nå ein viss tilstand eller situasjon;
    føre med seg, få til følgje;
    resultere i
    Example
    • prisauken har ført til lågare forbruk;
    • eksponering for stoffet kan føre til alvorleg sjukdom;
    • krangling fører ingen stad;
    • ho har ført laget sitt til seier;
    • føre skam over familien
  4. påverke til å flytte seg i ei viss retning;
    Example
    • føre buskapen på beite;
    • eg kan både føre og følgje i vals;
    • bli ført bort frå området;
    • musklane som fører tommelen og peikefingeren mot kvarandre;
    • føre vitne for retten
  5. stå i brodden for;
    Example
    • føre ein hær;
    • kapteinen fører skipet
  6. drive med (over lengre tid);
    utføre, gjere
    Example
    • partiet fører ein egoistisk politikk;
    • føre falske rykte;
    • føre gode grunnar for både det eine og det andre alternativet;
    • eg har ført samtaler med fleire ulike bankar;
    • føre krig;
    • føre eit sorglaust liv
  7. skrive ned systematisk eller etter kvart som noko skjer
    Example
    • føre tilsyn med noko;
    • vi fører statistikk over import og eksport;
    • fører du dei nye namna på lista?
    • verksemda fører både budsjett og rekneskap
  8. ha til sals;
    vere utstyrt med
    Example
    • forretninga fører ikkje denne vara;
    • vi har lenge ført mjølk frå to meieri;
    • skipet fører lanterne, segl og norsk flagg

Set phrases

  • føre an
    gå i brodden (for);
    gå først
    • det var ungdomane som førte an i kampen mot krigen;
    • sjefen førte an ut døra
  • føre bak lyset
    narre, lure, villeie
  • føre fram
    1. gje (positivt) resultat;
      lykkast
      • omlegginga førte fram;
      • vi må vurdere kva tiltak som faktisk fører fram
    2. spele eller syne fram eit skodespel eller liknande;
      framføre (2
  • føre med seg
    få som følgje, resultat eller konsekvens
    • tiltaket fører ingenting godt med seg;
    • parasitten som fører med seg sjukdomen
  • føre opp
    1. byggje (ei bygning)
      • planen er å føre opp fleire store leilegheitskompleks i området
    2. skrive ned på liste eller liknande
      • alternativa skal førast opp i prioritert rekkjefølgje;
      • prosjektet blir ført opp som ein eigen post i budsjettet
  • føre over
    overføre
    • føre over mannskap til ei anna avdeling;
    • kan eg føre over dei siste feriedagane til neste år?
    • han førte over fleire tusen kroner til sparekontoen
  • føre seg
    te seg, oppføre seg;
    fare fram
    • ho fører seg med ære;
    • eg har alltid blitt lært opp til å føre meg fint
Article page

kommandør

noun masculine

Etymology

frå fransk; jamfør kommandere

Senses and Example Sentences

  1. marineoffiser med grad som svarer til oberst (1)
  2. person som har nest høgaste klasse av eit ordensteikn
    Example
    • bli kommandør av St. Olav
Article page

kommandittselskap

noun neuter

Etymology

etter fransk société en commandite; sjå kommandere

Senses and Example Sentences

selskap der éin eller fleire av deltakarane er ansvarlege med heile formuen sin, medan kommandittistane berre er ansvarlege for ein fast innskoten sum;
forkorta KS
Article page

kommandant

noun masculine

Etymology

av fransk commander; sjå kommandere

Senses and Example Sentences

øvste militære sjef for ei festning, ein garnison eller ein leir
Article page

herse 2

hersa

verb

Etymology

truleg av lågtysk herschen ‘herske’; same opphav som herske

Senses and Example Sentences

kommandere, herje, bruke seg
Example
  • herse med tenarane sine
Article page

eksersis

noun masculine

Etymology

gjennom fransk; frå latin

Senses and Example Sentences

  1. Example
    • vere på eksersis
  2. innøving eller framvising av rutinemessige militære ferdigheiter;
    Example
    • drive med eksersis;
    • eksersis med eller utan våpen
  3. det å kommandere eller herse
    Example
    • drive eksersis med klassa
Article page

eksersere

eksersera

verb

Etymology

av latin exercere ‘øve’

Senses and Example Sentences

  1. øve i rutinemessige militære ferdigheiter;
    gjere militær øving
    Example
    • eksersere ein tropp;
    • dei lærte å eksersere
  2. gjere militærteneste
    Example
    • da han var 18 år, var det tid for å eksersere
Article page