Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
23 результатів

Словник нюношка 23 oppslagsord

part

іменник чоловічий

Походження

norrønt partr; av latin pars ‘del’

Значення та вживання

  1. del av ein heilskap
    Приклад
    • alle betalte sin part
  2. person eller gruppe i høve til andre, til dømes i ein konflikt
    Приклад
    • ein av partane blir garantert ikkje nøgd
  3. Приклад
    • ha part i ein båt

Фіксовані вирази

  • for sin part
    på eigne vegner
    • eg for min part hadde slutta å kvi meg
  • part i saka
    person eller gruppe som har personlege interesser i ei sak
Сторінка статті

parti

іменник середній

Походження

av fransk partir ‘dele’, frå latin; samanheng med part

Значення та вживання

  1. del av ein heilskap;
    avgrensa område
    Приклад
    • eit smalt parti på ein bakketopp;
    • eit vakkert parti langs den gamle postvegen
  2. del av litterært verk eller musikkstykke
    Приклад
    • musikkstykket har lyriske parti
  3. varemengd
    Приклад
    • eit parti billige skjorter
  4. gruppe av personar med sams interesser eller gjeremål
    Приклад
    • politisk parti
  5. omgang i spel
    Приклад
    • eit parti sjakk
  6. Приклад
    • gjere eit godt parti;
    • ho er eit godt parti

Фіксовані вирази

  • rått parti
    konkurranse der den eine parten er utan sjanse til å vinne
  • ta parti
    velje standpunkt;
    vere samd med ein av partane
    • han vart tvinga til å ta parti;
    • ho tek parti for dei undertrykte i samfunnet;
    • dei tek parti med oss
  • vere på parti med
    ha felles interesser med;
    stø
    • ho er på parti med dei unge
Сторінка статті

svarteper

іменник чоловічий

Походження

etterleddet etter namnet Per

Значення та вживання

  1. eit slags kortspel (2)
    Приклад
    • spele svarteper
  2. Приклад
    • bli svarteper
  3. sparknekt i svarteper (1)
  4. skiten person, særleg barn
    Приклад
    • ein retteleg svarteper

Фіксовані вирази

  • sitje med svarteper
    vere den tapande parten (etter konflikt eller liknande)
Сторінка статті

rå 5

прикметник

Походження

norrønt hrár

Значення та вживання

  1. som ikkje er (nok) kokt eller steikt
    Приклад
    • rått kjøt;
    • brødet var rått inni
  2. våt (tvers igjennom);
    Приклад
    • rått vêr;
    • det var vanskeleg å få fyr på veden fordi han var rå
  3. som det ikkje er arbeidd med;
    som ikkje er foredla;
    Приклад
    • rå huder;
    • bygget hadde vegger og tak i rå betong
  4. Приклад
    • ein rå vits;
    • han er kjend for å vere rå i kjeften
    • brukt som adverb:
      • le rått
  5. Приклад
    • vere rå og hjartelaus;
    • bruke rå makt;
    • dommaren meinte det var for mykje rått spel i kampen
    • brukt som adverb:
      • fleire førarar køyrer rått i trafikken
  6. Приклад
    • ein rå pris
  7. Приклад
    • det var ein rå prestasjon;
    • det nye huset deira er heilt rått!
    • brukt som adverb:
      • han har gjeve ut eit rått bra album

Фіксовані вирази

  • rått parti
    konkurranse der den eine parten er utan sjanse til å vinne
  • sluke rått
    godta noko kritikklaust
    • dei sluker rått alt ho seier
Сторінка статті

mus

іменник жіночий

Походження

norrønt mús, av mýss

Значення та вживання

  1. gråbrun smågnagar i musefamilien som er mindre enn vånd og rotte;
    jamfør husmus, markmus
    Приклад
    • katten fanga mus
  2. folkeleg nemning for ytre kjønnsorgan hos kvinner
  3. styreeining for markøren på ein dataskjerm

Фіксовані вирази

  • fjellet fødde ei mus
    (etter Esop) det vart smått resultat i høve til innsatsen
  • gå ned med mann og mus
    (om skip) søkke med alt om bord
  • kattens leik med musa
    oppgjer eller kamp der den eine parten er særs overlegen i styrke
    • fotballkampen vart kattens leik med musa, og laget vann stort
  • leike katt og mus
    ikkje la seg fange
    • tjuvane leikte katt og mus med politiet
  • når katten er borte, dansar musene på bordet
    når leiaren ikkje held oppsyn, gjer dei underordna det dei vil
  • stille som ei mus
    svært stille
    • han sat stille som ei mus;
    • ungane er stille som mus
Сторінка статті

løyse

løysa

дієслово

Походження

norrønt leysa, av lauss ‘løs’

Значення та вживання

  1. gjere laus frå eit feste
    Приклад
    • løyse ein båt;
    • løyse kyrne
  2. gjere fri frå skyldnad, tvang eller liknande
    Приклад
    • løyse nokon ut av ein vanskeleg situasjon
  3. gjere lausare eller romslegare;
    opne
    Приклад
    • løyse ein knute;
    • han løyste på snippen;
    • ho løyser grepet
  4. gje fritt løp;
    fyre av
    Приклад
    • løyse eld;
    • dei løyste skot
  5. blande eit stoff i væske så det dannar seg ei einsarta blanding;
    Приклад
    • løyse ein tablett i vatn
  6. finne svar eller forklaring på
    Приклад
    • løyse ei gåte;
    • løyse kryssord;
    • ho løyser likninga;
    • dei løyste oppgåva
  7. greie opp i;
    ordne
    Приклад
    • dei løyste problemet
  8. skaffe seg ved å betale for;
    kjøpe
    Приклад
    • løyse billett;
    • krevje at hobbyfiskarar løyser fiskekort

Фіксовані вирази

  • løyse av
    kome i staden for;
    ta over etter;
    avløyse (1)
    • dagskiftet løyser av nattskiftet klokka sju
  • løyse inn
    betale for å få att eit verdipapir, eit pant eller liknande
    • løyse inn ein veksel;
    • løyse inn klokka hos pantelånaren
  • løyse opp
    1. få eitt stoff til å blande seg med eit anna stoff, særleg ei væske, slik at blandinga blir einsarta
      • løyse opp salt i vatn
    2. få til å dele seg opp i mindre einingar
      • politiet løyste opp demonstrasjonen
    3. få til å bli mindre stiv, stram, spend eller liknande;
      gjere meir fleksibel
      • løyse opp stive kroppar;
      • ho er flink til å løyse opp stemninga
  • løyse seg
    1. om stoff: blande seg med eit anna stoff, særleg ei væske, slik at blandinga blir einsarta
      • sukkeret løyser seg i varmt vatn
    2. om konflikt, problem eller liknande: bli fjerna eller gå i orden
      • problemet løyste seg sjølv
  • løyse seg opp
    1. om stoff: blande seg med eit anna stoff, særleg ei væske, slik at blandinga blir einsarta
      • sukkeret løyste seg opp
    2. smuldre opp;
      bli borte
      • skodda løyste seg opp;
      • køen har løyst seg opp
  • løyse ut
    1. betale ut ein medeigar for å ta over parten hans
      • ho løyste ut syskena etter at faren døydde
    2. setje i gang;
      utløyse (2)
      • løyse ut eit skred;
      • innbrotet løyste ut alarmen
    3. la kome til uttrykk;
      forløyse (2, 2)
      • løyse ut evnene sine
Сторінка статті

katt

іменник чоловічий

Походження

norrønt kǫttr; i tydinga ‘pisk’ av engelsk cat (o’ nine tails)

Значення та вживання

  1. lite husdyr og kjæledyr av kattefamilien;
    Приклад
    • katten freste mot hunden;
    • kattar og hundar er dei vanlegaste kjæledyra våre;
    • ho klappa katten på den mjuke pelsen;
    • katten vår liker seg best under omnen
  3. noko som liknar eller minner om ein katt (1)
  4. pisk (1, 1) med (som oftast) ni lange tynne lêrreimer, brukt som straffereiskap
    Приклад
    • katt var ein vanleg straffereiskap brukt til kakstryking
  5. stor talje (2 til å heise opp ankeret med;

Фіксовані вирази

  • få katten
    få avskil;
    få sparken
  • gje katten i
    ikkje bry seg om noko eller nokon;
    gje blaffen i
  • hengje bjølla på katten
    utsetje seg for ubehag ved å vere talsmann for ei sak andsyndes ein motpart
  • i mørkeret er alle kattar grå
    i mørkeret er alle skilnader viska ut
  • ikkje gjere ein katt fortred
    ikkje gjere nokon noko vondt;
    vere heilt ufarleg
  • kattens leik med musa
    oppgjer eller kamp der den eine parten er særs overlegen i styrke
    • fotballkampen vart kattens leik med musa, og laget vann stort
  • kjøpe katten i sekken
    ikkje vite kva ein får;
    bli lurt
  • leike katt og mus
    ikkje la seg fange
    • tjuvane leikte katt og mus med politiet
  • nihala katt
    pisk med ni lange tynne lêrreimer, brukt som straffereiskap
  • når katten er borte, dansar musene på bordet
    når leiaren ikkje held oppsyn, gjer dei underordna det dei vil
  • sleppe katten ut av sekken
    1. røpe ei hemmelegheit
    2. kome med ei sensasjonell opplysing
  • som hund og katt
    i stadig fiendskap
    • dei levde som hund og katt
  • som katten rundt den varme grauten
    som ikkje vågar å gje seg i kast med noko som ein er svært oppteken av;
    som ikkje vågar å kome inn på noko
Сторінка статті

einvegs

прикметник

Значення та вживання

som går, verkar eller kan brukast berre éin veg
Приклад
  • einvegs køyrebane;
  • kjøpe einvegs flybillett;
  • det vart sett opp to einvegs bomstasjonar

Фіксовані вирази

  • einvegs kommunikasjon
    kommunikasjon (2) der den eine parten kan sende språklege signal utan å ta imot respons, og andre partar kan motta signala utan å respondere;
    einvegskommunikasjon
    • tradisjonelt teater er i stor grad einvegs kommunikasjon
Сторінка статті

vitjingsrett

іменник чоловічий

Значення та вживання

rett (2, 1) for ein separert eller fråskild forelder til å vitje barn som bur hos den andre parten;
Приклад
  • faren fekk vitjingsrett til barna etter skilsmissa
Сторінка статті

rått parti

Значення та вживання

konkurranse der den eine parten er utan sjanse til å vinne;
Sjå: parti, rå
Сторінка статті