Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
1823 результатів

Словник нюношка 1823 oppslagsord

eldre

прикметник

Походження

norrønt ellri, seint norrønt eldri, samanheng med engelsk old, jamfør tysk alt ‘gammal’, komparativ av gammal; jamfør eldst

Значення та вживання

  1. av høgare alder, frå lenger tilbake
    Приклад
    • du er eldre enn eg;
    • eldre steinalder
  2. nokså gammal;
    Приклад
    • eit eldre ektepar;
    • ein eldre mann;
    • i eldre tid;
    • eldre hus;
    • eit eldre blogginnlegg
    • brukt som substantiv: gamle menneske
      • dei eldre;
      • fest for eldre
  3. som har vore lenger på ein stad, i eit yrke eller liknande
    Приклад
    • ho er eldre i stillinga enn han

Фіксовані вирази

  • den eldre
    brukt etter namn: den eldste av to med same namn (ofte far og son);
    forkorta d.e.
    • Kristian Elster den eldre
  • den eldre generasjonen
    ofte brukt om foreldregenerasjonen eller i samanlikningar mellom dei etablerte versus dei nye
    • samle inn forteljingar frå den eldre generasjonen i bygda
  • på sine eldre dagar
    i alderdomen
Сторінка статті

gammal, gamal

прикметник

Походження

norrønt gamall, jamfør eldre; eldst

Значення та вживання

  1. som har levd lenge;
    merkt av elde
    Приклад
    • ein gammal mann;
    • den gamle kvinna;
    • den gamle hesten;
    • gamle folk;
    • bli gammal og grå;
    • bli gammal før tida
    • brukt som substantiv
      • dei gamle i samfunnet;
      • både gamle og unge var samla
  2. om ting: som har vore til eller vore i bruk lenge;
    dårleg som følgje av elde;
    Приклад
    • ei gammal stove;
    • gamle klede;
    • ein gammal ljå;
    • ei verdifull gammal sølje;
    • ta vare på dei gamle trehusa;
    • noko gammalt skrap;
    • gammal mat
    • brukt som adverb
      • det luktar gammalt av fisken
  3. Приклад
    • gamle segner;
    • gamle viser;
    • gamle sanningar;
    • den same gamle leksa;
    • på den gamle måten
    • brukt som substantiv:
      • gammalt og nytt side om side;
      • fortelje gammalt
  4. med opphav i fortida;
    som har eksistert lenge (slik det no er)
    Приклад
    • gamle vener;
    • gammal usemje;
    • gammal venskap;
    • gammal gjeld;
    • garden er gammal i ætta
  5. som har vore lenge i ei viss rolle, eit visst yrke eller liknande;
    Приклад
    • ein gammal tråvar;
    • du er den gode gamle;
    • vere gammal i tralten;
    • han vart ikkje gammal der i garden
  6. som var før;
    tidlegare
    Приклад
    • den gamle vegen gjekk der;
    • i det gamle Hellas;
    • den gamle og den nye formannen;
    • dei gamle romarane;
    • den gamle teljemåten;
    • det gamle året
    • brukt som adverb
      • gammalt var det slik
  7. av ein viss alder
    Приклад
    • ho er ti år gammal;
    • kor gammal er du?
    • eg er like gammal som du;
    • ho er ikkje gammal nok til å byrje på skulen

Фіксовані вирази

  • den gamle verda
    fellesnemning for dei verdsdelane som oldtidas europearar kjende til: Europa, Asia og Afrika;
    til skilnad frå den nye verda
  • etter gammalt
    som før i tida
    • slik seier dei etter gammalt
  • frå gammal tid
    frå langt attende i tid
    • kjende julesongar frå gammal tid
  • frå gammalt av
    frå langt attende i tid (og framleis)
    • her har dei drive med ysting av geitemjølk frå gammalt av
  • gammal vane er vond å vende
    det er vanskeleg å leggje av seg ein innarbeidd vane
  • i gamle dagar
    før i tida
  • i gammal tid
    før i tida
  • med/ved det gamle
    som før;
    uendra
  • på sine gamle dagar
    i alderdomen
Сторінка статті

statthaldar

іменник чоловічий

Походження

frå lågtysk; førsteleddet same opphav som stad (1

Значення та вживання

om eldre forhold: embetsmann som styrte ein provins eller eit landområde på vegner av ein statssjef eller ei sentralregjering
Приклад
  • Severin Løvenskiold vart statthaldar i Noreg i 1841
Сторінка статті

weasel

іменник чоловічий

Вимова

viˊsel

Походження

frå engelsk ‘røyskatt’; same opphav som vesel

Значення та вживання

om eldre forhold: terrenggåande, militært beltekøyretøy av amerikansk type
Сторінка статті

vårfjøs

іменник середній або чоловічий

Значення та вживання

om eldre forhold: fjøs i utmarka til bruk om våren
Сторінка статті

våpensvein

іменник чоловічий

Значення та вживання

om eldre forhold: tenar som bar våpena til ein riddar;
Сторінка статті

våpenhus

іменник середній

Значення та вживання

vindfang ved hovudinngangen til ei kyrkje, der dei sette frå seg våpena i eldre tid
Сторінка статті

våpendragar

іменник чоловічий

Походження

etter tysk

Значення та вживання

  1. trufast meiningsfelle eller støttespelar
    Приклад
    • den lojale våpendragaren til partileiaren;
    • regjeringa får hjelp av sine ideologiske våpendragarar
  2. om eldre forhold: væpnar
    Приклад
    • ein våpendragar til kongen
Сторінка статті

vindespel

іменник середній

Значення та вживання

om eldre forhold: stor vinde (1, 1) til å heise med
Сторінка статті

vendetta

іменник чоловічий

Походження

frå italiensk; av latin vindicta ‘hemn’

Значення та вживання

  1. om eldre forhold på Korsika og Sicilia: blodhemn
  2. hemngjerrig eller fiendtleg innstilling til noko
    Приклад
    • ha ein personleg vendetta mot noko
Сторінка статті