Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
176 результатів

Словник нюношка 176 oppslagsord

galen

прикметник

Походження

norrønt galinn, opphavleg ‘fortrolla’; opphavleg perfektum partisipp av gale

Значення та вживання

  1. som er frå vitet, frå seg sjølv
    Приклад
    • eg trur eg blir galen av dette bråket;
    • mannen må jo vere sprøyte galen;
    • te seg som galne
  2. styrlaus, vill (4), laussleppt;
    sinna
    Приклад
    • galne påfunn;
    • vere ung og galen;
    • bli galen på ein for noko;
    • full og galen
  3. svært ihuga, huga eller hugteken;
    vill etter
    Приклад
    • ho er heilt galen etter han;
    • han er galen etter å spele fotball;
    • vere galen etter søtt;
    • dei er dei galnaste supporterane i landet
  4. Приклад
    • kua er galen
  5. ikkje korrekt;
    Приклад
    • ta galen lei;
    • rette og galne svar;
    • riv ruskande galne opplysningar;
    • det er noko gale med motoren
    • brukt som adverb
      • klokka går gale;
      • dei fór gale i denne saka
  6. ikkje bra;
    Приклад
    • ho er ikkje galnare enn at ho klarer seg greitt på eigahand;
    • det er noko gale fatt;
    • det er for gale at han aldri skulle gifte seg;
    • gå frå gale til verre;
    • det heldt på å gå gale på køyreturen;
    • det er så gale med meg no at eg søv ikkje om nettene
  7. ulovleg, moralsk klanderverdig
    Приклад
    • det er gale å lyge;
    • dette er gale av deg;
    • kome på galne vegar;
    • kva har eg eigenleg gjort deg gale?

Фіксовані вирази

  • aldri så gale at det ikkje er godt for noko
    ei hending som berre ser uheldig ut, kan likevel føre med seg noko positivt
Сторінка статті

halde stien sin rein

Значення та вживання

te seg ulasteleg;
Sjå: rein, sti
Сторінка статті

rein 3

прикметник

Походження

norrønt hreinn

Значення та вживання

  1. fri for skit eller forureining
    Приклад
    • vere rein på hendene;
    • brette saman reine klede;
    • det er reinare luft på fjellet;
    • vi treng reint vatn;
    • kan du gjere reint på badet?
    • setje fram dei reinaste glasa
  2. fri for hindringar eller liknande
    Приклад
    • skipet kom seg ut i reint farvatn
  3. moralsk lytefri;
    Приклад
    • ha reint samvit
  4. utan tilsetningar;
    Приклад
    • reine fargar;
    • ein ring i reint gull;
    • han gjorde det av rein idealisme
  5. som er klar og tydeleg;
    Приклад
    • reine linjer
  6. Приклад
    • det var reine elendet;
    • han er reine barnet
  7. brukt som adverb: heilt (1, fullstendig (2)
    Приклад
    • det gjekk reint ille;
    • ho var reint galen

Фіксовані вирази

  • gjere reint bord
    1. ete alt som er sett fram
    2. reinske opp;
      kvitte seg med alt
    3. i konkurransar og liknande: vinne alt som er mogleg å vinne
  • ha reine hender
    vere uskuldig
  • ha reint mjøl i posen
    vere uskuldig;
    ha godt samvit
  • halde buret reint
    om målvakt: ikkje sleppe inn mål
  • halde stien sin rein
    te seg ulasteleg
  • med reine ord
    med likeframme uttrykk;
    rett ut
    • bodskapen er formulert med reine ord
  • på det reine
    klarlagt
    • det er på det reine at han ikkje kjem tilbake;
    • vi må bringe på det reine kva som skjedde
  • på det reine med
    klar over
    • eg er fullt på det reine med at framtida er usikker
  • rein og skjær
    klar og tydeleg;
    fullstendig
    • det var rein og skjær lygn alt saman
  • reine ord for pengane
    klar tale;
    sanninga
  • reint rulleblad
    lytefri vandel
  • reint ut
    rett og slett;
    beint fram
    • det var reint ut hjartelaust
  • snakke reint
    snakke feilfritt, særleg med bruk av dei rette lydane
  • syngje reint
    syngje utan falske tonar
Сторінка статті

vord 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt vǫrðr; truleg samanheng med varde (3 og vare (3

Значення та вживання

  1. overnaturleg vesen som etter folketrua følgjer eit menneske;
    jamfør gardvord
    Приклад
    • kvar manns vord
  2. andletsdrag, utsjånad;
    måte å te seg på
    Приклад
    • ho har god vord med seg
Сторінка статті

urkvinne

іменник жіночий

Значення та вживання

sterk og naturtru kvinne slik ein førestiller seg at dei opphavlege kvinnene i menneskeætta var;
til skilnad frå urmann
Приклад
  • finne fram urkvinna i seg;
  • te seg som ei urkvinne
Сторінка статті

vise 2

visa

дієслово

Походження

norrønt vísa; samanheng med vis (2

Значення та вживання

  1. la nokon sjå;
    peike ut;
    Приклад
    • ho viste meg arbeidsplassen sin;
    • eg måtte vise billetten;
    • han viste meg vegen;
    • vise korleis det skal gjerast;
    • ho fekk vist meg den nye bilen sin
  2. om måleinstrument: markere verdi
    Приклад
    • klokka viser seks;
    • termometeret viste 15 kuldegrader
  3. sende av stad
    Приклад
    • vise nokon til ein god lege;
    • saka vart vist vidare til dei tillitsvalde
  4. gje prov for;
    gje uttrykk for;
    leggje for dagen
    Приклад
    • vise kva ein duger til;
    • vise tillit;
    • vise deltaking og omsorg;
    • han viste takksemd;
    • dei viser interesse
  5. retta merksemda til nokon mot noko
    Приклад
    • vise til gode resultat;
    • dei viste til søknaden

Фіксовані вирази

  • vise bort/ut
    by å gå bort;
    sende ut;
    utvise (1)
    • dørvakta viste dei bort frå utestaden;
    • bli vist ut av landet
  • vise rundt/omkring
    følgje på ein runde for å la nokon gjere seg kjend
    • han vart vist rundt på fabrikken;
    • ho viste omkring i huset
  • vise fram
    gjere så nokon kan sjå eller bli oppmerksame på noko;
    presentere
    • vise fram dei nye kleda
  • vise seg
    1. la nokon sjå seg
      • kongen viste seg på slottsbalkongen;
      • han har ikkje vist seg på fleire dagar;
      • reven har vist seg fleire gonger bak huset
    2. kome til syne
      • sola har ikkje vist seg på fleire dagar
    3. prøve å imponere;
      kjekke seg
      • ho likte å vise seg
    4. te seg (på ein særskild måte)
      • eg får prøve å vise meg som eit førebilete;
      • vis deg som ein mann!
    5. bli klart;
      bli openbert
      • det viste seg å vere rett
  • vise til rette/rettes
    1. irettesetje
      • læraren viste eleven til rette
    2. hjelpe, rettleie
      • ho tek imot gjestene og hjelper dei til rette
  • vise tilbake
    tilbakevise
    • vise tilbake skuldingane
  • vise tilbake på
    peike tilbake på
Сторінка статті

umogen, umoden

прикметник

Значення та вживання

  1. som ikkje er fullt utvikla;
    Приклад
    • umogne bær;
    • ein umogen idé
  2. som verkar urøynd og underutvikla;
    Приклад
    • umogen ungdom;
    • den første romanen hennar var noko umogen;
    • ikkje ver så umogen!
    • brukt som adverb:
      • te seg umogent
Сторінка статті

late 1

lata

дієслово
розділений інфінітив: lata

Походження

norrønt láta, samanheng med lat; same opphav som la (3

Значення та вживання

  1. te seg som;
    gje seg ut for å vere;
    Приклад
    • late som ein ikkje høyrer;
    • lat som ingenting!
    • vi berre lèt som;
    • eg lét som eg forstod kva ho meinte
  2. setje i ei viss stode;
    ha opp eller att
    Приклад
    • late opp glaset;
    • lat meg i fred!
  3. gje frå seg;
    Приклад
    • late frå seg garden;
    • dei har late etter seg ein formue
  4. Приклад
    • late livet
  5. ytre seg;
    uttale seg
    Приклад
    • late ille over noko

Фіксовані вирази

  • late nokon i stikken
    rømme frå eller svikte nokon i naud
  • late til
    gje inntrykk av;
    sjå ut til
    • han lèt til å vere dyktig i jobben;
    • ho har late til å like seg godt der
  • late vatnet
    tisse, urinere
Сторінка статті

drikke 3

drikka

дієслово

Походження

norrønt drekka

Значення та вживання

  1. gje væske til kroppen gjennom munnen
    Приклад
    • drikke eit glas vatn;
    • drikke kaffi;
    • han drakk mjølk til frukost;
    • nei, eg drikk ikkje te;
    • ungane har drukke ein heil brus
  2. nyte alkohol;
    misbruke alkohol
    Приклад
    • dei drakk kvar helg;
    • drikke seg full;
    • drikke seg til mot;
    • ho lova seg sjølv aldri å begynne å drikke igjen
  3. om eldre forhold: feire høgtid eller merkedag med drikkelag
    Приклад
    • drikke jul;
    • drikke bryllaup
  4. suge til seg
    Приклад
    • han drakk sol og frisk luft

Фіксовані вирази

  • drikke ei skål
    skåle (2
    • drikke ei skål for hell og lykke
  • drikke nokon under bordet
    skjenkje nokon så fulle at dei ikkje greier å stå på beina
  • drikke opp
    1. drikke til det er tomt;
      tømme (1)
      • du må drikke opp vatnet ditt før du får brus!
    2. bruke alle pengane sine på alkoholhaldig drikke
      • han drakk opp heile løna si
Сторінка статті

gjerast

дієслово

Значення та вживання

  1. te seg som;
    Приклад
    • gjerast som ein er glad
  2. vere i emning, lage seg til, utvikle seg (positivt), vekse fram, mognast
    Приклад
    • ungdomen gjerst;
    • osten står og gjerst
  3. Приклад
    • vinteren gjerst kald

Фіксовані вирази

  • gjerast på
    skape seg til;
    gjere med vilje eller på trass
    • du gjerst på å søle
Сторінка статті