Розширений пошук

46 результатів

Словник букмола 46 oppslagsord

venn

іменник чоловічий

Походження

norrønt vinr; beslektet med latin venus ‘skjønnhet’, jamfør Venus romersk kjærlighetsgudinne

Значення та вживання

  1. person en har et nært forhold til, kamerat
    Приклад
    • skille mellom venn og fiende;
    • jeg er ikke venner med deg lenger;
    • bli venner igjen etter en krangel;
    • gjøre seg til venns med en;
    • være god venn med en;
    • ha mange venner;
    • en god venn av meg;
    • barndomsvenn, omgangsvenn
    • ved tiltale:
      • den går ikke, vennen min;
      • god dag, gamle venn!
    • om dyr og lignende:
      • katt og hund kan være gode venner
  2. Приклад
    • få seg en ny venn
  3. særlig i religiøst språk: medlem av visse kristne trossamfunn
    Приклад
    • Hauges venner;
    • frie venner;
    • pinsevenn
  4. litt. elsker (1), dyrker
    Приклад
    • en sann venn av gode historier;
    • barnevenn, bokvenn, dyrevenn

venne

дієслово

Походження

norrønt venja; beslektet med vane

Значення та вживання

gjøre til vane;
lære opp
Приклад
  • venne kalven til å stå på bås;
  • de har vent seg til å bruke bilbelte

Фіксовані вирази

  • venne av
    få til å slutte med en vane
    • venne av et barn med å få bryst
  • venne seg av med
    legge av en vane
    • han vente seg av med å røyke

tillate seg

Значення та вживання

ta seg frihet til;
driste seg til;
Приклад
  • hun tillater seg hva som helst;
  • tillat meg å presentere en god venn

venstre 3

прикметник

Походження

norrønt vinstri; beslektet med venn

Значення та вживання

  1. som ligger på den siden, i den retningen der hjertet normalt er;
    Приклад
    • venstre fot;
    • huset ligger på venstre side av veien;
    • ha vondt i venstre side;
    • ta av til venstre;
    • se til venstre og høyre;
    • sitte til venstre for noen;
    • ikke vite forskjell på venstre og høyre
  2. som befinner seg i venstre halvdel av et område eller et synsfelt
    Приклад
    • kjøre på venstre side av veien;
    • huset til venstre;
    • venstre back
  3. i politikk: radikal (2, 1)
    Приклад
    • venstre fløy av partiet
  4. brukt som substantiv: slag med venstre hånd
    Приклад
    • få seg en rett venstre på haka

Фіксовані вирази

  • ekteskap til venstre hånd
    ekteskap mellom en fyrste og en kvinne av lavere byrd der kvinnen (og barna) ikke får arverett;
    morganatisk ekteskap
  • gjøre venstre om
    i politikk: vende seg mot venstre

ve 4

вигук

Походження

norrønt vei

Значення та вживання

brukt i uttrykk for fortvilelse, sorg, fordømmelse eller lignende
Приклад
  • ve den som forråder en venn!

Фіксовані вирази

  • akk og ve
    brukt som uttrykk for fortvilelse eller klage

tillate

дієслово

Походження

etter lavtysk tolaten; jamfør norrønt láta til

Значення та вживання

  1. gi lov til
    Приклад
    • tillate folk å si det de mener;
    • røyking ikke tillatt
    • brukt som adjektiv:
      • høyeste tillatte hastighet er 30 km/t
  2. gi mulighet for
    Приклад
    • vi drar hvis vær og føre tillater det

Фіксовані вирази

  • tillate seg
    ta seg frihet til;
    driste seg til
    • hun tillater seg hva som helst;
    • tillat meg å presentere en god venn

sørge

дієслово

Походження

norrønt syrgja; jamfør sorg

Значення та вживання

være fylt av sorg
Приклад
  • sørge over tapet av en venn

Фіксовані вирази

  • sørge for
    • dra omsorg for
      • sørge for barna
    • ta seg av (at noe går i orden)
      • sørge for forfriskninger

sann 1

прикметник

Походження

norrønt sannr

Значення та вживання

  1. som stemmer med virkeligheten;
    riktig, korrekt
    Приклад
    • en sann historie;
    • sant og visst;
    • så sant som det er sagt;
    • Lise pluss Per er sant;
    • er det sant at bygget er revet?
    • brukt som adverb:
      • snakke sant
  2. brukt når en brått kommer på eller tar seg i noe
    Приклад
    • det var sant, jeg skulle gi deg denne boka
  3. ekte, virkelig
    Приклад
    • den eneste sanne Gud;
    • ha en sann glede av noe;
    • en sann venn;
    • det var et sant virvar
  4. brukt i forsikringer og eder
    Приклад
    • det skal jeg gjøre så sant jeg heter Per
  5. brukt i uttrykk for overraskelse
    Приклад
    • nei, det er ikke sant!
  6. ærlig, oppriktig
    Приклад
    • vær sann og tro mot deg selv

Фіксовані вирази

  • ikke sant
    • brukt som en oppfordring til å bekrefte eller godkjenne innholdet i en ytring
      • problemet er løst, ikke sant?
    • brukt for å bekrefte innholdet i en annens ytring
      • det er så fint i Paris om våren. Ja, ikke sant?
  • sant for dyden!
  • sant å si
    oppriktig talt
  • vise sitt sanne ansikt
    vise hvem en egentlig er

kappe 1

іменник жіночий або чоловічий

Походження

av middelalderlatin cap(p)a; jamfør kåpe

Значення та вживання

  1. vidt, løsthengende plagg, ofte uten ermer og med eller uten hette
    Приклад
    • rektor og dekan har på seg kappe
  2. ytterplagg med tynnere stoff enn i en frakk
    Приклад
    • hun tar på seg kappa og går ut
  3. hodeplagg av lett stoff til kvinner
  4. smalt, rynket tøystykke over vindu, dør, på kjole eller lignende
  5. liten overbygning over nedgang på fartøy
  6. tekst som inngår i artikkelbasert doktoravhandling og som sammenfatter og sammenstiller de ulike artiklene;

Фіксовані вирази

  • bære kappa på begge skuldrene
    prøve å være venn med begge parter i en strid;
    tjene to herrer
  • kappe og krage
  • snu/vende kappa etter vinden
    slutte opp om det som for tiden er mest populært
    • partiet får kritikk for å snu kappa etter vinden;
    • han var en opportunist som stadig vendte kappa etter vinden
  • ta på sin kappe
    ta ansvaret for eller utgiftene med

inne

прислівник

Походження

norrønt inni; i betydningen ‘på moten’ fra engelsk

Значення та вживання

  1. i det indre av, innenfor grensen av noe (i hus, rom eller lignende)
    Приклад
    • holde seg inne;
    • inne i byen;
    • bo inne i landet;
    • høre bråk inne i huset;
    • er far din inne?
  2. nære ved
    Приклад
    • inne ved land
  3. ved målet;
    Приклад
    • vi var inne ved vannet klokka ti
  4. om tid: inntruffet, kommet
    Приклад
    • tiden var inne til å avslutte
  5. kjent med, innvidd
    Приклад
    • være godt inne i sakene
  6. på moten;
    Приклад
    • gjenbruk er inne for tiden

Фіксовані вирази

  • ha formen inne
    være i form
  • holde seg inne med
    sørge for å være god venn med
    • det er best å holde seg inne med sjefen
  • sitte inne
    være i fengsel
  • sitte inne med
    rå eller disponere over;
    ha
    • sitte inn med kunnskap om litt av hvert
  • sitte langt inne
    være vanskelig å oppnå
    • seieren satt langt inne
  • stå inne for
    garantere for
  • være inne på
    snakke om