Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
77 результатів

Словник букмола 39 oppslagsord

opptil

прийменник

Значення та вживання

  1. opp mot;
    inn mot
    Приклад
    • stanga stod opptil veggen
    • brukt som adverb:
      • komme helt opptil
  2. på det meste;
    inntil
    Приклад
    • torsken kan bli opptil 20 år gammel;
    • opptil 40 prosent har strøket til denne prøven
Сторінка статті

systemisk

прикметник

Значення та вживання

  1. som gjelder et helt system (1)
    Приклад
    • når flere uheldige hendelser skjer tett opptil hverandre, kan det være et systemisk problem
  2. i medisin: som påvirker eller gjelder hele kroppen
    Приклад
    • en systemisk sykdom
  3. i botanikk: som blir sugd opp av planteorganismen gjennom blader og røtter
    Приклад
    • systemiske plantevernmidler
Сторінка статті

tornirisk

іменник чоловічий

Значення та вживання

liten fugl i finkefamilien som blir opptil 13 cm lang, der hannen har rød panne, rødt bryst og brun rygg og hunnen er helt brun;
Carduelis cannabina
Сторінка статті

smijern

іменник середній

Значення та вживання

mykt jern med opptil 0,25 prosent karbon som kan smis, men ikke herdes (1;
til forskjell fra støpejern
Сторінка статті

halv 1

прикметник

Походження

norrønt halfr

Значення та вживання

  1. som utgjør den ene av to (mer eller mindre) like store deler
    Приклад
    • de delte og fikk et halvt brød hver;
    • en halv kilo;
    • to og en halv;
    • en halv omdreining
    • brukt som substantiv:
      • de fikk ikke engang det halve;
      • det halve hadde vært nok;
      • en halv kan vel ikke skade
  2. om mengde, fart eller annen målenhet, som er fylt eller brukes ca. halvparten av maksimal kapasitet;
    halvfull, halvfylt
    Приклад
    • båten gikk med halv fart;
    • spannet var halvt;
    • ta en halv øl
  3. om klokkeslett: 30 minutter før en hel time
    Приклад
    • klokka er halv ti, altså 09.30 eller 21.30
  4. som utgjør opptil halvparten av noe;
    delvis (2), nesten
    Приклад
    • en halv seier
  5. brukt som adverb: delvis, nesten, til en viss grad
    Приклад
    • si noe halvt i spøk;
    • hun svarte halvt smilende;
    • snu seg halvt på stolen
  6. om gjerning, karakter, løfte, sannhet, svar og lignende: ikke komplett, ufullkommen, ufullstendig
    Приклад
    • et halvt løfte;
    • dette er bare en halv løsning

Фіксовані вирази

  • ei halv ei
    en halvflaske brennevin
    • ha ei halv ei på lomma
  • en halv gang
    femti prosent (mer);
    ofte brukt i sammenligninger om mengde, størrelse eller lignende
    • dreie en halv gang rundt sin egen akse;
    • tenke seg om en halv gang til før man handler;
    • temperaturen sank én og en halv gang så raskt som forventet
  • flagge på halv stang
    la flagg henge cirka halvveis ned på flaggstangen som uttrykk for sorg ved dødsfall og begravelse
  • halvt om halvt
    (etter tysk halb und halb) bortimot, så å si
  • med et halvt øre
    uten å høre helt etter
    • lytte til radioen med et halvt øre
  • med et halvt øye
    uten å måtte se nøye;
    med et flyktig blikk
    • at du liker meg, kan jeg se med et halvt øye
  • på halv tolv
    ikke helt rett, skeivt, tilfeldig, uten styring;
    på skeive
    • med hatten på halv tolv;
    • innsatsen har vært litt på halv tolv
Сторінка статті

stamp 1

іменник чоловічий

Походження

av mellomnorsk stampr

Значення та вживання

  1. større åpent kar;
    Приклад
    • en stamp med vann;
    • ha klesvasken i stampen;
    • egne fiskeliner i en stamp
  2. linelengde som går i en stamp (1, 1), jamfør linestamp;
    måleenhet for en viss lengde line (3), oftest mellom 400 og 600 angler
    Приклад
    • linefangster på opptil 250 kg på stampen
Сторінка статті

havniøye

іменник чоловічий

Походження

av hav (1

Значення та вживання

fisk som er kjeveløs, brunsvart og opptil en meter lang, og lever som parasitt på andre fisker som voksen;
Petromyzon marinus
Сторінка статті

henge seg på

Значення та вживання

Se: henge
  1. ta fatt i og holde seg fast
    Приклад
    • syklisten hengte seg på bilen i fart
  2. plassere seg tett opptil
    Приклад
    • hun hengte seg på konkurrenten og gikk forbi like før mål
  3. bli med på
    Приклад
    • henge seg på kritikken
Сторінка статті

henge 2

дієслово

Походження

norrønt hengja, kausativ av hanga; jamfør henge (1

Значення та вживання

  1. få noe til å henge (1, 1)
    Приклад
    • henge jakka på knaggen;
    • henge kniven i beltet;
    • de hengte opp bildene;
    • han har hengt opp klesvasken
  2. ta livet av noen ved kvelning i et reip som henger ned
    Приклад
    • henge den dødsdømte fangen
  3. la del av kroppen henge eller gli ned;
    bøye ned
    Приклад
    • hesten henger hodet ned
  4. feste noe;
    gjøre fast
    Приклад
    • henge kroken på snøret

Фіксовані вирази

  • ha noe å henge fingrene i
    ha noe å gjøre;
    ha det travelt
    • politiet hadde mye å henge fingrene i lørdag kveld
  • henge seg
    begå selvmord ved henging
  • henge seg fast i
    bli sittende fast i
    • grenene hengte seg fast i buksene
  • henge seg opp
    om teknisk innretning: midlertidig slutte å virke;
    gå i stå
    • pc-en har hengt seg opp
  • henge seg opp i
    feste seg ved;
    ikke klare å frigjøre seg fra
    • henge seg opp i detaljer
  • henge seg på
    1. ta fatt i og holde seg fast
      • syklisten hengte seg på bilen i fart
    2. plassere seg tett opptil
      • hun hengte seg på konkurrenten og gikk forbi like før mål
    3. bli med på
      • henge seg på kritikken
  • henge ut noen
    kritisere noen offentlig;
    utlevere noen
    • henge ut folk i sosiale medier;
    • de ble hengt ut som løgnere
Сторінка статті

blokk

іменник жіночий або чоловічий

Походження

fra lavtysk, i betydning 3 og 4 fra engelsk; i betydning 8 fra fransk

Значення та вживання

  1. stort (firkantet) stykke av stein, betong, tre eller lignende
    Приклад
    • granitt brytes i blokker
  2. stabbe (1, 1) som før ble brukt til halshogging
  3. bygning i flere etasjer og med mange leiligheter
    Приклад
    • bo i blokk;
    • bygge nye boliger i blokker på opptil ni etasjer
  4. utmålt område for boring etter olje og gass
    Приклад
    • den norske kontinentalsokkelen er delt inn i felter, som igjen er oppdelt i blokker;
    • staten deler ut blokker i Nordsjøen
  5. redskap til å forme fottøy, hatter og lignende over
  6. heisemekanisme sammensatt av et blokkhus (2) med en eller flere trinser i og festekrok eller festering
  7. sammenheftede ark som lett kan rives av ett for ett
    Приклад
    • møte opp med blokk og penn
  8. sammenslutning av grupper, partier, stater med felles interesser eller formål
    Приклад
    • den borgerlige blokka
  9. ensartet eller sammenhørende enhet
    Приклад
    • reklameinnslagene på tv skal legges i blokker mellom programmene

Фіксовані вирази

  • ha på blokka
    ha som mulighet
    • ha flere navn på blokka
  • legge hodet på blokka
    handle eller opptre på en slik måte at en lett blir utsatt for angrep og kritikk
Сторінка статті

Словник нюношка 38 oppslagsord

opptil

прийменник

Значення та вживання

  1. opp til;
    inn mot;
    Приклад
    • stonga stod opptil veggen
    • brukt som adverb:
      • kome heilt opptil
  2. bortimot;
    Приклад
    • torsken kan bli opptil 20 år gammal
    • brukt som adverb:
      • omsetnaden i fjor var på 20 millionar og kjem nær opptil i år òg
Сторінка статті

systemisk

прикметник

Значення та вживання

  1. som gjeld eit heilt system (1)
    Приклад
    • når fleire uheldige hendingar skjer tett opptil kvarandre, kan det vere eit systemisk problem
  2. i medisin: som påverkar eller gjeld heile kroppen
    Приклад
    • ein systemisk sjukdom
  3. i botanikk: som blir sugd opp av planteorganismen gjennom blad og røter
    Приклад
    • systemiske plantevernmiddel
Сторінка статті

tornirisk

іменник чоловічий

Походження

av irisk

Значення та вживання

liten fugl i finkefamilien som blir opptil 13 cm lang, der hannen har raud panne, raudt bryst og brun rygg, og hoa er heilt brun;
Carduelis cannabina
Сторінка статті

smijern, smijarn

іменник середній

Значення та вживання

mjukt jern med opptil 0,25 prosent karbon som kan smiast, men ikkje herdast (2;
til skilnad frå støypejern
Сторінка статті

stamp 1

іменник чоловічий

Походження

av mellomnorsk stampr

Значення та вживання

  1. større ope kar;
    Приклад
    • ein stamp med vatn i;
    • ha klesvasken i ein stamp;
    • egne line opp i ein stamp
  2. måleining for ei viss lengd line (1, 3), oftast mellom 400 og 600 onglar;
    lengd line som går i ein stamp (1, 1);
    jamfør linestamp
    Приклад
    • linefangstar på opptil 250 kg på stampen
Сторінка статті

havniauge, havniauga

іменник середній

Значення та вживання

fisk som er kjevelaus, brunsvart og opptil 1 m lang og lever som parasitt på andre fiskar som vaksen;
Petromyzon marinus
Сторінка статті

til 1

прийменник

Походження

norrønt til, oftast med genitiv

Значення та вживання

  1. brukt til å uttrykkje reise(mål), sluttpunkt for ei rørsle:
    Приклад
    • køyre til byen;
    • reise til fjells, sjøs;
    • kome til gards;
    • gå til altars;
    • gå, setje seg til bords;
    • gå, leggje seg til sengs;
    • søkke til botnar el. til botns;
    • dra frå stad til stad;
    • følgje (nokon) til døra;
    • gå til dokteren;
    • spele ballen til nokon
    • brukt for å uttrykkje rørsle i ei viss retning:
      • vike til sides;
      • ta av til høgre;
      • vere festa til noko;
      • gå heim, be, ha, få til middag(s);
      • kome til (verda) – bli fødd;
      • setje barn til verda;
      • vakne til ein ny dag;
      • gje noko til nokon;
      • stille til disposisjon;
      • tale til folket;
      • bli til noko (stort);
      • gå til verket – gå i gang;
      • gå hardt til verks – fare hardt fram;
      • vere kalla til misjonær;
      • gjere nokon til lygnar, narr;
      • lese, stryke til eksamen;
      • kome til rette(s), til sin rett;
      • ha tillit til;
      • setje si lit til noko(n);
      • ha, få kjennskap til;
      • tiltjukning til snø
    • som adverb:
      • strøyme til;
      • kome til;
      • slå til – hende; godta eit tilbod;
      • friskne til;
      • isen frys til;
      • lyte, måtte til – måtte gje seg; måtte gjere noko
  2. brukt for å uttrykkje tilstand:
    Приклад
    • liggje til sengs;
    • stå til rors;
    • vere langt til havs;
    • sitje til bords;
    • vere til stades;
    • reise til fots;
    • stå til rådvelde;
    • hus til leige;
    • ha til eige
      • stå lagleg til;
      • det står bra til;
      • vere glad til;
      • halde til (på ein stad)
  3. brukt til å uttrykkje retning, rørsle, overgang:
    Приклад
    • utsyn til sjøen;
    • snu ryggen til noko(n);
    • ta til gråten, kniven;
    • ta til beins;
    • andlet til andlet;
    • lytte, smile til noko(n);
    • referere, syne til ei sak;
    • vere villig til noko;
    • teikn til betring;
    • fryse til is;
    • trollet vart til stein;
    • bli kåra, utnemnd, vald til bisp;
    • kome til syne(s)
  4. brukt for å uttrykkje grense, tidspunkt:
    Приклад
    • åkeren når ned til elva;
    • stå i vatn til knes el. knea;
    • eit oppgåvesvar til toppkarakter;
    • her er rom til tolv;
    • bli ferdig til våren;
    • vente til seinare;
    • flytte inn til jul;
    • til dauden skil oss;
    • kjøpe bil til hundre tusen;
    • det kostar frå fem til ti tusen;
    • frå 1972 til i dag;
    • til same tid;
    • alt til si tid;
    • til alle tider;
    • no til dags
  5. brukt for å uttrykkje føremål:
    Приклад
    • ta åkeren til veg;
    • ordne alt til eigen fordel;
    • få boka til gjennomsyn;
    • kome til hjelp;
    • reiskap til å grave med;
    • rope inn til mat;
    • rå til noko;
    • duge til noko;
    • kle seg til fest;
    • ha graut til middag(s);
    • ha pengar til bil;
    • ha noko til merke;
    • høve til bonde;
    • vere noko, mykje til talar;
    • til gagns – grundig; sjå gagn
  6. brukt for å uttrykkje evne, høve, utveg, årsak:
    Приклад
    • vere dårleg til beins;
    • i form til å sykle;
    • vere til glede, til hjelp, til skade, til sorg;
    • ein skuff til å låse;
    • grunn til å gråte;
    • vere opphav til noko
  7. brukt for å uttrykkje samband, omsyn:
    Приклад
    • knyte seg til noko(n);
    • drikke vatn til maten;
    • høyre til;
    • det ligg til slekta;
    • bispen til Agder;
    • bli rekna til familien;
    • har du sett noko til det?
    • ein tulling til mann
  8. brukt for å uttrykkje samanlikning:
    Приклад
    • for stor til å gråte;
    • for god til å kaste;
    • ho er klok til å vere så lita;
    • ha råd til, rett til noko
  9. brukt for å uttrykkje eigedomstilhøve, årsak:
    Приклад
    • mor til jenta;
    • bror til snikkaren – åt, av;
    • ha bispen til morbror – som;
    • nykelen til huset
  10. brukt framfor infinitivsmerke:
    Приклад
    • vere snar til å gå
  11. i samansetningar med adverb:
    Приклад
    • inntil;
    • opptil el. opp til
  12. som konjunksjon: til dess at
    Приклад
    • eg blir her til ho kjem;
    • han sprang til han stupte

Фіксовані вирази

  • sleppe til
    få plass;
    få vere med
    • han slepp ikkje til på kjøkenet
  • slumpe til
    hende på slump
  • ta til
    byrje, starte
  • vere til
    finnast, eksistere
Сторінка статті

hengje 2, henge 4

hengja, henga

дієслово

Походження

norrønt hengja, kausativ av hanga; jamfør henge (3

Значення та вживання

  1. få noko til å henge (3, 1)
    Приклад
    • hengje frakken på knaggen;
    • hengje kniven i beltet;
    • dei hengde opp bileta;
    • ho har hengt kjøtet til røyking
  2. ta livet av nokon med å kvele dei i eit reip som heng ned
    Приклад
    • hengje den dødsdømde fangen
  3. la del av kroppen henge eller gli ned;
    bøye ned
    Приклад
    • ho hengjer hovudet mellom knea
  4. feste noko;
    gjere fast
    Приклад
    • hengje kroken på snøret

Фіксовані вирази

  • ha noko å hengje fingrane i
    ha noko å gjere;
    ha det travelt
    • redaksjonen har meir enn nok å hengje fingrane i
  • hengje seg
    gjere sjølvmord med henging
  • hengje seg fast i
    bli sitjande fast i
    • jakka hengde seg fast i ein piggtråd
  • hengje seg opp
    om teknisk innretning: mellombels slutte å verke;
    gå i stå
    • datasystemet har hengt seg opp
  • hengje seg opp i
    feste seg ved;
    ikkje greie å frigjere seg frå
    • hengje seg opp i detaljar
  • hengje seg på
    1. ta fatt i og halde seg fast
      • det er farleg å hengje seg på bilar i fart
    2. plassere seg tett opptil
      • ho hengde seg på konkurrenten og gjekk forbi like før mål
    3. bli med på
      • hengje seg på kritikken
  • hengje ut nokon
    kritisere nokon offentleg;
    utlevere nokon
    • hengje ut folk i sosiale medium;
    • dei vart hengde ut som juksemakarar
Сторінка статті

svartskate

іменник жіночий

Значення та вживання

skate (1 med svart underside, kan bli opptil to meter;
Dipturus nidarosiensis
Сторінка статті

sukkertare

іменник чоловічий

Значення та вживання

brunalge som kan bli opptil 4 meter;
Saccharina latissima
Сторінка статті