Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
12 treff

Bokmålsordboka 1 oppslagsord

opprette

verb

Opphav

av opp og rette (2

Betydning og bruk

  1. sette i gang;
    stifte, grunnlegge
    Eksempel
    • opprette en bedrift
  2. få i stand
    Eksempel
    • opprette et testament
Artikkelside

Nynorskordboka 11 oppslagsord

igjen

adverb

Opphav

jamfør norrønt í gegn ‘imot’

Tyding og bruk

  1. tilbake til same staden;
    Døme
    • kome heim igjen;
    • kom snart igjen!
  2. tilbake på same staden;
    Døme
    • halde igjen;
    • ho lever igjen etter at mannen døydde;
    • etle igjen noko;
    • bli verande igjen
  3. på ny;
    Døme
    • byrje på skulen igjen;
    • gjere noko om igjen
  4. brukt om tilhøve eller tilstand som er slutt eller blir oppretta på nytt;
    Døme
    • få igjen noko ein har lånt vekk;
    • byggje kyrkja opp igjen etter brannen;
    • finne igjen noko ein har mista;
    • friskne til igjen;
    • kjenne igjen ein gammal klassekamerat
  5. brukt i uttrykk for å lukke, fylle og liknande;
    Døme
    • lat igjen døra!
    • knyt igjen sekken!
    • skispora fauk fort igjen
  6. brukt for å vise at noko er gjeve som vederlag, er late tilbake eller er til rest;
    Døme
    • ha noko igjen for bryet;
    • dette skal du ha igjen!
    • det er litt igjen i flaska

Faste uttrykk

  • igjen og igjen
    gong på gong;
    opp att og opp att
    • dei gjorde den same feilen igjen og igjen
  • sitje igjen
    bli tilbake etter skuletid som straff
  • ta igjen
    1. nå igjen;
      innhente;
      ta att (1)
      • ho tok dei igjen i bakken
    2. gjere motstand;
      hemne
      • han ville ikkje slåst, og tok aldri igjen
    3. rette opp, bøte på;
      kompensere;
      ta att (3)
      • ta igjen for mange år med stillstand i næringa
Artikkelside

attende

adverb

Uttale

-enˊde

Opphav

opphavleg att (eller å) ende

Tyding og bruk

  1. Døme
    • dei vart fort jaga attende;
    • kome attende
    • om tid:
      • langt attende i tida
    • i overført tyding:
      • kome attende til ei sak
  2. om tidlegare tilhøve eller tilstand som blir oppretta igjen: tilbake (3)
    Døme
    • krevje pengane attende;
    • dra søknaden attende
  3. om utvikling til ringare eller tidlegare tilhøve:
    Døme
    • folketalet går attende;
    • det går attende med dei
  4. att (på same staden)
    Døme
    • halde attende
  5. i overført tyding: lenger bak;
    Døme
    • stå attende – stå til atters
Artikkelside

att

adverb

Opphav

norrønt aptr

Tyding og bruk

  1. Døme
    • gå att i båten;
    • han sprang utan å sjå seg att
  2. tilbake til same staden;
    Døme
    • kome heim att;
    • ho fekk att det ho hadde lånt bort
  3. tilbake, igjen (2) (på same staden)
    Døme
    • stå att;
    • sitje att (på skulen)
  4. om rest eller leivning: igjen (2)
    Døme
    • gløyme att noko;
    • er det langt att før vo er framme?
    • kaste det som vart att;
    • no står det berre att å seie takk
  5. som hender ein gong til;
    på nytt;
    Døme
    • dei har spurt etter deg att;
    • friskne til att;
    • dei har byrja å røre på seg att;
    • så sette ho seg att;
    • gjere noko opp att og opp att
  6. om tilhøve eller tilstand som er slutt eller blir oppretta på nytt: igjen (4)
    Døme
    • finne att;
    • kjenne att;
    • nå nokon att;
    • rive ned att;
    • byggje opp att;
    • reise seg att
  7. om stenging, fylling eller dekking av ei opning og liknande: igjen (5)
    Døme
    • late att døra;
    • kneppe att frakken;
    • knyte att sekken;
    • fylle att holet;
    • vegen snødde att
  8. (til) vederlag (for);
    Døme
    • ha noko att for bryet;
    • få mykje att for pengane

Faste uttrykk

  • att fram
    bak fram;
    bakvend
    • ta på seg genseren att fram
  • att og fram
    1. i rørsle mellom to punkt;
      fram og tilbake (1)
      • gå att og fram på vegen
    2. om og men
      • det var mykje att og fram før dei bestemte seg
  • gje att
    1. om handel: gje vekslepengar
      • gje att på ein tiar
    2. fortelje att;
      referere (2)
      • gje att noko ein har høyrt
  • gå att
    1. vise seg etter døden
      • historier om døde som går att
    2. vise seg på nytt (fleire gonger);
      stadig dukke opp
      • ei formulering som går att i mange avtalar
  • halde att
    1. hindre ei rørsle framover;
      bremse ei utvikling
      • regjeringa tek ansvar ved å halde att på pengebruken
    2. ikkje sleppe frå seg
      • forfattaren veit å halde att dei siste brikkene i krimgåta;
      • visse typar utstyr blir stadig haldne att i leveransane
  • sitje att
    måtte bli att på skulen etter skuletid som straff;
    sitje igjen
  • vite korkje att eller fram
    vere rådvill;
    vere forvirra
    • han vart så forferda at han visste korkje att eller fram
Artikkelside

hotline

substantiv hankjønn

Uttale

håˊtlain

Tyding og bruk

  1. direkte telefonlinje til bruk i krisesituasjonar
    Døme
    • ein hotline vart oppretta for dei streikeramma;
    • ein hotline mellom Washington og Beijing
  2. særleg kommunikasjonskanal, ofte telefonlinje, der ein kan tipse om ulovlege ting, spørje om råd eller liknande
    Døme
    • hotlinen til politiet har fått over 1000 tips;
    • ein hotline for varslarar
  3. direkte kommunikasjonskanal til nokon, ofte autoritetspersonar
    Døme
    • han hadde hotline til ministeren;
    • ein hotline til gudane
Artikkelside

kriseteam

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

team som har til oppgåve å yte hjelp til menneske i ein krisesituasjon
Døme
  • kommunen har oppretta eit kriseteam
Artikkelside

revolusjonsdomstol

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

domstol oppretta i samband med ein revolusjon (1)
Artikkelside

diskusjonsgruppe

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

gruppe som kjem saman, anten fysisk eller via internett, for å diskutere
Døme
  • dei oppretta nyleg ei diskusjonsgruppe for politikk
Artikkelside

Nato, NATO

forkorting

Opphav

frå engelsk, forkorting for North Atlantic Treaty Organization

Tyding og bruk

nordatlantisk forsvarssamband oppretta i 1949 som ein militær allianse mellom landa som er medlemmer
Døme
  • landet har vore medlem av Nato sidan starten
Artikkelside

kongeleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som gjeld, høyrer til eller er knytt til eit kongehus
    Døme
    • kongeleg familie;
    • det kongelege slottet;
    • eit utval oppretta ved kongeleg resolusjon
  2. brukt som substantiv: person som er medlem av eit kongehus
    Døme
    • ho fekk eit møte med dei kongelege
  3. som høver for ein konge;
    mektig
    Døme
    • eit kongeleg utsyn;
    • kongeleg mottaking
    • brukt som adverb
      • more seg kongeleg
Artikkelside

disiplinærsak

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

sak (1) som blir ført (internt i institusjon, bedrift, idrettsklubb eller liknande) mot ein person som er skulda for brot på eit reglement;
Døme
  • fotballkrinsen har oppretta disiplinærsak mot spelaren
Artikkelside