Avansert søk

Nynorskordboka 218 oppslagsord

verb

norrønt vaxa

om menneske og dyr: auke i lengd, høgd, omfang og liknande;
bli større
Døme
- jenta har vakse ti cm på eitt år;
- lamma veks og trivst;
- det voks fram ei ny tann;
- håret veks ut att
bli meir erfaren, mogen eller reflektert;
utvikle seg
Døme
- han voks med ansvaret;
- ho har vakse mykje etter at ho begynte å studere
om plante: gro (2, 2);
finnast (1), trivast (2)
Døme
- treet har vakse seg stort;
- gulrota veks best i sandjord;
- eika veks ikkje nordafjells
auke i mengd, tal, styrke og liknande;
stige (2, 3)
Døme
- elva veks;
- medlemstalet voks til nye høgder;
- irritasjonen voks jo lenger han måtte vente

ikkje vekse på tre
vere sjeldan
gode kokkar veks ikkje på tre
vekse att
bli dekt av vokstrar;
gro att/til
vekse av seg
utvikle seg vekk frå sjukdom, svakheit og liknande fordi ein blir eldre eller mognare
ho har vakse av seg allergien;
vi håpar han veks av seg desse nykkene
vekse frå kvarandre
utvikle seg i kvar si retning
vekse frå seg
ikkje vekse meir;
ikkje bli høgare eller større
vekse i munnen
om mat: vere uråd å tyggje eller svelgje fordi maten byr ein imot, eller fordi ein er oppskaka
maten var harsk og voks i munnen på meg
vekse med oppgåva
bli meir dugande etter kvart som oppgåvene blir vanskelegare
elevane veks med oppgåvene
vekse opp
1. nå vaksen alder
  dei fikk fem barn, men berre tre av dei voks opp;
  han voks opp langs kysten
2. vere van med frå barndomen
  da eg voks opp, var det taco kvar fredag;
  ho er vaksen opp med klassisk musikk
vekse over hovudet
bli for omfattande eller vanskeleg
oppgåvene voks over hovudet på meg;
utgiftene veks oss over hovudet
vekse til
1. om person: bli eldre;
  bli større
  yngsteguten har vakse til
2. bli dekt med vokstrar;
  gro att/til
vekse ut av
1. bli for stor til klesplagg og liknande
  eg har vakse ut av buksa mi
2. ikkje ha stor nok plass
  butikken veks ut av lokala sine

substantiv inkjekjønn

norrønt gras

plante(r) i grasfamilien eller andre liknande (blomsterlause) vekstar som veks i store mengder
Døme
- liggje i det grøne, duftande graset;
- graset veks;
- graset kitla mellom tærne
gras (1) som dekkjer eit område, til dømes beitemark, plen eller idrettsbane
Døme
- spele tennis på gras
blad og stilk på rotvekst eller liknande;
til dømes potetgras
hasj, marihuana
Døme
- røykje gras

bite i graset
tole nederlag;
tape (2, 2)
graset er alltid grønare på andre sida av gjerdet
det andre har, verkar betre enn det ein sjølv har
medan graset gror, døyr kua
dersom førebuingane tek for lang tid, blir det heile for seint eller uaktuelt
på gras
på vent;
i bakhanda
ha ein vikar gåande på gras i tilfelle ein fast tilsett blir sjuk
som eld i tørt gras
svært fort
rykta spreidde seg som eld i tørt gras
tene pengar som gras
tene mykje pengar raskt