Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 64 oppslagsord

regulere

regulera

verb

Opphav

frå latin; av regula ‘regel’

Tyding og bruk

ordne, leie eller dirigere (etter ein viss plan)

Døme

regulere trafikken;
dei regulerte prisane etter at renta steig;
kommunen har planar om å regulere område til bustader;
ungane må lære å regulere kjenslene sine

brukt som adjektiv:
- eit regulert vassdrag

Artikkelside

volum

substantiv inkjekjønn

Uttale

voluˊm eller voˊlum

Opphav

gjennom fransk; frå latin ‘bok som er vunden om ein (skrift)rull’, av volvere ‘rulle, snu’

Tyding og bruk

romfang, rominnhald, kubikkinnhald
Døme
- finne volumet med å dividere massen med tettleiken
mengd (2), kvantum
- - produksjonsvolum
lydstyrke, klangrikdom
Døme
- røysta hadde stort volum;
- regulere volumet på høgtalaren
band av større bokverk
Døme
- eit verk på tre volum

Artikkelside

tilbakemelding

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

svar tilbake om korleis nokon reagerer på noko ein har sagt eller gjort;
respons
Døme
- læraren skreiv grundige tilbakemeldingar til elevane;
- dei har fått mange positive tilbakemeldingar på arrangementet
det å føre informasjon, data og liknande tilbake til utgangspunktet, til dømes opplysningar om resultatet av ein prosess til den som har sett prosessen i gang, slik at informasjonen eventuelt kan regulere eller tilpasse den opphavlege prosessen;
tilbakekopling (1), tilbakemating

Artikkelside

tilbakemating

substantiv hokjønn

Opphav

etter engelsk feedback

Tyding og bruk

det å føre informasjon, data og liknande tilbake til utgangspunktet, til dømes opplysningar om resultatet av ein prosess til den som har sett prosessen i gang, slik at informasjonen eventuelt kan regulere eller tilpasse den opphavlege prosessen;

tilbakekopling (1), tilbakemelding (2)

Artikkelside

tilbakekopling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å føre informasjon, data og liknande tilbake til utgangspunktet, til dømes opplysningar om resultatet av ein prosess til den som har sett prosessen i gang, slik at informasjonen eventuelt kan regulere eller tilpasse den opphavlege prosessen;
tilbakemating, tilbakemelding (2)
forsterka effekt der endring av éin variabel påverkar ein annan variabel, som igjen verkar tilbake på den første
Døme
- tilbakekoplingar kan gjere at klimaendringar skjer raskare

Artikkelside

trust

substantiv hankjønn

Uttale

trust eller trøst

Opphav

frå engelsk, opphavleg ‘tillit’; samanheng med trøyst

Tyding og bruk

samskipnad av økonomiske føretak med det føremålet å bli einerådande i ein bransje og dermed kunne regulere produksjon og prisar utan konkurranse

Døme

eigedomen er eigd av eit trust

Artikkelside

vasstilførsel

substantiv hankjønn

vasstilførsle

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

tilførsel (1) av vatn;

vassforsyning

Døme

damanlegget skal regulere vasstilførselen

Artikkelside

trafikksanering

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å regulere motortrafikken for å skape eit betre bumiljø

Døme

byen treng å gjennomføre ei trafikksanering av sentrum

Artikkelside

velregulert

adjektiv

Opphav

jamfør regulere

Tyding og bruk

ordna på ein god måte gjennom lover og reglar

Døme

eit velregulert samfunn

Artikkelside

bass

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom italiensk basso; frå mellomalderlatin bassus ‘djup’

Tyding og bruk

djupaste mannsrøyst
Døme
- syngje bass
songar med bass (1)
Døme
- han er bass i koret
djupaste røyst i ein komposisjon
Døme
- setje bass til ein melodi
del(ar) av eit musikkinstrument som får fram dei djupaste tonane
Døme
- eit piano med rik klang, særleg i bassen
djupaste del av eit tonespektrum
Døme
- regulere bassen på radioen
kortform av kontrabass, elbass
i hornmusikk: tuba

Artikkelside

Resultater per side: