Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
62 treff

Nynorskordboka 62 oppslagsord

regulere

regulera

verb

Opphav

frå latin; av regula ‘regel’

Tyding og bruk

ordne, leie eller dirigere (etter ein viss plan)
Døme
  • regulere trafikken;
  • dei regulerte prisane etter at renta steig;
  • kommunen har planar om å regulere område til bustader;
  • ungane må lære å regulere kjenslene sine
  • brukt som adjektiv:
    • eit regulert vassdrag
Artikkelside

trust

substantiv hankjønn

Uttale

trust eller  trøst

Opphav

frå engelsk, opphavleg ‘tillit’; samanheng med trøyst

Tyding og bruk

samskipnad av økonomiske føretak med det føremålet å bli einerådande i ein bransje og dermed kunne regulere produksjon og prisar utan konkurranse
Døme
  • eigedomen er eigd av eit trust
Artikkelside

vasstilførsel

substantiv hankjønn

vasstilførsle

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

tilførsel (1) av vatn;
Døme
  • damanlegget skal regulere vasstilførselen
Artikkelside

trafikksanering

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å regulere motortrafikken for å skape eit betre bumiljø
Døme
  • byen treng å gjennomføre ei trafikksanering av sentrum
Artikkelside

velregulert

adjektiv

Opphav

jamfør regulere

Tyding og bruk

ordna på ein god måte gjennom lover og reglar
Døme
  • eit velregulert samfunn
Artikkelside

bass

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom italiensk basso; frå mellomalderlatin bassus ‘djup’

Tyding og bruk

  1. djupaste mannsrøyst
    Døme
    • syngje bass
  2. songar med bass (1)
    Døme
    • han er bass i koret
  3. djupaste røyst i ein komposisjon
    Døme
    • setje bass til ein melodi
  4. del(ar) av eit musikkinstrument som får fram dei djupaste tonane
    Døme
    • eit piano med rik klang, særleg i bassen
  5. djupaste del av eit tonespektrum
    Døme
    • regulere bassen på radioen
  6. kortform av kontrabass, elbass
  7. i hornmusikk: tuba
Artikkelside

stille 4

stilla

verb

Opphav

norrønt stilla; av still (2

Tyding og bruk

  2. Døme
    • tablettane stilte dei verste smertene
  3. Døme
    • det vart sagt at ho kunne stille blod
  4. setje på eit visst punkt;
    Døme
    • stille klokka;
    • stille forgassaren
  5. stemme eit instrument
    Døme
    • stille fela

Faste uttrykk

  • stille klokka etter noko/nokon
    vite kva klokkeslett det er ut frå noko som skjer regelbunde eller på eit fast tidspunkt
    • eg kan stille klokka etter toget;
    • han levde så regelbunde at naboane kunne stille klokka etter han
  • stille seg
    gå varsamt;
    liste seg;
    stiltre seg
    • dei stiller seg fram;
    • ho stilte seg over golvet;
    • han prøvde å stille seg innpå dei
Artikkelside

sjalusi 2

substantiv hankjønn

Opphav

same opphav som sjalusi (1 kalla slik fordi ein innanfrå kunne sjå det som skjedde utanfor utan å bli sett sjølv

Tyding og bruk

gardin eller skjerm av breie, tynne ribber som ein kan regulere
Artikkelside

tannregulering

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å regulere eller rette tannstillinga eller feil ved kjevane
    Døme
    • ho treng tannregulering
  2. stativ av metalltråd eller liknande som blir montert på tennene for å endre tannstillinga eller rette feil ved kjevane
    Døme
    • ein tenåring med tannregulering
Artikkelside

tannhjul

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

hjul med taggar som saman med andre tannhjul eller ei tannstong blir brukt til å overføre kraft og regulere fart ved roterande rørsle i maskinar;
jamfør tann (2)
Døme
  • to tannhjul som grip inn i kvarandre
Artikkelside