Avansert søk

11 treff

Nynorskordboka 11 oppslagsord

ode

substantiv hankjønn eller hokjønn

Opphav

av gresk , opphavleg ‘song’

Tyding og bruk

høgstemt lyrisk dikt som lovprisar allmennmenneskelege, etiske, religiøse eller politiske idear;
Døme
  • teksten er ei ode til freden

od 2

adjektiv

Opphav

norrønt óðr

Tyding og bruk

  1. om dyr: brunstig, paringshuga

melodi

substantiv hankjønn

Opphav

frå gresk , av melos ‘song, melodi’ og ode ‘dikt, song’

Tyding og bruk

  1. rekkje med tonar som følgjer etter kvarandre og utgjer ein heilskap
    Døme
    • nynne ein melodi;
    • setje melodi til eit dikt;
    • visa går på melodien ‘Den dag kjem aldri’
  2. tonegang i eit språk eller ei ytring
    Døme
    • lytte til melodien i språket
  3. i overført tyding: gjennomgangsmelodi (2)
    Døme
    • same melodien går igjen i kommunar over heile landet

Faste uttrykk

  • finne melodien
    finne saman (og lage god stemning);
    finne harmoni
    • gjestene og bygdefolket fann melodien

katode

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør -ode

Tyding og bruk

negativ elektrode i til dømes elektronrøyr;
motsett anode

anode

substantiv hankjønn

Uttale

anoˋde

Opphav

frå gresk; jamfør ana- og -ode

Tyding og bruk

Døme
  • aniona går til anoden

komedie

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk komos ‘gilde’ og ode ‘song’

Tyding og bruk

  1. skodespel eller film med lett og morosamt innhald;
    til skilnad frå tragedie (1)
  2. handling eller opptrinn som minner om komedie (1);
    Døme
    • spele komedie for kvarandre;
    • rettssaka var ein rein komedie

prosodi

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk pros ‘til, med’ og ode ‘song’

Tyding og bruk

  1. i språkvitskap: (lære om) fonetiske fenomen som omfattar rekkjer av språklydar (til dømes stavingar og ord), mellom anna trykk og tonelag
  2. lære om (antikk) versekunst: verselære bygd på stavingslengd

diode

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk di- og hodos ‘veg’; av di- (1 og -ode

Tyding og bruk

elektrisk komponent med to elektrodar (ein anode og ein katode) der straumen går i éi retning, frå anoden til katoden

elektrode

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk hodos ‘veg’, laga av den engelske kjemikaren M. Faraday, 1791–1867; av elektro- og -ode

Tyding og bruk

tråd eller plate som leier elektrisk straum til eller frå væske eller gass
Døme
  • negativ elektrode

parodi

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom fransk, frå latin, av gresk para- og ode ‘song’; jamfør para-

Tyding og bruk

  1. spottande etterlikning eller karikering av eit kjent kunstverk, særleg dikting
    Døme
    • ein parodi på ‘Ja, vi elsker’
  2. herming etter eller vrengjebilete av ein person
    Døme
    • lage ein parodi på statsministeren
  3. mislykka presentasjon eller gjennomføring
    Døme
    • ein parodi på godt teater;
    • saksførehavinga var rein parodi