Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
30 treff

Nynorskordboka 30 oppslagsord

levere

levera

verb

Opphav

gjennom lågtysk levereren og fransk livrer; frå latin liberare ‘gjere fri’, av liber ‘fri’

Tyding og bruk

  1. gje frå seg
    Døme
    • levere varer kvar onsdag;
    • dei leverer fisk til oppkjøparar;
    • du må levere pakka til henne personleg;
    • han leverte attende bøkene han hadde lånt
  2. Døme
    • solcellepanelet leverer straum til hytta;
    • du har levert eit godt arbeid her;
    • artisten leverte på konserten
  3. leggje fram
    Døme
    • dei må levere prov for at påstanden stemmer

Faste uttrykk

  • levere varene
    yte det som er lova eller venta
    • forfattaren leverer varene i oppfølgjaren
Artikkelside

stafett

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk, frå italiensk av staffa ‘stigbøyel’; opphavleg frå germansk ‘steg’

Tyding og bruk

  1. om eldre forhold: (ridande) ilbod, kurer
  2. lagkonkurranse, der kvar deltakar gjennomfører ein del av den totale distansen;
    jamfør stafettløp
    Døme
    • springe stafett;
    • vinne 4 x 100 m stafett
  3. i overført tyding: oppdrag, bodskap eller liknande som blir levert vidare i ubroten rekkje
    Døme
    • den nye boka skal ta stafetten vidare;
    • han kunne ikkje svare på spørsmålet, så stafetten gjekk vidare
  4. Døme
    • føre stafetten vidare;
    • miste stafetten
Artikkelside

avtak

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør ta

Tyding og bruk

det å ta unna;
det å få levert til dømes fangst eller varer
Døme
  • avtaket av ferskfisk er for lite
Artikkelside

spotpris

substantiv hankjønn

Uttale

spåtˊt-

Opphav

førsteleddet frå engelsk ‘punkt’, jamfør on the spot ‘med det same’

Tyding og bruk

pris på ei vare (særleg i kraftmarknaden) som blir levert neste døgn
Døme
  • spotprisen på straum
Artikkelside

nakkeskinn

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør skinn

Tyding og bruk

hud i nakken på dyr
Døme
  • bere kattungane i nakkeskinnet

Faste uttrykk

  • ta nokon i nakkeskinnet
    handsame nokon strengt og bestemt
    • eg må ta meg sjølv i nakkeskinnet og få levert oppgåva
Artikkelside

kvittere

kvittera

verb

Opphav

gjennom lågtysk, frå mellomalderlatin, opphavleg av latin quietus ‘roleg’; jamfør kvitt (3

Tyding og bruk

  1. gje skriftleg prov for at noko er betalt eller motteke
    Døme
    • kvittere for ein sum
  2. gjere gjengjeld
    Døme
    • han kvitterte for gåva med ei takketale

Faste uttrykk

  • kvittere ut
    • få levert mot kvittering
      • kvittere ut pengane
    • gjere seg ferdig med
      • kvittere ut ei sak
Artikkelside

franko 2

adverb

Opphav

frå italiensk (porto) franco ‘fri (sending)'; same opphav som frank

Tyding og bruk

med porto eller frakt betalt føreåt;
fritt levert

Faste uttrykk

  • gratis og franko
    utan kostnad
    • dei fekk det gratis og franko
Artikkelside

fiks

adjektiv

Opphav

gjennom tysk; frå latin ‘fast’

Tyding og bruk

  2. Døme
    • fiks løysing;
    • fiks og leikande språkbruk;
    • ein fiks måte å gjere det på
    • brukt som adverb
      • ein fikst produsert film
  3. nett og elegant, særleg i kleda
    Døme
    • fikse klede

Faste uttrykk

  • fiks ferdig
    heilt ferdig eller budd;
    klar
    • i går kom den nye vaskemaskinen på plass, fiks ferdig til bruk;
    • få middagen levert fiks ferdig på døra
  • fiks idé
    vrang, urimeleg eller innbilt oppfatning eller førestilling som ein ikkje greier å lausrive seg frå;
    tvangsførestilling
Artikkelside

ferdig

adjektiv

Opphav

norrønt ferðugr; truleg påverka av lågtysk verdich med opphavleg tyding ‘klar til ferd’

Tyding og bruk

  1. som er avslutta, tillaga, fullført eller i stand
    Døme
    • huset er ferdig;
    • gjere ferdig julebaksten;
    • bli ferdig med leksene
    • brukt som adverb
      • ei ferdig etterforska sak
  2. Døme
    • eg er ferdig til å fare;
    • ferdig til strid;
    • klar, ferdig, gå!
  3. ikkje lenger kvalifisert, aktuell eller brukande;
    Døme
    • han er ferdig som politikar;
    • sykkelen er ferdig for godt
  4. Døme
    • vere heilt ferdig etter turen
  5. som er nær ved eller på nippet
    Døme
    • ferdig til å sprekke

Faste uttrykk

  • fiks ferdig
    heilt ferdig eller budd;
    klar
    • i går kom den nye vaskemaskinen på plass, fiks ferdig til bruk;
    • få middagen levert fiks ferdig på døra
  • vere ferdig med
    ikkje lenger gjere, ha omgang med eller bry seg om;
    ha lagt noko eller nokon bak seg
    • fest og fyll er eg ferdig med!
Artikkelside

tilkøyrd

adjektiv

Tyding og bruk

som er køyrd til ein stad og levert
Døme
  • tilkøyrd jord
Artikkelside