Avansert søk

Nynorskordboka 15 oppslagsord

kulse

kulsa

verb

Opphav

samanheng med norrønt kala ‘gjere kald, få til å fryse’

Tyding og bruk

ha eller få kuldegys;
småfryse
Døme
- kulse i ryggen;
- ho kulsa i den tynne kjolen
grøsse

kulsen

adjektiv

Tyding og bruk

som lett kulsar;
frostal
Døme
- han er litt kulsen
kald, kjølig
Døme
- ein kulsen vind

kald

adjektiv

Opphav

norrønt kaldr

Tyding og bruk

med låg temperatur;
kjølig (1), sval (2;
avkjølt
Døme
- friskt og kaldt vatn;
- kjøle seg ned med kald drikke;
- eg er kald på føtene;
- maten blir kald;
- i dag er det tre grader kaldt ute;
- det var kaldare i går enn det er i dag;
- det var den kaldaste sommaren på 50 år
- brukt som adverb:
  blåse kaldt
uhyggjeleg (2);
hard (4), kjenslelaus (2)
Døme
- eit kaldt smil;
- kalde auge
- brukt som adverb:
  han lo kaldt;
  ho såg kaldt på meg
roleg (4), uredd (2)
Døme
- spelaren er kald framfor mål

Faste uttrykk

få ei kald skulder
møte lite forståing
få kalde føter
vilje dra seg unna
ho fekk kalde føter og ville bryte samarbeidet
gå kaldt nedetter ryggen på
kulse, grøsse
filmen fekk det til å gå kaldt nedetter ryggen på meg
halde hovudet kaldt
tenkje klart eller bevare dømekrafta, særleg i ein vanskeleg situasjon
helle/slå kaldt vatn i blodet på nokon
dempe sterke kjensler hos nokon
kald fisk
hard og omsynslaus person
kald krig
spent og fiendtleg tilhøve mellom to eller fleire statar, men utan våpenbruk
kalde fargar
fargar som inneheld mest blått (som verkar kalde)
med kaldt blod
utan skruplar;
roleg og med overlegg

ise

isa

verb

Opphav

norrønt ísa

Tyding og bruk

fryse, bli til is
Døme
- ise til botnar
dekkje med is;
bli dekt av is
Døme
- båten var ist over det heile;
- vengene på flyet hadde lett for å ise;
- det iser under skiene;
- skiene iser
leggje ned i is
Døme
- fisken blir ist i kasser
blåse iskaldt
Døme
- vinden iste kaldt
skape ei iskald kjensle;
gå iskaldt gjennom, kulse
Døme
- frosten iser gjennom dei;
- det iser i tennene

Faste uttrykk

ise av
fjerne is (til dømes frå eit kjøleskap)
ise ned
bli tyngd ned av is (til dømes om båt)

hold

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt hold

Tyding og bruk

kjøt på kroppen

Faste uttrykk

i godt hold
fyldig, lubben
rysje i holdet
kulse, grøsse

småfryse

småfrysa

verb

Tyding og bruk

fryse litt;

jamfør små- (2)

Døme

gå og småfryse i berre skjorta

gå kaldt nedetter ryggen på

Tyding og bruk

kulse, grøsse;

Sjå: kald

Døme

filmen fekk det til å gå kaldt nedetter ryggen på meg

rysje i holdet

Tyding og bruk

kulse, grøsse;

Sjå: hold

kulsing

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å kulse (1);

Døme

det gjekk ei kulsing gjennom han

kuls

substantiv hankjønn

Opphav

Tyding og bruk

kjensle av kulde;

Resultater per side: