Avansert søk

Nynorskordboka 231 oppslagsord

kamp 1

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom lågtysk; frå latin campus ‘(slag)mark’

Tyding og bruk

fiendtleg samanstøyt;
slag, strid
Døme
- vere i kamp;
- ein kamp på liv og død;
- rundt 1000 soldatar fall i kamp;
- kampane ved Verdun
- - frigjeringskamp
slagsmål
Døme
- det vart ein kamp på tørre nevane
- - nevekamp
  - slåstkamp
i idrett: konkurranse, kappestrid
Døme
- ein kamp mellom Viking og Brann
- - fotballkamp
  - landskamp
krafttak for å oppnå noko eller vinne over noko eller nokon;
konflikt eller motsetnad mellom stridande interesser
Døme
- kjempe ein kamp for å bli trudd;
- det er kamp om studieplassar;
- kampen mot fattigdom;
- mane til kamp mot korrupsjon;
- mange gjev opp utan kamp;
- ein kamp mellom by og land
- - klassekamp
  - maktkamp
  - valkamp

Faste uttrykk

gje opp kampen
gje opp å kjempe
i kampens hete
i ein opphissa situasjon der ein slåss for eigne saker og meiningar
det var mykje som kom fram i kampens hete
kamp på kniven
hard kamp
det er ein kamp på kniven for å halde på lokalsjukehusa
kampen for tilværet
kampen for å overleve
ta opp kampen
begynne å kjempe

kamp 2

substantiv hankjønn

Opphav

samanheng med koppul

Tyding og bruk

brei eller rundvoren fjelltopp
gråstein, hard stein;
koppul

eld

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt eldr

Tyding og bruk

flamme (1, 1) frå noko som brenn ved høg temperatur;
loge (2, fyr (2, 1)
Døme
- setje eld på huset;
- sprute eld
haug av ved, kvister og anna som skal brennast eller brenn;
bål
Døme
- gjere opp eld;
- sitje rundt elden
avfyring av skytevåpen;
skyting
Døme
- opne eld
sterk glans, glød
Døme
- ha eld i auga
- - moreld
lidenskap, kraft (1, begeistring
Døme
- kjærleikens eld

Faste uttrykk

bli herre over elden
få kontroll over brann
brannmannskapa er no herre over elden
frå oska til elden
frå vondt til verre
det var som å gå frå oska til elden
gå gjennom eld og vatn
gjere alt for å hjelpe
dei er klare til å gå gjennom eld og vatn for ungane sine
i elden
1. i kamp;
  midt i striden
  soldatane måtte i elden
2. (stå for tur til å) vere med i hard prøve eller konkurranse
  bandet skal snart i elden
ingen røyk utan eld
det ligg alltid noko under, til dømes at det er ei viss sanning i eit laust rykte
kome under dobbel eld
1. bli skoten på eller overfallen frå to kantar
2. i overført tyding: bli angripen eller få kritikk frå to kantar
leike med elden
å oppføre seg slik at det kan bli farleg eller få uheldige konsekvensar
dei visste at dei leikte med elden
opne eld
begynne å skyte
puste til elden
prøve å få strid eller usemje til å blusse opp
dei let medarbeidarane puste til elden i konflikten
som eld i tørt gras
svært fort
rykta spreidde seg som eld i tørt gras
som eld og vatn
heilt ulike
dei er som eld og vatn

taparlag

substantiv inkjekjønn

Opphav

Tyding og bruk

lag som har tapt ein kamp eller ei tevling;

til skilnad frå vinnarlag

Døme

taparlaga frå semifinalane går til bronsefinale

ulike 2

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er jambyrdig;

Døme

ein ulike kamp

Faste uttrykk

ulike tal
tal som ikkje kan delast med to;
oddetal

tvikamp

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kamp mellom to;

tape 2

tapa

verb

kløyvd infinitiv: tapa

Opphav

norrønt tapa

Tyding og bruk

lide tap;
miste
Døme
- tape ein formue;
- tape på verksemda;
- sjåføren tapte kontrollen over bilen
- brukt som adjektiv:
  tapt inntekt;
  den tapte generasjonen
- brukt som substantiv:
  ta att det tapte
lide nederlag;
bli slått
Døme
- tape ein krig;
- spelet er tapt
- brukt som adjektiv:
  den tapande part;
  ei tapt sak

Faste uttrykk

det tapte paradiset
forvunnen eller tapt lykketilstand
gje tapt
gje opp, kome til kort
bortelaget måtte gje tapt etter ein jamn kamp
gå tapt
gå til spille, bli borte
fleire menneskeliv gjekk tapt
ikkje vere tapt bak ei vogn
ikkje vere rådvill i ein vanskeleg situasjon
ingenting å tape
ingen reell risiko eller konsekvens
vi har ingenting å tape på å prøve
slaget er tapt
sigeren eller målet er uoppnåeleg
innsjå at slaget er tapt;
slaget er tapt for dei som vil ha ny toglinje
tape på poeng
tape ved å ha fått færrast poeng (i idrettar som boksing og bryting)
tape seg
1. bli ringare i utsjånad eller kvalitet;
  falme
  ho har tapt seg sidan sist;
  tape seg i verdi
2. bli (gradvis) borte;
  svinne bort
  forelskinga tapar seg fort;
  minnet tapte seg med åra
tape terreng
miste makt, popularitet eller liknande
regjeringa taper terreng i høve til opposisjonspartia

tap

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

det å tape (2, 1) eller miste noko
Døme
- lide tap;
- norske tap under krigen;
- tapet av ektemaken
underskot (1);
motsett forteneste (1)
Døme
- forretninga går med tap;
- ha tap på to prosent av omsetnaden
nederlag (1) i kamp (1, 3), konkurranse eller strid;
motsett siger (1)
Døme
- laget unngjekk tap;
- sjakkpartiet enda med tap for russaren;
- anke tapet i tingretten;
- partiet fekk eit pinleg tap i førre val

stridande

adjektiv

Opphav

Tyding og bruk

som kjempar i krig eller annan væpna konflikt
Døme
- stridande soldatar
brukt som substantiv: stridsdyktig soldat;
soldat i kamp
Døme
- krigen var hard både for sivile og stridande
som stridast;
som er usamde
Døme
- dei stridande partane møttest i retten

Faste uttrykk

stridande personell
militært personell som er med i kamp

uavgjord

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er avgjord (2)
Døme
- saka er uavgjord
i idrett: som står eller endar med same resultat for dei konkurrerande partane
Døme
- ein uavgjord kamp;
- til pause stod det uavgjord
- brukt som adverb:
  spele uavgjort 2–2

Resultater per side: