Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
13 treff

Nynorskordboka 13 oppslagsord

jamstilling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å jamstille (1);
    Døme
    • jamstilling mellom kvinner og menn
  2. Døme
    • jamstilling mellom setningsledd
Artikkelside

programfeste

programfesta

verb

Opphav

jamfør feste (2

Tyding og bruk

setje opp som arbeidsføremål i eit (politisk) program
Døme
  • partiet har programfesta full jamstilling
Artikkelside

jamlikskap

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

det å vere jamlik;
Døme
  • jamlikskap mellom generasjonane
Artikkelside

nerve

substantiv hankjønn

Opphav

av latin nervus, opphavleg ‘sene’

Tyding og bruk

  1. streng eller bunt av strenger som går ut frå hjernen og ryggmergen og fører sanseinntrykk og rørsleimpulsar til og frå kroppen elles
    Døme
    • skade ein nerve
  2. i botanikk: streng i eit blad som mellom anna leier vatn og næringsstoff
  3. kjerne i noko;
    Døme
    • nerven i framlegget er kravet om jamstilling
  4. Døme
    • det er nerve i romanen;
    • det var nerve i spelet hans

Faste uttrykk

  • gå på nervane
    irritere nokon sterkt
    • den høge musikken går meg på nervane
  • ha frynsete/tynnslitne nervar
    vere nervøs, særleg etter ei påkjenning
    • opplevinga gav meg frynsete nervar;
    • dei fekk tynnslitne nervar av den vanskelege jobben
  • ha nervar
    vere nervøs
    • ho hadde nervar før talen
  • ha nervar av stål
    vere kald og roleg når ein blir utsett for påkjenningar
  • ha sterke nervar
    ikkje lide av nervøsitet
  • ikkje ha/eige nervar
    vere kald og roleg
    • eg har vanlegvis ikkje nervar når eg står på scena;
    • ho åtte ikkje nervar
  • nervane står/er på høgkant
    det å vere nervøs
    • nervane hennar står på høgkant;
    • det er forståeleg at nervane er på høgkant i leiinga
  • treffe ein nerve
    treffe noko viktig
    • boka trefte ein nerve hjå lesarane
Artikkelside

flat 2

adjektiv

Opphav

norrønt flatr

Tyding og bruk

  1. lite eller ikkje skrånande;
    Døme
    • flat mark;
    • eit bygg med flatt tak;
    • ein flat veg;
    • tomtene ligg i flatt terreng;
    • sende ei flat pasning
    • brukt som adverb
      • garden ligg flatt og fint
  2. utan store forhøgningar eller fordjupingar;
    Døme
    • ein båt med flat botn;
    • ho sette seg på den flate steinen;
    • løpe ned den flate skråninga;
    • flat som ei fjøl;
    • slå med flat hand
  3. tynn og brei;
    skiveforma
    Døme
    • ei lita flat pakke
    • brukt som adverb
      • bli klemd flat;
      • slå nokon flat
  4. Døme
    • han vart flat da vi avslørte han
  5. Døme
    • ein flat vits
  6. med høg grad av jamstilling og deltaking i staden for underordning;
    til skilnad frå hierarkisk
    Døme
    • den flate strukturen i mange norske verksemder;
    • dei fekk flatare organisering på avdelinga
  7. om avgift, skatt eller liknande: som blir rekna ut etter ein fast prosentsats;
    til skilnad frå progressiv (2)
    Døme
    • flat skatt;
    • flat skattlegging;
    • flate avgifter

Faste uttrykk

  • flat rente
    uforandra rente over eit visst tidsrom
  • flatt batteri
    batteri som er utladd
  • flatt dekk
    dekk (på køyretøy) utan luft i
  • ikkje fem flate øre
    ingen ting
    • det har ikkje vorte løyvd fem flate øre til prosjektet
  • leggje seg flat
    vedgå ein feil
    • det hjelper lite å leggje seg flat når det ikkje får konsekvensar
Artikkelside

sideordning

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  2. i språkvitskap: det å vere sideordna;
    til skilnad frå underordning
Artikkelside

borgarrettsrørsle

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

rørsle i USA som arbeider for jamstilling mellom rasane, særleg med omsyn til rettane for dei farga
Artikkelside

rettferdskrav

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

krav om at noko skal vere rettvist
Døme
  • jamstilling mellom bokmål og nynorsk er eit rettferdskrav
Artikkelside

paritet 1

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom fransk; frå latin paritas ‘likskap’

Tyding og bruk

  1. Døme
    • militær paritet
  2. Døme
    • euroen er no i paritet med dollaren
Artikkelside

egalitær

adjektiv

Opphav

frå fransk

Tyding og bruk

som er kjenneteikna av sosial likskap og jamstilling eller har det som mål
Døme
  • eit egalitært samfunn;
  • egalitære ideal
Artikkelside