Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
42 treff

Nynorskordboka 42 oppslagsord

hydrogen

substantiv inkjekjønn

Opphav

av hydro- og -gen (1

Tyding og bruk

grunnstoff (1) i gassform med atomnummer 1;
kjemisk symbol H
Artikkelside

væskeformig

adjektiv

Opphav

jamfør -formig

Tyding og bruk

som har væskeform
Døme
  • væskeformig hydrogen
Artikkelside

umetta

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje er metta (1)
    Døme
    • umetta luft
  2. som ikkje er oppfylt eller dekt
    Døme
    • umetta behov

Faste uttrykk

  • umetta damp
    damp som ikkje har maksimal tettleik
  • umetta feitt
    feitt av feittsyrer med ei eller fleire dobbelbindingar
  • umetta sambindingar
    sambindingar (til dømes feittsyrer) som kan ta opp hydrogen, halogen og somme andre stoff
Artikkelside

vatn

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt vatn; samanheng med våt

Tyding og bruk

  1. klar, gjennomsynleg væske som er ei sambinding av hydrogen og oksygen
  2. vatn (1) i meir eller mindre rein tilstand
    Døme
    • reint vatn;
    • mjukt, hardt vatn – vatn som det er oppløyst lite, mykje mineralsk stoff i;
    • eit glas vatn;
    • sitje (i fengsel) på vatn og brød;
    • vaske i fleire vatn;
    • gå over bekken etter vatn – sjå bekk (1);
    • skvette vatn på gåsa – sjå gås (1);
    • få vatn på mylna, kverna – sjå mylne (1);
    • gå for lut og kaldt vatn – sjå lut (1;
    • mykje vatn har runne i havet sidan den tid – det er lenge sidan
  3. samling av vatn (2) i naturen
    Døme
    • djupt, grunt vatn;
    • falle i vatnet;
    • trø vatnet;
    • setje båt på vatnet;
    • 20 °C i vatn;
    • symje under vatnet – under vassyta
  4. mindre innsjø
    Døme
    • landskapet er fullt av sjøar og vatn
  5. kroppsvæske som liknar vatn (1)

Faste uttrykk

  • bere vatn i såld
    drive med noko nyttelaust
  • gå i vatnet
    • bade
      • det var så varmt at vi gjekk i vatnet fleire gonger
    • falle i vatnet
      • padleturen enda med at vi gjekk i vatnet
    • dumme seg ut;
      mislykkast
      • eg gjekk i vatnet på det siste spørsmålet
  • halde hovudet over vatnet
    (så vidt) greie seg
  • late vatnet
    tisse, urinere
  • leggje inn vatn
    ordne det slik at ein får vatn i springen innandørs;
    føre leidning for rennande vatn inn i hus
    • vi har fått lagt inn vatn og straum på hytta
  • på djupt vatn
    utan ordentleg greie på det ein driv med eller snakkar om;
    ille ute;
    som inneber risiko;
    på tynn is
    • vi kasta han eigenleg ut på djupt vatn utan å vite om han ville klare det
  • ta seg vatn over hovudet
    ta på seg noko ein ikkje greier
  • vatn i kneet
    tilstand med unormalt mykje leddvatn i kneleddet
Artikkelside

bestå

verb

Uttale

beståˊ

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. få godkjent resultat på;
    Døme
    • bestå eksamen;
    • du bestod prøva med glans
    • brukt som substantiv:
      • få bestått på oppgåva
  2. halde ut;
    halde seg;
    stå ved lag;
    Døme
    • så lenge verda består;
    • eit arbeid som vil bestå lenge
    • brukt som adjektiv:
      • det beståande samfunnet;
      • forsvare det beståande systemet

Faste uttrykk

  • bestå av
    vere samansett av
    • vatn består av hydrogen og oksygen;
    • styret består hovudsakleg av kvinner
  • bestå i
    liggje i, gå ut på
    • taktikken består i å handle varsamt;
    • utfordringa består i å føreslå gode løysingar
  • beståande av
    som er sett saman av
    • universitetet, beståande av fire fakultet;
    • ei regjering beståande av dei borgerlege partia
Artikkelside

tritium

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå nylatin, av gresk tritos ‘tredje’ og latin -ium

Tyding og bruk

radioaktiv isotop (1 av hydrogen med tre gonger så stor atommasse som naturleg hydrogen;
kjemisk symbol 3H eller T
Artikkelside

vasstoff, vass-stoff

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

eldre nemning for hydrogen
Artikkelside

bestå av

Tyding og bruk

vere samansett av;
Sjå: bestå
Døme
  • vatn består av hydrogen og oksygen;
  • styret består hovudsakleg av kvinner
Artikkelside

umetta sambindingar

Tyding og bruk

sambindingar (til dømes feittsyrer) som kan ta opp hydrogen, halogen og somme andre stoff;
Sjå: umetta
Artikkelside

karbohydrat

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

sambinding av karbon (2, hydrogen og oksygen;
jamfør kolhydrat
Døme
  • dei ekstra karbohydrata blir omdanna til feitt i levra
Artikkelside