Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
282 treff

Nynorskordboka 282 oppslagsord

bu 3

verb

Opphav

norrønt búa

Tyding og bruk

  1. ha heimen sin (på ein stad);
    ha fast tilhald;
    halde til
    Døme
    • bu i byen;
    • ha ein stad å bu;
    • bu i lag;
    • dei fleste her i landet bur godt;
    • kor lenge har du budd her?
    • systera mi budde eit år i utlandet
  2. finnast (i ein person);
    skjule seg
    Døme
    • det bur mykje i han;
    • det bur eit farleg temperament i henne
  3. gjere klar;
    førebu
    Døme
    • dei tilsette er budde til å gå til streik

Faste uttrykk

  • bu seg
    førebu seg
    • bu seg på å møte konfliktar
  • byggje og bu
    busetje seg;
    ha tilhald
    • folk vil byggje og bu i distrikta
Artikkelside

bu 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt búð

Tyding og bruk

  1. lite, enkelt hus til å vere i mellombels eller ein (mindre) del av året;
    lite hus til særskilt føremål
  2. lite hus eller rom til å lagre mat, utstyr og liknande
  3. (større) opplagsstad
      • som etterledd i ord som
      • tollbu
  4. lite hus der noko blir seld
  5. Døme
    • fem dagar i bua
Artikkelside

bu 2

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt bú

Tyding og bruk

nemning for eigedom, rettar og plikter som rettsleg høyrer i hop
Døme
  • gjere opp eit bu;
  • skifte buet

Faste uttrykk

  • setje bu
    skaffe seg ein heim;
    busetje seg
    • dei sette bu på eit småbruk
  • sitje i uskifta bu
    (førebels) overta arven etter ektefelle utan å skifte (2, 5) med livsarvingane
Artikkelside

bu 4

interjeksjon

Opphav

av engelsk boo, lydord

Tyding og bruk

brukt for å uttrykkje misnøye;
jamfør bue
Artikkelside

bue

bua

verb

Tyding og bruk

Døme
  • publikum bua for det dårlege spelet
Artikkelside

leve 2

leva

verb
kløyvd infinitiv: leva

Opphav

norrønt lifa

Tyding og bruk

  1. ha liv;
    vere til;
    jamfør levande (1)
    Døme
    • leve lenge;
    • ho levde i nesten i hundre år;
    • lever bestefar din enno?
  2. livnære seg;
    livberge seg
    Døme
    • ikkje ha noko å leve av;
    • dei levde på knekkebrød og nudlar;
    • vi lever for hundre kroner dagen;
    • dei har levd på trygd dei siste månadene
  3. vere i ein viss tilstand eller på ein viss stad;
    ha det på ein viss måte;
    Døme
    • eg levde lenge på den gode opplevinga;
    • leve lykkeleg;
    • dei har levd i utlandet i mange år;
    • vi lever i overflod
  4. stelle seg;
    bere seg åt
    Døme
    • dei lever farleg;
    • studentane må leve opp til visse krav
  5. vere aktuell;
    bli ståande;
    Døme
    • Ibsen sine drama kjem til å leve vidare;
    • minnet om henne lever framleis
  6. brukt i helsingar
    Døme
    • du får leve så vel!
    • lev vel!
  7. brukt i ynske eller utrop
    Døme
    • leve kongen!
    • kongen leve!

Faste uttrykk

  • den som lever, får sjå
    den som lever lenge nok, vil få vite korleis det går;
    det vil framtida vise
  • leve av/på luft og kjærleik
    leve utan materielle gode
    • de kan ikkje leve på luft og kjærleik;
    • paret levde av luft og kjærleik
  • leve for noko/nokon
    ofre seg for noko eller nokon
    • ho lever for ungane;
    • dei levde for kunsten
  • leve frå hand til munn
    leve på ein måte så ein berre så vidt har nok til å klare seg
  • leve i håpet
    trøyste seg med at det vil bli bra i framtida
  • leve i lag
    bu saman (og ha seksuelt samliv)
    • dei har levd i lag i mange år
  • leve livet
    nyte livet
    • i ferien skal eg berre slappe av og leve livet
  • leve med
    finne seg i;
    tole
    • eg må berre leve med ryggplagene
  • leve med i
    vere engasjert i
  • leve opp
    nå vaksen alder
  • leve på nokon
    la nokon andre forsørgje seg
    • ho lever på foreldra
  • leve på stor fot
    leve flott;
    ha eit stort forbruk
  • leve ut
    få utløp for, til dømes eit behov;
    realisere
    • no lever eg ut den store draumen
  • lære så lenge ein lever
    stadig lære noko nytt i livet;
    aldri bli utlært
Artikkelside

stølsbu

substantiv hokjønn

Opphav

av støl (1 og bu (1

Tyding og bruk

hus på ein støl (1, 1);
Artikkelside

utanbys, utabys

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som gjeld eller høyrer til i strøket utanfor byen
    Døme
    • utanbys bussruter
  2. utanfor ein viss by
    Døme
    • vere på kurs utanbys
    • brukt som adverb:
      • reise utanbys;
      • bu utanbys
Artikkelside

uskifte

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

bu (2 som førebels ikkje er delt mellom arvingar;
Døme
  • sitje i uskifte etter ektemaken
Artikkelside

uskifta, uskift

adjektiv

Tyding og bruk

som førebels ikkje er fordelt mellom arvingar

Faste uttrykk

  • sitje i uskifta bu
    (førebels) overta arven etter ektefelle utan å skifte (2, 5) med livsarvingane
Artikkelside