Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
15 treff

Nynorskordboka 15 oppslagsord

temperaturstiging, temperaturstigning

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det at noko blir varmare;
stiging i temperatur (1)
Artikkelside

ja 2

interjeksjon

Opphav

norrønt já

Tyding og bruk

  1. brukt som samtykkjande eller stadfestande svarord
    Døme
    • kjem du? Ja;
    • ja takk;
    • Marta? Ja, her er eg;
    • ja, det er sikkert
  2. brukt ved stadfesting av noko ein sjølv seier
    Døme
    • dette vil eg gjere annleis. Ja, så menn vil eg det;
    • vinne, ja, det skal vi!
  3. brukt sist i setninga for å streke under si eiga utsegn
    Døme
    • no går det bra, ja!
    • riktig, ja!
    • var det verkeleg du som hadde gjort det? Det var eg, ja;
    • det er sant, ja
  4. brukt for å uttrykkje tvil
    Døme
    • ja, kven veit;
    • ja, måtte du eigenleg det?
    • ja, nei, sanneleg om eg veit
  5. brukt når ein (utolmodig) vedgår noko eller går med på noko
    Døme
    • ja, ja, ja, eg kjem no;
    • ja da, ja da, la oss gjere som du vil
  6. brukt når ein konstaterer noko som ein berre må finne seg i
    Døme
    • ja ja, så får vi vel gå, da
  7. brukt for å innleie og framheve ei utsegn
    Døme
    • ja, dette skulle vere noko for deg;
    • ja, her er det skjedd store endringar!
    • ja, du kan berre prøve!
  8. brukt for å uttrykkje at ein avsluttar noko
    Døme
    • ja, det var no det;
    • ja, så får du ha det, da
  9. brukt for å uttrykkje at ein slår fast eller held fast på noko
    Døme
    • ja, no skal det verkeleg bli godt med mat;
    • dei ter seg som rein pøbel. Ja, eg seier pøbel
  10. brukt for å slå fast ei kjensgjerning
    Døme
    • akk ja, no er snart sommaren gått i år òg;
    • å ja, du slår òg!
  11. brukt mellom to ledd for å få fram ei stiging i intensitet
    Døme
    • han er sparsam, ja reint gjerrig

Faste uttrykk

  • seie ja og amen
    gå med på noko (utan atterhald)
    • til dette kan eg berre seie ja og amen
  • seie ja og ha
    ikkje (vilje) gje noko tydeleg svar;
    jamfør jaha
  • takke ja
    ta imot
    • takke ja til tilbodet;
    • eg vart invitert og takka ja
Artikkelside

flod

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt flóð; samanheng med flyte (1

Tyding og bruk

  2. periodisk stiging i vasstanden i havvatn;
    stigande sjø;
    til skilnad frå fjøre (1, 1)
    Døme
    • det er flod mellom klokka to og åtte;
    • flod og fjøre
  3. høgaste vasstand når sjøen har stige;
    til skilnad frå fjøre (1, 2)
    Døme
    • det er full flod klokka ti
  4. stor, brei elv
  5. Døme
    • ei flod av tonar

Faste uttrykk

Artikkelside

stegle 2

stegla

verb

Tyding og bruk

  1. setje noko høgt og ustøtt
    Døme
    • stegle opp eit fugleskremsel
  2. om dyr: reise seg på bakføtene
    Døme
    • hesten stegla
  3. lette opp framhjulet og balansere på bakhjulet på sykkel eller motorsykkel
  4. om fly: gå inn i for bratt stiging, så det mistar fart og styring
  5. reagere med sterk forarging
    Døme
    • ho stegla da ho fekk meldinga
  6. bruke grove ord;
    banne, skjelle
    Døme
    • banne og stegle
Artikkelside

stiging 2, stigning

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. halling oppover;
    Døme
    • nyvegen får mindre stiging enn den gamle;
    • løypa hadde ei hard stiging mellom fem og ti kilometer
  2. Døme
    • stiging i vasstanden;
    • utgiftene syner sterk stiging
Artikkelside

gradasjon

substantiv hankjønn

Opphav

av latin gradus ‘trinn’

Tyding og bruk

det å gradere;
inndeling i grader;
stegvis auke eller stiging
Artikkelside

boom

substantiv hankjønn

Uttale

buˊm

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

overlag sterk stiging i kursar, prisar og liknande;
Artikkelside

hausse 1

substantiv hankjønn

Uttale

hås

Opphav

av fransk haut ‘høg’

Tyding og bruk

stiging i børskursane på verdipapir eller varer;
motsett baisse (1
Artikkelside

berg-og-dal-bane

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

  1. anlegg der elektrisk drivne vogner blir førte i stor fart på skjenebane med vekslande stiging og fall og krappe kurver
    Døme
    • køyre berg-og-dal-bane på tivoli
  2. i overført tyding: noko som svingar sterkt
    Døme
    • ei kjenslemessig berg-og-dal-bane
Artikkelside

progresjon

substantiv hankjønn

Opphav

av latin progredi ‘skride fram’

Tyding og bruk

  1. det å utvikle seg;
    framgang, framsteg, stiging
    Døme
    • ein jamn progresjon frå det konkrete til det abstrakte
  2. det at skatteprosenten aukar med stigande nettoinntekt
    Døme
    • høg skatteprogresjon
  3. i matematikk: rekkje (1, 3)
Artikkelside