Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
34 treff

Nynorskordboka 34 oppslagsord

svulst

substantiv hankjønn

Opphav

frå tysk; samanheng med svelle

Tyding og bruk

kul eller knute i eit organ som kjem av unormal celledeling;
Døme
  • ein vondarta svulst;
  • svulsten viste seg heldigvis å vere godarta;
  • pasienten har fleire svulstar på lungene
Artikkelside

tuberkulose

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

dødeleg infeksjon i lungene eller anna organ valda av tuberkelbakterien
Artikkelside

kvele

kvela

verb

Opphav

norrønt kvelja ‘pine, plage’

Tyding og bruk

  1. drepe ved å stogge lufttilførsla til lungene;
    Døme
    • kvele offeret sitt;
    • kvele nokon med strupetak;
    • bli kvelt av røyk
  2. sløkkje eller hindre frå å vekse ved å stanse lufttilførsel
    Døme
    • kvele elden med eit teppe;
    • lavaen kveler vegetasjonen
  3. i overført tyding: dempe, undertrykkje kjensle eller andletsuttrykk
    Døme
    • kvele ein geisp;
    • ho kveler gråten sin
  4. i overført tyding: halde nokon nede;
    hindre nokon i å utfalde seg
    Døme
    • statsgjeld kveler vekst og utvikling

Faste uttrykk

  • kvele i fødselen
    hindre frå først av
    • kvele ein freistnad i fødselen;
    • kvart forsøk på å avsløre løyndomen blir kvelt i fødselen
  • kvele motoren
    gje motoren for lite luft i høve til drivstoffgassen slik at han stansar
Artikkelside

hoste 2

hosta

verb

Opphav

norrønt hósta

Tyding og bruk

  1. presse luft kraftig og høglydt frå lungene for å fjerne slim, framandlekamar og liknande frå dei nedre luftvegane
    Døme
    • hoste og harke;
    • hoste opp slim;
    • eg hosta heile natta
  2. i overført tyding: gje støytvise og kraftige lydar, ofte som teikn på at noko ikkje fungerer
    Døme
    • motoren hostar og går ujamt

Faste uttrykk

  • hoste opp
    i overført tyding: skaffe til vegar;
    få tak i
    • fotballklubben hosta opp fleire millionar;
    • ho klarte å hoste opp fleire gode forslag
Artikkelside

silikose

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør -ose (2

Tyding og bruk

kronisk lungesjukdom som skriv seg frå avleira partiklar av silisiumdioksid i lungene
Artikkelside

lungeblære

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

lita, blæreforma utposing i lungene som tek opp oksygen og gjev frå seg karbondioksid
Artikkelside

lungelapp

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør lapp (1

Tyding og bruk

kvar av dei to lappforma delane som lungene hos menneske er delte opp i
Artikkelside

lungeødem

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

akutt, alvorleg tilstand med oppsamling av blod i lungene;
jamfør ødem
Artikkelside

lungesott

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

eldre nemning for sjukdom i lungene, ofte brukt om tæring (3)
Artikkelside

luftveg

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. i fleirtal: samnemning for dei holromma lufta går gjennom til og frå lungene
  2. transportveg gjennom lufta
    Døme
    • reise luftvegen
Artikkelside