Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
23 treff

Nynorskordboka 23 oppslagsord

krus 1

substantiv inkjekjønn eller hokjønn

Opphav

norrønt krús; truleg frå lågtysk

Tyding og bruk

drikkekar med hank
Døme
  • drikke eit krus øl;
  • fylle kruset
Artikkelside

hank 2

adjektiv

Opphav

samanheng med hanke (3

Tyding og bruk

klengen, klinen;
Døme
  • vere hank etter nokon

Faste uttrykk

  • hank på
    huga på å kome (nokon) til livs
Artikkelside

seidel

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk; frå latin situla ‘vasspann, krukke’

Tyding og bruk

stort ølkrus med hank
Døme
  • fire store seidlar med øl
Artikkelside

spann 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt spann

Tyding og bruk

  1. rundt kar med hank til å bere i
    Døme
    • spann med lok;
    • spann med blåbær;
    • leike i sandkassa med spann og spade
  2. eldre eining for skatteskyld
    Døme
    • eit spann svarer til tre øre eller 72 merker
  3. eldre vekteining for korn
    Døme
    • eit spann svarer til ei halv våg, som er om lag ni kilo

Faste uttrykk

  • i bytter og spann
    i store mengder
Artikkelside

mugge 1

substantiv hokjønn

Opphav

jamfør dansk mugge; svensk mugg og engelsk mug

Tyding og bruk

  1. open kanne med nebb og hank
    Døme
    • ei mugge saft
  2. brukt i fleirtal om kvinnebryst
    Døme
    • ha store mugger

Faste uttrykk

Artikkelside

hank 1

substantiv hankjønn eller hokjønn

hanke 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt hǫnk, hanki; av honk

Tyding og bruk

handtak på gryte, kopp og liknande
Døme
  • kopp utan hank;
  • slå hanka av mugga

Faste uttrykk

  • ta hand i hanke med
    gripe regulerande inn i noko;
    ta affære
    • det er på tide å ta hand i hanke med utviklinga
Artikkelside

bytte 1, bøtte

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt bytta

Tyding og bruk

  1. ope kjerald med hank, brukt til å bere eller ha noko i
    Døme
    • ei bytte av plast;
    • tappe vatn i bytta
  2. mengd som ei bytte (1, 1) rommar
    Døme
    • ei bytte vatn
  3. i framstilling av handlaga papir: kjerald til å ha papirmassen i
  4. brukt som sisteledd i nedsetjande nemning på folk

Faste uttrykk

  • botn i bytta
    absolutt botnnivå
  • i bytter og spann
    i store mengder
Artikkelside

beger

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå bokmål, norrønt bikarr; same opphav som bekar

Tyding og bruk

  1. rundt drikkekar utan hank
    Døme
    • eit beger av sølv;
    • helle vin i begeret;
    • eit beger som rommar ein halv liter
  2. mengd væske eller liknande som eit beger (1) inneheld
    Døme
    • eit beger seterrømme;
    • drikke eit beger med kaffi
  3. noko som liknar eit beger (1);
    liten pokal til premie
    Døme
    • vinne eit beger
  4. i botanikk: krans av (grøne) blad ytst i eit blomsterdekke

Faste uttrykk

  • begeret er fullt
    det er slutt på tolmodet
  • dropen som får begeret til å renne/flyte over
    handling eller utsegn som får tolmodet eller uthaldet til å breste;
    utløysande kraft
    • berre nokre få timar med overtidsarbeid kan bli dropen som får begeret til å flyte over;
    • avslaget var dropen som fekk begeret til å renne over
  • svinge begeret
    drikke flittig
Artikkelside

ta hand i hanke med

Tyding og bruk

gripe regulerande inn i noko;
ta affære;
Sjå: hank
Døme
  • det er på tide å ta hand i hanke med utviklinga
Artikkelside

hank på

Tyding og bruk

huga på å kome (nokon) til livs;
Sjå: hank
Artikkelside