Avansert søk

6 treff

Nynorskordboka 6 oppslagsord

gass

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk khaos med tydinga ‘luft’, laga av den belgiske fysikaren og kjemikaren J.B. van Helmont, 1580–1644; i tydinga ‘drivstoff’ av engelsk gas, kortform av gasoline ‘bensin’; jamfør kaos

Tyding og bruk

  1. stoff i luftformig aggregattilstand (ved vanleg trykk og temperatur)
    Døme
    • gassar, væsker og faste stoff
  2. brennbart luftformig stoff som mellom anna blir brukt til å skaffe lys og varme
    Døme
    • det stig ein gass opp av jorda;
    • utvinne olje og gass;
    • kondensere til flytande gass
  3. kjemisk våpen
    Døme
    • bruke gass mot demonstrantane
  4. drivstoff i forbrenningsmotor
    Døme
    • gje meir gass på motoren
  5. Døme
    • trø inn gassen

Faste uttrykk

  • full gass
    • full fart eller framdrift på bil eller anna køyretøy
      • han gav full gass ut av rundkøyringa;
      • setje seg på mopeden og gje full gass
    • maksimal innsats, kraft eller aktivitet
      • løparen klinte til med full gass frå starten;
      • ungane gav full gass på leikeplassen
  • gje gass
    • trø ned gasspedalen slik at farten aukar;
      gasse (3, 3)
      • ein må gje litt gass for å få bilen opp bakken
    • setje opp tempoet, yte meir;
      gje jernet (2)
      • laget gav gass i andre omgang

tampong

substantiv hankjønn

Opphav

av fransk tampon, av taper ‘stoppe til’, opphavleg germansk; jamfør norsk tapp

Tyding og bruk

propp av gas eller vatt til å suge opp blod eller anna væske eller stanse bløding eller liknande med

gasbind

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

forbinding av gas

kompress

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk, frå latin ‘samantrykt’; jamfør komprimere

Tyding og bruk

  1. samanbretta stykke av gas nytta til forbinding
  2. i typografi: sats (7) med liten linjeavstand
    Døme
    • setje i kompress

forbinding

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å forbinde
    Døme
    • forbinding av eit sår
  2. Døme
    • leggje forbinding på såret

flor 3

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå tysk

Tyding og bruk

tynt, vove tøy;
jamfør gas
Døme
  • ein hatt med flor