Avansert søk

Nynorskordboka 5 oppslagsord

vakne

vakna

verb

Opphav

norrønt vakna

Tyding og bruk

bli vaken
Døme
- vakne tidleg om morgonen;
- vakne av narkosen;
- vakne opp frå søvnen;
- i dag vakna eg av meg sjølv;
- vakne av alarmen;
- babyen vaknar lett;
- eg har ikkje heilt vakna enno
byrje å gjere seg gjeldande;
livne til, kome i rørsle
Døme
- om våren vaknar naturen på ny;
- noko vakna i meg;
- no må målfolket vakne!
- brukt som adjektiv:
  ei vaknande interesse for språk;
  få ei vaknande forståing for ting

Faste uttrykk

vakne til liv
1. gå frå å vere i ro til å vere i aktivitet
  barnet vakna til liv etter ein lang dupp;
  vulkanen vakna til liv i går
2. gå fra å vere utan aktivitet til å vere full av aktivitet
  bygda har no vakna til liv etter den store feiringa;
  naturen vaknar til liv om våren

tannlaus

adjektiv

Opphav

norrønt tannlauss

Tyding og bruk

som vantar tenner
Døme
- ein tannlaus kall;
- babyen trekte munnen ut i eit tannlaust smil
i overført tyding: som er utan brodd;
harmlaus, tam (3)
Døme
- ei tannlaus tale;
- angrepsspelet var tannlaust

filleristing

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å filleriste (1)
Døme
- babyen døydde av filleristing
i overført tyding: kraftig kritikk (1)
Døme
- filleristing av regjeringa

baby

substantiv hankjønn

Uttale

beiˊbi eller beˊbi

Opphav

engelsk diminutiv av babe ‘lite barn’

Tyding og bruk

spedbarn
Døme
- dei har fått ein liten baby;
- vi skal ha baby
noko ein har produsert eller sett i stand sjølv som ein er særskild glad i eller stolt over
Døme
- urtehagen er babyen min;
- det er liksom babyen min, dette
kjælenamn, særleg ved tiltale av kjærast
Døme
- hei, baby!
- kom an, baby!

hårfjon

substantiv inkjekjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

tynt og mjukt hår;

Døme

babyen hadde mørke hårfjon;
han hadde berre eit par hårfjon att på hovudet