Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
49 treff

Nynorskordboka 49 oppslagsord

utakt

substantiv hokjønn

Opphav

jamfør takt (1

Tyding og bruk

  1. avvik eller skilnad i rytme
    Døme
    • syngje i utakt;
    • gå i utakt
  2. mangel på samsvar eller semje
    Døme
    • dei er i utakt med kvarandre;
    • skulen er i utakt med samtida
Artikkelside

vals 1

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom fransk; frå tysk Walzer, av walzen ‘snu seg rundt’

Tyding og bruk

  1. pardans i ¾ takt
    Døme
    • dei dansa engelsk vals
  2. musikk til vals (1, 1)

Faste uttrykk

  • slinger i valsen
    avvik frå det fastlagde;
    rot, uorden, vanskar
    • forskrifta er klar og tillet ikkje mykje slinger i valsen
Artikkelside

slang 2

substantiv hankjønn

Uttale

slang, slæng

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

ord og uttrykksmåte som avvik frå normalspråket og ikkje er knytt til dialekt, og som ofte har opphav i ulike grupper, til dømes blant ungdom;
jamfør sjargong
Døme
  • slang kan vere både støytande og fantasifull;
  • ord som ‘kis’ og ‘hundrings’ er døme på slang
Artikkelside

vågal

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som tek stor risiko på seg;
    Døme
    • ho er vågal som går på nattgammal is
  2. som fører med seg fare;
    Døme
    • ei vågal ferd
  3. som avvik frå det som er vanleg eller sømeleg;
    Døme
    • ein vågal kjole;
    • kle seg i eit vågalt kostyme
Artikkelside

slinger i valsen

Tyding og bruk

avvik frå det fastlagde;
rot, uorden, vanskar;
Sjå: slinger, vals
Døme
  • forskrifta er klar og tillet ikkje mykje slinger i valsen
Artikkelside

slingringsmon, slingringsmonn

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

rom for avvik eller variasjon
Døme
  • lage ei avtale med ein viss slingringsmon
Artikkelside

toleranse

substantiv hankjønn

Uttale

toleran´se eller  toleranˊgse

Opphav

gjennom fransk; frå latin

Tyding og bruk

  1. evne til å tole mat, medisinar tilsetjingsemne;
    Døme
    • ha høg toleranse for noko
  2. det å bere over med meiningane eller åtferda til andre;
    Døme
    • vise toleranse i livssynsspørsmål
  3. tillate avvik frå ei norm
    Døme
    • gjenga har ein toleranse på 1/1000 mm
Artikkelside

tolegrense

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. grense for kva ein person kan eller vil godta
    Døme
    • menneska har ulik tolegrense
  2. grense for avvik eller variasjon frå eit fastsatt mål;
    margin, slingringsmon
    Døme
    • tolegrense for produksjon
  3. grense for kva nokon eller noko toler av ytre, skadeleg påverknad;
    Døme
    • talet på gjester er bra, men vi er på ei tolegrense
Artikkelside

sedskifte

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

brigde, endring i ein sed;
avvik frå dagleg skikk og bruk
Artikkelside

sedløyse

substantiv hokjønn

Opphav

av sed og -løyse

Tyding og bruk

avvik frå moralen eller allmenne etiske reglar;
det å vere sedlaus
Døme
  • fare fram med råskap og sedløyse;
  • leve i sedløyse
Artikkelside