Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
14 treff

Nynorskordboka 14 oppslagsord

vakt 1

substantiv hokjønn

Opphav

frå lågtysk; samanheng med vake (2

Tyding og bruk

  1. det å vake eller vakte;
    det å halde utkik og gripe inn om naudsynt;
    det å passe på;
    det å verje (2 noko eller nokon
    Døme
    • han heldt vakt over den sjuke heile natta;
    • ho sit vakt ved bålet;
    • hunden stod på vakt ved døra
  2. tidsrom da ein held vakt (1, 1);
    Døme
    • til sjøs er døgnet delt inn i seks vakter;
    • kan du ta siste vakta?
    • eg går av vakt klokka sju;
    • dr. Aasen har vakt i natt
  3. stad eller lokale der det blir halde vakt
    Døme
    • melde seg i vakta
  4. person som held vakt;
    Døme
    • dei prøvde å snikje seg forbi vakta;
    • dei har sett ut vakter rundt heile bygget

Faste uttrykk

  • på vakt mot
    påpasseleg (og mistenksam) mot
    • vi må vere på vakt mot forsøk på svindel
Artikkelside

sitere

sitera

verb

Opphav

frå latin ‘kalle fram’

Tyding og bruk

gje att skrift eller tale ordrett;
Døme
  • sitere Bibelen;
  • sitere Aasen;
  • sitere noko etter ein annan
Artikkelside

skilsetjande, skilsettande

adjektiv

Opphav

av skil (1

Tyding og bruk

som set skilje
Døme
  • grammatikken og ordboka til Aasen er skilsetjande verk i norsk målsoge
Artikkelside

fleire

determinativ kvantor

Opphav

norrønt fleiri, komparativ av mang og mange; jamfør superlativ flest

Tyding og bruk

  1. meir enn éin;
    mange, ein heil del;
    nokre
    Døme
    • spørsmålet har fleire sider;
    • kunne fleire språk;
    • hende fleire gonger;
    • i fleire år;
    • fleire av dei er borte
  2. ved uttrykt samanlikning: som det er meir av i tal;
    meir talrik
    Døme
    • fleire kvinner enn menn;
    • fleire bøker enn eg har råd til;
    • dei er fleire enn vi er
  3. nokre i tillegg;
    enda nokre;
    enda meir
    Døme
    • fleire enn eg;
    • få fleire ark!
    • brukt som substantiv
      • somme klappa og fleire jubla;
      • stadig fleire meiner dette;
      • fleire og fleire tek ny utdanning

Faste uttrykk

  • med fleire
    og fleire andre som ikkje er nemnde med namn;
    forkorta mfl.
    • ei kunstsamling av biletkunstnarar som Astrup d. y., Eikås, Weidemann, Tunold med fleire
  • og fleire
    og fleire andre som ikkje er nemnde med namn;
    forkorta ofl.
    • sitat av Ivar Aasen, Henrik Ibsen, Aksel Sandemose, Olav Duun og fleire
Artikkelside

sjølvlært

adjektiv

Tyding og bruk

som har skaffa seg kunnskap eller utdanning på eiga hand
Døme
  • Ivar Aasen var ein sjølvlært mann
Artikkelside

salig

adjektiv

Opphav

frå lågtysk; samanheng med sæl

Tyding og bruk

  1. som får evig liv;
  2. særleg brukt om kjende personar: avliden (1)
    Døme
    • dette kunne salig Ivar Aasen ha skrive;
    • som salige mattelæraren vår brukte å seie
  3. svært lykkeleg
    Døme
    • han blir salig i blikket
    • brukt som adverb:
      • vere salig full

Faste uttrykk

  • ei salig blanding
    ueinsarta samanstilling
    • ei salig blanding av gammalt og nytt
Artikkelside

versere

versera

verb

Opphav

av latin versari ‘vende seg’, av vertere ‘vende’

Tyding og bruk

  1. vere i omløp
    Døme
    • det verserer mange historier om Ivar Aasen
  2. i jus: vere til behandling i rettssystemet
    Døme
    • saka verserer i retten
Artikkelside

og fleire

Tyding og bruk

og fleire andre som ikkje er nemnde med namn;
forkorta ofl.;
Sjå: fleire
Døme
  • sitat av Ivar Aasen, Henrik Ibsen, Aksel Sandemose, Olav Duun og fleire
Artikkelside

normalform

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

form som på ein eller annan måte er den vanlege eller regelrette
Døme
  • Ivar Aasen sette opp den første normalforma for nynorsken;
  • i normalform vinn ho lett
Artikkelside

anekdote

substantiv hankjønn

Uttale

anekdoˋte

Opphav

gjennom fransk; frå gresk ‘det som ikkje er utgjeve’

Tyding og bruk

kort, karakteristisk, men ikkje stadfesta soge om ein kjend person eller ei kjend hending
Døme
  • dei mange anekdotane om Ivar Aasen
Artikkelside